Đầu tư công thông qua các dự án xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy kinh tế - xã hội tại các địa phương. Để hiện thực hóa mục tiêu này, công tác đấu thầu lựa chọn nhà thầu thi công đóng vai trò tiên quyết nhằm đảm bảo tính cạnh tranh, minh bạch và tối ưu hóa ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, tại dự án Sửa chữa, nâng cấp đường Mê Linh (đoạn từ giáp đường Hồ Xuân Hương đến đường Hà Huy Tập) do UBND phường Đông Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa) làm chủ đầu tư, việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn đang đặt ra nhiều dấu hỏi lớn về tính hiệu quả kinh tế cũng như năng lực của đơn vị thi công.

Chỉ định thầu với tỷ lệ tiết kiệm 0%

Theo hồ sơ tài liệu trích xuất, ngày 10/4/2026, ông Lê Minh Tâm, Chủ tịch UBND phường Đông Ninh Hòa đã ký Quyết định số 182/QĐ-UBND-DA về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án nêu trên. Trong đó, gói thầu "Xây lắp" có giá dự toán được phê duyệt là 1.998.633.000 đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách tỉnh bổ sung có mục tiêu.

Chỉ vỏn vẹn 4 ngày sau, vào ngày 14/4/2026, ông Lê Minh Tâm tiếp tục ký Quyết định số 190/QĐ-UBND-DA phê duyệt kết quả chỉ định thầu đối với gói thầu Xây lắp này. Đơn vị được chọn là Công ty TNHH thiết bị & công nghệ Liên Minh. Mức giá trúng thầu được ấn định chính xác là 1.998.633.000 đồng. Hình thức hợp đồng là trọn gói với thời gian thực hiện trong vòng 60 ngày.

Phân tích số liệu từ quyết định phê duyệt, có thể dễ dàng nhận thấy giá trúng thầu của Công ty TNHH thiết bị & công nghệ Liên Minh trùng khớp tuyệt đối 100% so với giá dự toán gói thầu ban đầu. Điều này đồng nghĩa với việc, trải qua quá trình lựa chọn nhà thầu, tỷ lệ tiết kiệm mang lại cho ngân sách nhà nước tại gói thầu trị giá gần 2 tỷ đồng này nằm ở mức 0 đồng (tương đương 0%). Trong bối cảnh ngân sách nhà nước cần được chi tiêu một cách thắt lưng buộc bụng và hiệu quả, con số tiết kiệm 0 đồng chắc chắn không phải là một bài toán tối ưu.

Năng lực của doanh nghiệp 13 ngày tuổi

Tra cứu dữ liệu từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cho thấy, Công ty TNHH thiết bị & công nghệ Liên Minh (Mã số thuế: 4202054005) mới chỉ được thành lập vào ngày 01/4/2026. Doanh nghiệp này có địa chỉ trụ sở đăng ký tại Tổ dân phố 15, phường Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, hoạt động dưới loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do ông Nguyễn Minh giữ chức vụ Giám đốc.

Sự trùng hợp về các mốc thời gian khiến dư luận không khỏi ngỡ ngàng: Doanh nghiệp được khai sinh ngày 01/4, thì đến ngày 10/4 dự án được phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu và chỉ đúng 4 ngày sau đó (ngày 14/4/2026), công ty này đã chính thức được UBND phường Đông Ninh Hòa chỉ định thầu. Tức là chỉ 13 ngày sau khi chính thức đi vào hoạt động, một doanh nghiệp hoàn toàn "non trẻ" đã ôm trọn gói thầu thi công tiền tỷ.

Đi sâu vào dữ liệu lịch sử hoạt động đấu thầu, hồ sơ thể hiện Công ty TNHH thiết bị & công nghệ Liên Minh mới chỉ tham gia duy nhất 1 gói thầu (chính là gói thầu tại phường Đông Ninh Hòa) và trúng thầu với vai trò độc lập. Tổng giá trị trúng thầu đạt 1.998.633.000 đồng (trong đó 1.998.633.000 đồng là các gói chỉ định thầu).

Dù pháp luật không có điều khoản nào cấm doanh nghiệp mới thành lập tham gia các gói thầu đầu tư công, nhưng việc một doanh nghiệp vừa mới "chào đời" chưa đầy nửa tháng, chưa có bề dày lịch sử cạnh tranh, chưa được thử lửa qua các dự án thực tế lại được chỉ định thầu chớp nhoáng khiến dư luận có cơ sở để băn khoăn về năng lực thực tiễn và kinh nghiệm thi công hiện trường.

Rào cản hạn mức và bài toán thượng tôn pháp luật

Nhìn nhận sự việc dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) chia sẻ: Nguyên tắc cốt lõi của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 là đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.

Phân tích sâu hơn về mặt kỹ thuật lập pháp, căn cứ điểm m, Khoản 1, Điều 23 Luật Đấu thầu 2023, hạn mức chỉ định thầu đối với gói thầu xây lắp thông thường không vượt quá 01 tỷ đồng. Đối với gói thầu xây lắp đường Mê Linh có giá trị lên tới 1.998.633.000 đồng (vượt xa hạn mức 1 tỷ đồng), việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn đòi hỏi phải đáp ứng các điều kiện khắt khe hơn rất nhiều. Cụ thể, các trường hợp được chỉ định thầu vượt hạn mức thường phải nằm trong tình huống cấp bách, khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh, hoặc bảo vệ chủ quyền quốc gia nhằm tránh nguy hại trực tiếp đến tính mạng, tài sản.

Cũng theo các chuyên gia đấu thầu, pháp luật hiện hành, đặc biệt là các Luật sửa đổi, bổ sung như Luật số 57/2024/QH15, Luật số 90/2025/QH15 và Thông tư 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, luôn hướng tới việc siết chặt kỷ cương, minh bạch trong công tác đấu thầu. Việc công khai thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và ưu tiên đấu thầu rộng rãi là định hướng chủ đạo. Việc lạm dụng chỉ định thầu (nếu không chứng minh được sự cần thiết và tính cấp bách thực sự theo đúng quy định) dễ dẫn đến nguy cơ không tối ưu được nguồn lực đầu tư công.

Việc thi công dự án Sửa chữa, nâng cấp đường Mê Linh là chủ trương đúng đắn nhằm phục vụ lợi ích cộng đồng địa phương. Thế nhưng, đằng sau quyết định lựa chọn nhà thầu với một doanh nghiệp vừa thành lập và con số tiết kiệm 0 đồng, Ủy ban nhân dân phường Đông Ninh Hòa cần có sự nhìn nhận thấu đáo về trách nhiệm giải trình và quản lý dòng tiền từ ngân sách.

​