Hành vi quái dị của lỗ đen cách Trái Đất 665 triệu năm ánh sáng

Một lỗ đen bí ẩn đã hồi sinh ba năm sau khi nuốt chửng một ngôi sao, rồi đột nhiên phun ra vật chất còn sót lại.

Các nhà thiên văn học đã chứng kiến ​​một vụ bùng phát ánh sáng từ một lỗ đen cách Trái Đất khoảng 665 triệu năm ánh sáng, khi nó xé toạc một ngôi sao nhỏ. Tuy nhiên, ba năm sau, lỗ đen này lại chiếu sáng vũ trụ mà không có dấu hiệu nuốt chửng thêm vật thể nào.

Các nhà thiên văn học chỉ ra rằng, vụ bùng phát này bắt nguồn từ ngôi sao mà nó đã nuốt chửng cách đây ba năm trước đó, nhưng vì một lý do nào đó, nó lại phóng ra vật chất sau vài năm im lìm. Chưa ai từng chứng kiến ​​điều gì tương tự xảy ra trước đây.

anh-chup-man-hinh-2026-05-17-075342.png
Ảnh: @Space.

Theo Khoa Vật lý thuộc Đại học Quốc gia Thanh Hoa (Trung Quốc), khi một ngôi sao không may mắn tiến quá gần lỗ đen ở trung tâm một thiên hà, lực hấp dẫn mạnh mẽ tạo ra bởi lực thủy triều có thể xé toạc ngôi sao đó. Sự kiện thảm khốc này được gọi là sự kiện phá vỡ do lực thủy triều (TDE).

Trong quá trình này, khoảng một nửa mảnh vụn sao sẽ bị hút vào lỗ đen, tạo ra ánh sáng chói lóa chiếu sáng toàn bộ thiên hà; trong một số trường hợp, lỗ đen cũng sẽ phát ra một dòng hạt di chuyển với tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng.

Các mô hình lý thuyết tính toán rằng, khối lượng của ngôi sao này chỉ bằng một phần mười khối lượng Mặt Trời. Sự phá vỡ do lực hấp dẫn gây ra bởi vật chất bị lỗ đen phóng ra sau khi xé toạc thiên thể đã biến mất sau khi được theo dõi bằng ánh sáng nhìn thấy trong vài tháng.

Tuy nhiên, ba năm sau, lỗ đen này lại đột nhiên phóng ra một lượng vật chất khổng lồ với tốc độ bằng một nửa tốc độ ánh sáng. Đây là lần đầu tiên các nhà thiên văn học chứng kiến ​​một khoảng thời gian dài như vậy giữa lúc lỗ đen hút vật chất và lúc phóng ra.

Các nhà khoa học hiện chưa biết tại sao lỗ đen lại trì hoãn việc phóng vật chất trong nhiều năm như vậy. Nhóm nghiên cứu hy vọng sẽ tiếp tục tìm hiểu xem liệu hiện tượng này có thường xuyên xảy ra ở các lỗ đen khác hay không và để hiểu rõ hơn về hành vi hấp thụ vật chất của lỗ đen.

Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “2 chiếc thuyền độc đáo bậc nhất của ngành khảo cổ học”. Nguồn video: @THVL 24News.

Lỗ đen cũng chơi trò "bập bênh vũ trụ"

Các lỗ đen cũng chơi trò "bập bênh vũ trụ", khi các luồng khí phản lực và gió tốc độ cao không bao giờ có thể xảy ra đồng thời.

Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng, khi lỗ đen giải phóng năng lượng, chúng chuyển đổi giữa các luồng khí mạnh và gió tốc độ cao, và không bao giờ xuất hiện cùng một lúc, giống như một chiếc bập bênh vũ trụ khổng lồ.

Một nhóm nghiên cứu do Jiachen Jiang thuộc Đại học Warwick và Zuobin Zhang thuộc Đại học Oxford dẫn đầu đã quan sát hệ thống lỗ đen 4U 1630−472 trong một thời gian dài. Lỗ đen này có khối lượng gấp khoảng 10 lần Mặt Trời và đang hút vật chất từ ​​ngôi sao đồng hành của nó để tạo thành một vành đĩa bồi tụ.

NASA hé lộ sự thật lỗ đen ức chế sự phát triển sao của thiên hà

NASA hé lộ sự thật cho thấy các thiên hà có lỗ đen siêu khối lượng hoạt động mạnh ở trung tâm có tỷ lệ hình thành sao thấp hơn đáng kể so với các thiên hà khác.

Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) của NASA đã phát hiện ra rằng, các lỗ đen siêu khối lượng kìm hãm tốc độ hình thành sao mới trong các thiên hà, đặc biệt là khi các thiên hà trưởng thành. Nghiên cứu này, dựa trên quan sát cụm thiên hà sơ khai Spiderweb, một cụm thiên hà cách Trái đất khoảng 11 tỷ năm ánh sáng, không chỉ cung cấp thông tin quan trọng về sự tiến hóa của thiên hà, mà còn tiết lộ tác động sâu sắc của lỗ đen đối với sự tiến hóa của cấu trúc vũ trụ.

Một nhóm nghiên cứu do GS Rhythm Shimakawa thuộc Đại học Waseda dẫn đầu đã phân tích 19 thiên hà, bằng cách sử dụng Camera hồng ngoại gần (NIRCam) của Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST). Kết quả cho thấy các thiên hà có lỗ đen siêu khối lượng hoạt động mạnh ở trung tâm có tỷ lệ hình thành sao thấp hơn đáng kể so với các thiên hà khác. Thông thường, các ngôi sao được hình thành thông qua sự sụp đổ của khí hydro lạnh và sự kích hoạt phản ứng tổng hợp hạt nhân, nhưng khi lỗ đen phát triển đến kích thước gấp hàng triệu hoặc thậm chí hàng tỷ lần Mặt Trời, lượng khí tích tụ trong quá trình bồi tụ và hiệu ứng phun trào sẽ làm mất đi các điều kiện cần thiết cho sự hình thành sao trong thiên hà.

Ngôi sao sụp đổ trực tiếp vào lỗ đen, bỏ qua giai đoạn nổ siêu tân tinh

Các nhà khoa học lần đầu tiên quan sát được một ngôi sao sụp đổ trực tiếp vào một lỗ đen.

Gần đây, Tạp chí Science đã công bố một khám phá thiên văn học đột phá, đó là việc một nhóm nghiên cứu đến từ Viện Công nghệ California lần đầu tiên đã quan sát đầy đủ một ngôi sao khổng lồ có tên M31-2014-DS1 trong thiên hà Andromeda.

Điều đáng chú ý về ngôi sao này là nó đã sụp đổ trực tiếp vào một lỗ đen mà không trải qua vụ nổ siêu tân tinh, xác minh một mắt xích mới quan trọng trong lý thuyết về sự tiến hóa của các ngôi sao khổng lồ vốn được thiết lập trước đây.

Đọc nhiều nhất

Tin mới