Các nhà khoa học theo dõi thời tiết trên sao Thổ vừa phát hiện một hình đa giác kỳ lạ bao quanh cực Nam của hành tinh này. Ở phía ngược lại, cực Bắc của hành tinh đã từng nổi bật với một luồng khí hình lục giác tối màu kéo dài ít nhất 45 năm khi Voyager của NASA bay ngang qua hành tinh khổng lồ có vành đai vào năm 1980 và 1981.
Tuy nhiên, sứ mệnh Cassini của NASA đã dành hơn 13 năm nghiên cứu chi tiết sao Thổ mà không ghi nhận được hiện tượng tương tự ở bán cầu nam, khiến các nhà khoa học bối rối.
Các nhà khoa học sử dụng Kính viễn vọng Không gian Hubble cùng sự hỗ trợ của mạng lưới các nhà thiên văn nghiệp dư đã xác định được một luồng khí hình thập giác (10 cạnh) đang di chuyển độc lập với phần còn lại của khí quyển.
"Phát hiện này cho thấy hình lục giác (ở cực bắc) không còn quá đặc biệt như chúng ta từng nghĩ,” nhà khoa học hành tinh Agustín Sánchez-Lavega thuộc Đại học Xứ Basque, Tây Ban Nha nhận định.
Hình thập giác lần đầu tiên trở nên rõ ràng trong các hình ảnh do Hubble thu thập vào mùa thu năm ngoái. Các nhà thiên văn sau đó đã xem lại các quan sát từ sớm nhất là năm 2023 và xác nhận nó cũng đã xuất hiện khi đó, dù chưa rõ nét.
Tuy nhiên, không thể xác định chính xác thời điểm hình thập giác này hình thành do từ năm 2017 đã không có tàu vũ trụ nào ở lại sao Thổ. Hơn nữa, cực Nam của hành tinh này đã quay khỏi Trái Đất từ năm 2012, chỉ xuất hiện trở lại vào năm 2023.
Trong số ít các quan sát mà các nhà khoa học có được, hình thập giác dường như biến đổi nhiều hơn so với luồng khí hình lục giác ổn định. Nó làm khó cho các nhà khoa học giải thích cũng như dự đoán về thời gian xuất hiện.
Hình dạng góc cạnh của thập giác thay vì một vòng tròn mượt mà lại rất nổi bật và cho thấy có điều gì đó thú vị cần khám phá, có thể liên quan đến tầng khí quyển sâu hơn của hành tinh.
Các nhà nghiên cứu hiện chưa thể giải thích rõ ràng hiện tượng này, dù họ cho rằng những xáo trộn từ một cơn bão gần đó có thể đã kích hoạt nó. Họ hy vọng việc huy động thêm các đài quan sát, bao gồm cả Kính viễn vọng Không gian James Webb, và theo dõi hiện tượng này theo thời gian sẽ giúp làm sáng tỏ nguyên nhân hình thành thập giác.
Hubble đã được lên lịch quan sát lại sao Thổ vào cuối tháng này, các nhà khoa học sẽ tiếp tục theo dõi và sẽ cập nhật thêm thông tin.