Hôn mê phù niêm không nhất thiết phải “hôn mê”

Suy giáp là bệnh lý có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện và điều trị đúng. Tuy nhiên, khi suy giáp nặng kéo dài, không được điều trị hoặc điều trị không đầy đủ, người bệnh có thể gặp một biến chứng rất hiếm nhưng đặc biệt nguy hiểm là hôn mê phù niêm.

Hôn mê phù niêm là tình trạng suy giáp mất bù rất nặng, khiến nhiều chức năng sống của cơ thể suy giảm cùng lúc.

Tên gọi “hôn mê phù niêm” dễ khiến người bệnh nghĩ rằng phải hôn mê hoàn toàn mới được xem là biến chứng này. Thực tế, biểu hiện ban đầu có thể kín đáo hơn, như lú lẫn, buồn ngủ nhiều, phản ứng chậm, giảm ý thức, sau đó mới tiến triển nặng

Suy giáp nặng cộng thêm yếu tố thúc đẩy

Hôn mê phù niêm thường xảy ra trên nền suy giáp nặng kéo dài, đặc biệt ở những người chưa được chẩn đoán, điều trị chưa đầy đủ hoặc sử dụng hormone tuyến giáp không đều.

Tuy nhiên, suy giáp nặng chưa phải yếu tố duy nhất. Tình trạng này thường được khởi phát khi cơ thể phải chịu thêm một stress cấp tính.

Các yếu tố có thể thúc đẩy gồm nhiễm trùng, nhồi máu cơ tim hoặc bệnh cấp tính khác, đột quỵ, phẫu thuật, tiếp xúc với lạnh. Một số thuốc có khả năng làm giảm hoạt động thần kinh hoặc hô hấp cũng có thể góp phần thúc đẩy tình trạng này.

Do đó, không nên hiểu rằng chỉ cần quên một liều thuốc tuyến giáp là lập tức rơi vào hôn mê phù niêm. Đây thường là hậu quả của suy giáp nặng kết hợp với một yếu tố thúc đẩy.

Khi biến chứng, nhiều cơ quan có thể suy giảm

Hôn mê phù niêm nguy hiểm vì tình trạng bệnh không còn giới hạn ở tuyến giáp. Khi suy giáp mất bù, nhiều chức năng sống có thể bị ảnh hưởng đồng thời.

Tim có thể đập chậm và giảm khả năng bơm máu. Hô hấp có thể suy giảm, huyết áp có thể tụt. Người bệnh có thể xuất hiện rối loạn điện giải, đường huyết và thay đổi ý thức. Nhiều cơ quan có thể cùng suy giảm chức năng.

Theo các tổng hợp hiện có, tỷ lệ tử vong của hôn mê phù niêm vẫn ở mức cao dù đã có các phương pháp điều trị hiện đại, khoảng 20–50%, tùy nghiên cứu và quần thể bệnh nhân.

Vì vậy, nhận biết sớm những thay đổi bất thường ở người bệnh suy giáp có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt khi các biểu hiện xuất hiện trong bối cảnh nhiễm trùng, bệnh cấp tính, phẫu thuật hoặc các yếu tố thúc đẩy khác.

Kiểm soát suy giáp để phòng biến chứng

Phòng ngừa hôn mê phù niêm bắt đầu từ việc kiểm soát tốt bệnh suy giáp. Người bệnh cần sử dụng levothyroxine đúng liều, đều đặn theo chỉ định; không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc khi cảm thấy khỏe.

Việc tái khám và kiểm tra TSH, FT4 theo lịch cũng cần được duy trì để đánh giá và điều chỉnh điều trị khi cần. Khi mắc bệnh cấp tính, chuẩn bị phẫu thuật hoặc có thay đổi các thuốc đang sử dụng, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ.

Đặc biệt, nếu người bệnh suy giáp xuất hiện lú lẫn, ngủ gà, lạnh bất thường, thở chậm hoặc nhịp tim rất chậm, cần được đưa đi cấp cứu thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng suy giáp mất bù nặng, cần được đánh giá và xử trí y tế khẩn cấp.

BS.CKI Nguyễn Đức Tỉnh (Bệnh viện Quân y 175)

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Làm việc tại nhà vòng xoáy cô lập và trầm cảm đằng sau màn hình