Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, diễn biến "một mình một ngựa" tham gia và trúng gói thầu mua sắm thiết bị dạy học trị giá hơn 2,7 tỷ đồng với tỷ lệ tiết kiệm 0,058% tại Trường Trung cấp An Giang 1 không phải là một hiện tượng đơn lẻ nếu đặt trong lăng kính phân tích năng lực của hai nhà thầu. Liên danh Thiên Trường Toàn Năng thực chất là sự bắt tay chiến lược của hai doanh nghiệp rất sừng sỏ và dạn dày kinh nghiệm trên thị trường mua sắm công.

Sức mạnh của những nhà thầu "bách phát bách trúng"

Dữ liệu lịch sử đấu thầu khắc họa rõ nét chân dung của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Khoa học kỹ thuật Thiên Trường. Doanh nghiệp này đăng ký mã số doanh nghiệp 0302941821, có trụ sở đóng tại 62/17 Lý Chính Thắng, Phường Xuân Hòa, TP HCM và do ông Tô Văn Long đảm nhiệm vị trí Giám đốc.

Xuyên suốt quá trình hoạt động, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Khoa học kỹ thuật Thiên Trường đã ghi tên mình vào 90 gói thầu lớn nhỏ trên phạm vi cả nước. Thành tích của đơn vị này cực kỳ ấn tượng với việc trúng thầu tới 65 gói, trượt 20 gói và 5 gói đang chờ kết quả.

Tổng giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp này đã trúng (bao gồm cả tư cách tham gia độc lập và liên danh) đạt con số khổng lồ, lên tới hơn 82,9 tỷ đồng. Sự thành công của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Khoa học kỹ thuật Thiên Trường không chỉ nằm ở số lượng gói thầu, mà còn ở việc thiết lập quan hệ đối tác với 39 bên mời thầu khác nhau, phân bổ rộng khắp các địa phương. Điều đáng nói, tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của doanh nghiệp này được duy trì ở mức 92,47%.

Ở chiều hướng tương tự, đối tác trong liên danh là Công ty Cổ phần Công nghệ thiết bị Toàn Năng (mã số doanh nghiệp 0315797043, trụ sở tại Số 331/27 Đường Phan Huy Ích, Phường An Hội Tây, TP HCM) do bà Nguyễn Thị Thủy Tiên làm Giám đốc cũng sở hữu một hồ sơ năng lực khủng.

Doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 105 gói thầu, trong đó đánh bại nhiều đối thủ để trúng tới 85 gói, trượt 17 gói (đạt tỷ lệ chiến thắng rất cao). Tổng giá trị trúng thầu mà đơn vị này gặt hái được là hơn 31,8 tỷ đồng. Mạng lưới hoạt động của doanh nghiệp này cũng vô cùng rộng rãi khi có quan hệ dự thầu với 40 bên mời thầu.

Đặc biệt, chỉ số phản ánh tính cạnh tranh về giá cho thấy tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của Công ty Cổ phần Công nghệ thiết bị Toàn Năng tiệm cận mức tuyệt đối, lên tới 96,62%.

Sự kết hợp giữa hai nhà thầu có tổng số lần trúng thầu lên tới 150 gói rõ ràng tạo ra một bộ hồ sơ năng lực vượt trội. Tuy nhiên, nghịch lý nảy sinh khi một liên danh hùng mạnh như vậy lại tham gia vào một gói thầu có giá dự toán 2,741 tỷ đồng, để rồi trúng thầu với mức giá 2,739 tỷ đồng, đem lại số tiền tiết kiệm cho nhà nước chỉ 1.604.400 đồng.

Việc thiếu vắng hoàn toàn các đối thủ cạnh tranh khác trong một cuộc đấu thầu rộng rãi qua mạng khiến dư luận buộc phải đặt nghi vấn về tính khách quan, công bằng của các tiêu chí mời thầu, cũng như khả năng định hướng nhà thầu từ các bước lập dự án.

Cần đề cao trách nhiệm người đứng đầu bảo vệ vốn nhà nước

Phân tích vụ việc dưới lăng kính pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) mang đến một góc nhìn trực diện và đanh thép. Theo Luật sư, dữ liệu từ Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Tư vấn xây dựng Phan Gia Phát thực hiện ngày 27/05/2026 và Quyết định phê duyệt số 367/QĐ-TCAG1 ngày 30/05/2026 do Hiệu trưởng Đỗ Anh Khoa ký chứng minh sự thật khách quan: Gói thầu số 1 thực hiện đúng trình tự pháp lý bề mặt, nhưng hoàn toàn thất bại ở tiêu chí hiệu quả kinh tế khi tỷ lệ tiết kiệm dừng ở mức 0,058%.

"Dẫn chiếu tinh thần của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, pháp luật không bảo vệ cho những quy trình đấu thầu hình thức. Khi một gói thầu tiền tỷ chỉ tiết kiệm được hơn 1,6 triệu đồng, trách nhiệm giải trình toàn diện thuộc về người đứng đầu cơ quan chủ đầu tư" - Luật sư Nguyễn Văn Lập bình luận.

Vị Luật sư phân tích sâu hơn: "Trách nhiệm của ông Đỗ Anh Khoa với tư cách là Hiệu trưởng, người trực tiếp ký các quyết định phê duyệt, không chỉ là xem xét hồ sơ có đủ chữ ký của đơn vị tư vấn hay không. Trách nhiệm đó nằm ở việc ông phải nhận diện được tính bất thường khi gói thầu đấu thầu rộng rãi lại vắng bóng cạnh tranh, mức giá trúng thầu sát vạch giá trần. Người đứng đầu phải có đủ năng lực và bản lĩnh để dừng cuộc thầu, yêu cầu rà soát lại công tác lập giá dự toán và thiết lập tiêu chí mời thầu, nhằm tránh nguy cơ ngân sách nhà nước bị lãng phí một cách hợp pháp hóa qua các lớp vỏ bọc 'đúng quy trình'".

Môi trường đấu thầu công bằng, minh bạch chỉ thực sự được xác lập khi trách nhiệm cá nhân của người có thẩm quyền phê duyệt được gắn liền với hiệu quả thực tế của từng đồng vốn đầu tư công được giải ngân.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.