Iram của những cây cột: Thành phố bí ẩn trong Kinh Quran có thực sự tồn tại?

Giữa sa mạc Ả Rập, một địa danh chỉ xuất hiện vài dòng trong Kinh Quran đã trở thành nguồn cảm hứng cho câu chuyện về thành phố mất tích.

Iram, thường được gọi là “Iram của những cây cột”, xuất hiện trong chương 89 của Kinh Quran, gắn với bộ tộc ʿĀd. Các câu 6–8 nhắc đến ʿĀd, Iram “với những cây cột cao” và một nơi được mô tả là không có gì tương tự được tạo ra trên các vùng đất. Từ đó, Iram dần trở thành một trong những địa danh bí ẩn nổi tiếng nhất của truyền thống Arab.

Ảnh: grunge

Trong nhiều thế kỷ, câu chuyện về Iram được diễn giải theo hình ảnh một thành phố giàu có với những công trình đồ sộ giữa sa mạc, rồi biến mất không dấu vết. Đến thời hiện đại, nó còn được gắn với Ubar, địa danh huyền thoại thường được gọi là “Atlantis của sa mạc”. Tuy nhiên, có một vấn đề quan trọng: Kinh Quran không thực sự nói rõ Iram là một thành phố theo nghĩa khảo cổ học hiện đại. Cụm từ “những cây cột” cũng có nhiều cách diễn giải, chứ không nhất thiết phải mô tả những hàng cột bằng đá khổng lồ.

Bước ngoặt xảy ra vào cuối thế kỷ XX. Các nhà nghiên cứu sử dụng ảnh vệ tinh và dữ liệu viễn thám để lần theo những tuyến đường caravan cổ xuyên qua vùng sa mạc phía Nam Oman. Những dấu vết giao thông cổ dường như hội tụ về Shisr, một ốc đảo nằm ở Dhofar. Các cuộc khai quật sau đó phát hiện một khu định cư kiên cố từng đóng vai trò trạm trung chuyển trên tuyến buôn bán hương liệu.

Ảnh: feeoman

Shisr thực sự rất đáng chú ý. Công trình phòng thủ tại đây từng đứng cạnh một nguồn nước quan trọng, trong khi một phần kiến trúc đã sụp xuống một hố sụt hình thành do sự đổ vỡ của hệ thống hang đá vôi bên dưới. Phát hiện này khiến câu chuyện về một khu định cư “biến mất vào lòng đất” càng trở nên hấp dẫn.

Nhưng Shisr có phải chính là Iram hay Ubar trong truyền thuyết? Đây mới là điều chưa thể khẳng định. UNESCO ghi nhận Shisr là một địa điểm khảo cổ quan trọng trên tuyến buôn bán nhũ hương cổ đại, nhưng việc đồng nhất nó với Ubar vẫn được xem là một giả thuyết. Các nghiên cứu khảo cổ cũng lưu ý rằng “Ubar” có thể từng chỉ một vùng đất, một nhóm cư dân hoặc mạng lưới địa điểm thương mại, thay vì một thành phố duy nhất.

Ảnh: Wikimedia Commons

Vì vậy, câu trả lời thú vị nhất là Iram có thể có một hạt nhân lịch sử, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy Shisr chính là thành phố Iram được mô tả trong Quran. Khảo cổ học đã chứng minh rằng những cộng đồng và trung tâm thương mại lớn thực sự từng tồn tại giữa các sa mạc Ả Rập. Nhưng “thành phố nghìn cột” huyền thoại vẫn nằm ở ranh giới giữa lịch sử, truyền thống tôn giáo và trí tưởng tượng của con người.

Xem video: Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

Bí ẩn về nguồn gốc những cột đá 4.000 năm ở Anh

Dù có nguồn đá gần hơn, người tiền sử ở Anh vẫn đưa những khối đá nặng hơn 25 tấn từ nơi cách đó 18 km để dựng nên công trình Devil's Arrows.

Khoảng 4.000 năm trước, những cộng đồng sống ở miền Bắc nước Anh đã dựng lên một hàng cột đá khổng lồ gần thị trấn Boroughbridge, North Yorkshire. Điều khiến các nhà nghiên cứu tò mò không chỉ là kích thước của chúng, mà còn là quãng đường những khối đá phải trải qua trước khi được dựng lên.

Công trình này ngày nay được gọi là Devil's Arrows, gồm 3 cột đá vẫn còn đứng nguyên tại chỗ. Chúng nằm trên một đường kéo dài khoảng 179m, với chiều cao lần lượt khoảng 6,9m, 6,7m và 5,5m. Một cột đá thứ tư được cho là từng tồn tại gần cột ở giữa nhưng đã biến mất từ trước khi có những ghi chép hiện đại.

Vua Louis XVI phái 200 người đi vòng quanh thế giới, tất cả biến mất bí ẩn

Năm 1788, hai tàu Pháp biến mất giữa Thái Bình Dương, mở ra câu chuyện bí ẩn kéo dài gần 40 năm về vận mệnh của đoàn thám hiểm.

Năm 1785, theo lệnh của vua Louis XVI, nhà hàng hải Jean-François de Galaup, Bá tước La Pérouse dẫn đầu một trong những cuộc thám hiểm khoa học lớn nhất thời kỳ Khai sáng. Hai tàu La Boussole và L’Astrolabe rời Brest với khoảng 225–240 người, trong đó có các nhà khoa học, họa sĩ, kỹ thuật viên và thủy thủ. Mục tiêu là khảo sát các vùng biển chưa được người châu Âu biết rõ, lập bản đồ, nghiên cứu tự nhiên và thu thập thông tin về các dân tộc trên hành trình.

Đường Nazca - bí ẩn đằng sau những hình vẽ khổng lồ

Giữa sa mạc khô cằn của Peru, người Nazca cổ đại đã để lại những hình vẽ khổng lồ mà đến nay con người vẫn chưa thể giải mã hoàn toàn.

Nhìn từ trên cao, Đường Nazca hiện ra như một bộ sưu tập kỳ lạ được vẽ trên mặt đất: chim ruồi, khỉ, nhện, chó, cây cối, hình người, những đường thẳng kéo dài hàng kilomet và vô số hình học khổng lồ. Chúng được tạo ra chủ yếu từ khoảng 500 năm trước Công nguyên đến 500 năm sau Công nguyên, bằng một phương pháp tưởng như đơn giản: người Nazca chỉ cần dọn lớp sỏi và đá sẫm màu trên bề mặt sa mạc để lộ lớp đất sáng màu bên dưới.

Đọc nhiều nhất

Tin mới