Một người bệnh nữ 64 tuổi từng trải qua phẫu thuật và xạ trị vùng ngực do ung thư vú hơn 30 năm trước, vừa được điều trị bằng kỹ thuật phẫu thuật nội soi 3D toàn bộ tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh (BV ĐHYD).

Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng khó thở, đau ngực khi gắng sức. Siêu âm tim cho thấy hở van động mạch chủ nặng do thoái hóa van, đồng thời khảo sát mạch vành ghi nhận hẹp 90% lỗ xuất phát động mạch vành phải. Theo các khuyến cáo ESC/EACTS 2023 và AHA/ACC 2024, đây là trường hợp có chỉ định thay van động mạch chủ kết hợp bắc cầu mạch vành trong cùng một cuộc mổ.

Ở người bệnh có tiền căn xạ trị vùng ngực, việc mở xương ức tiềm ẩn nguy cơ dính mô và khó kiểm soát phẫu trường. Vì vậy, ê-kíp phẫu thuật cân nhắc lựa chọn phương pháp nội soi 3D nhằm giảm sang chấn và hỗ trợ quá trình hồi phục.

Theo TS BS. Phạm Trần Việt Chương – Khoa Phẫu thuật Tim mạch, hệ thống nội soi 3D với camera độ phân giải cao cho phép phẫu thuật viên quan sát rõ cấu trúc gốc động mạch chủ, van tim và động mạch vành nhờ khả năng phóng đại và tái hiện chiều sâu không gian. Điều này hỗ trợ đáng kể cho các thao tác đòi hỏi độ chính xác cao, như khâu van nhân tạo hay tạo miệng nối tĩnh mạch hiển – động mạch vành phải trong khoảng không gian hạn chế của phẫu thuật nội soi.

Trong suốt quá trình mổ, ê-kíp phối hợp thực hiện hai nhiệm vụ: Thay van động mạch chủ sinh học và bắc cầu mạch vành. Tổng thời gian tuần hoàn ngoài cơ thể và ngưng tim được kiểm soát ở mức tương đương phẫu thuật mở. Theo ê-kíp mổ, thời điểm thả kẹp động mạch chủ, khi tim người bệnh đập lại tự nhiên, van hoạt động ổn định và dòng chảy cầu nối thông suốt, là dấu hiệu quan trọng ghi nhận sự ổn định của người bệnh trong cuộc mổ.

Các kết quả ghi nhận trong ca này phù hợp với xu hướng được báo cáo trong y văn. Nghiên cứu của Gilmanov DS et al. (Innovations, 2023) cho thấy người bệnh phẫu thuật thay van động mạch chủ nội soi có thời gian hồi phục ngắn hơn và giảm mức độ đau sau mổ hơn so với phẫu thuật mở. Tổng quan của Pitsis AA & Visouli AN (Springer, 2023) cũng ghi nhận phẫu thuật nội soi 3D là một hướng tiếp cận ngày càng được áp dụng rộng rãi trên thế giới.

3 giờ sau khi kết thúc phẫu thuật, người bệnh được rút nội khí quản, ra khỏi hồi sức trong 24h và không cần truyền máu. Siêu âm tim cho thấy phân suất tống máu khoảng 60%, van hoạt động tốt, không rối loạn vận động vùng. Người bệnh sớm vận động, ít đau và xuất viện sau 5 ngày điều trị.

Đánh giá về trường hợp này, GS TS BS. Nguyễn Hoàng Định – Phó Giám đốc BV ĐHYD cho biết kỹ thuật nội soi 3D là một trong những lựa chọn hỗ trợ điều trị người bệnh phù hợp trong các trường hợp được chỉ định. “Việc áp dụng kỹ thuật ít xâm lấn, khi được cân nhắc đúng chỉ định và thực hiện với sự phối hợp giữa nhiều chuyên khoa, có thể góp phần giảm biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh”, bác sĩ chia sẻ.

Theo định hướng, BV ĐHYD tiếp tục nghiên cứu và chuẩn hóa các quy trình phẫu thuật tim ít xâm lấn, bao gồm nội soi 3D và các kỹ thuật hỗ trợ khác, nhằm mang đến thêm lựa chọn điều trị phù hợp cho từng nhóm người bệnh trong thời gian tới.