Hiện nhiều người bổ sung vitamin tổng hợp mỗi ngày vì cho rằng chế độ ăn uống không cung cấp đủ vitamin khiến cơ thể khỏe mạnh. Nhưng thực tế rất nhiều người sau 1 thời gian dài uống vitamin cơ thể vẫn mệt mỏi. Vì sao như vậy?

Tưởng bồi bổ sức khỏe, nhiều người vô tình nạp thừa vitamin

Trao đổi với PV về vấn đề này, ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn, Giảng viên trường Đại học Y dược, Đại học quốc gia Hà Nội cho biết, khi cảm thấy mệt mỏi, ăn uống thất thường hoặc muốn tăng cường sức khỏe, nhiều người lựa chọn vitamin tổng hợp (multivitamin).

Tuy nhiên, một sản phẩm chứa nhiều vitamin và khoáng chất không có nghĩa là phù hợp với tất cả mọi người. Bổ sung không đúng nhu cầu, đặc biệt khi kết hợp nhiều sản phẩm cùng lúc, có thể khiến cơ thể tiếp nhận quá mức một số vi chất.

ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn phân tích, vitamin và khoáng chất cần thiết cho hoạt động bình thường của cơ thể, nhưng nhu cầu ở mỗi người khác nhau, phụ thuộc vào tuổi, giới tính, chế độ ăn, tình trạng sức khỏe, thuốc đang sử dụng và từng giai đoạn của cuộc sống.

Với người có chế độ ăn đa dạng, tương đối đầy đủ, việc uống thêm multivitamin không mặc nhiên giúp khỏe hơn. Ngược lại, người thường xuyên bỏ bữa, ăn uống thiếu cân đối hoặc có nguy cơ thiếu vi chất có thể được cân nhắc bổ sung phù hợp.

Điều quan trọng là xác định nhu cầu thực tế thay vì mặc định rằng uống vitamin mỗi ngày là cần thiết.

Dùng nhiều sản phẩm cùng lúc, coi chừng quá liều

ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn cảnh báo, một sai lầm thường gặp là sử dụng vitamin tổng hợp đồng thời với các sản phẩm bổ sung riêng lẻ như vitamin D, vitamin C, kẽm hoặc sắt mà không kiểm tra thành phần. Khi các chất bị trùng lặp, tổng lượng đưa vào cơ thể có thể vượt mức cần thiết.

Đặc biệt, các vitamin tan trong chất béo gồm A, D, E và K cần được sử dụng thận trọng khi bổ sung liều cao kéo dài. Một số vitamin có thể tích lũy trong cơ thể, làm tăng nguy cơ tác dụng bất lợi khi dùng quá mức.

Vitamin A là ví dụ đáng lưu ý. Theo thông tin về giới hạn dung nạp tối đa, người trưởng thành có mức UL đối với vitamin A dạng tiền tạo sẵn là 3.000 µg RAE mỗi ngày, tính từ tổng lượng ăn vào và bổ sung. Phụ nữ mang thai hoặc có khả năng mang thai cần đặc biệt thận trọng với vitamin A dạng retinol, bởi dùng liều cao có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh.

Với vitamin D, bổ sung quá mức trong thời gian dài có thể gây tăng canxi máu, tăng canxi niệu, thậm chí dẫn đến tổn thương thận hoặc ảnh hưởng tim mạch trong trường hợp nặng.

Kẽm cũng không nên được sử dụng tùy tiện ở liều cao. Việc bổ sung khoảng 50 mg kẽm mỗi ngày trở lên trong nhiều tuần có thể cản trở hấp thu đồng, làm tăng nguy cơ thiếu đồng. Ngoài ra, bổ sung sắt từ 25 mg trở lên cùng thời điểm có thể làm giảm hấp thu kẽm.

Những nguy cơ này cho thấy người dùng không nên chỉ nhìn vào hàm lượng từng chất trên nhãn mà cần tính đến tổng lượng nhận được từ thực phẩm, vitamin tổng hợp và các sản phẩm bổ sung khác.

Chọn vitamin theo nhu cầu, không chạy theo hàm lượng cao

Theo ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn, một số sản phẩm multivitamin cung cấp nhiều loại vi chất trong cùng công thức. Chẳng hạn, theo thông tin được cung cấp, Nature’s Way Complete Daily Multivitamin chứa các vitamin nhóm B, vitamin C, D3, vitamin A, acid folic cùng các khoáng chất như sắt, kẽm, magie, i-ốt, đồng và mangan.

Theo hướng dẫn của nhà sản xuất, người lớn sử dụng 1–2 viên mỗi ngày cùng thức ăn. Mỗi viên cung cấp 25 mg vitamin C, 7,5 µg vitamin D3, 1,9 mg sắt, 1,4 mg kẽm và 42 mg magie.

Tuy nhiên, các con số này không đủ để kết luận sản phẩm phù hợp với mọi người. Việc lựa chọn cần dựa trên toàn bộ thành phần, khẩu phần ăn, những sản phẩm đang sử dụng và nhu cầu bổ sung thực tế. Người dùng nên đọc kỹ nhãn, tuân thủ hướng dẫn sử dụng và trao đổi với nhân viên y tế khi cần thiết, nhất là nếu đang dùng thuốc hoặc có bệnh lý nền.

Mệt mỏi kéo dài, cần tìm nguyên nhân

Đặc biệt, theo ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn, không ít người tìm đến vitamin tổng hợp khi thường xuyên mệt mỏi, yếu sức hoặc chóng mặt. Tuy nhiên, những triệu chứng này không đồng nghĩa với thiếu vitamin.

Thiếu ngủ, chế độ ăn không hợp lý, thiếu máu, nhiễm bệnh và nhiều vấn đề sức khỏe khác đều có thể gây mệt mỏi. Trong đó, thiếu máu thiếu sắt là một nguyên nhân có thể gặp, nhưng thiếu máu còn liên quan đến nhiều tình trạng khác.

Nếu mệt mỏi kéo dài, da nhợt, yếu sức hoặc chóng mặt, người bệnh không nên tự kết luận mình thiếu vitamin rồi tự bổ sung kéo dài. Bác sĩ có thể chỉ định công thức máu và các xét nghiệm cần thiết khác để tìm nguyên nhân, từ đó lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Vitamin tổng hợp có thể hữu ích trong những trường hợp có nhu cầu bổ sung, nhưng không thay thế chế độ ăn đa dạng, giấc ngủ đầy đủ hay việc khám và điều trị bệnh. Nguyên tắc quan trọng là bổ sung đúng chất, đúng liều, đúng nhu cầu, tránh tâm lý càng uống nhiều càng tốt.

Mời quý độc giả theo dõi video: Thực phẩm bốc mùi trong bếp ăn học đường bị trả về sẽ đi đâu?