Hoạt động đấu thầu đóng vai trò then chốt trong việc quản lý và sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, đặc biệt là đối với các dự án xây dựng, phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ đời sống nhân dân tại các địa phương. Mục tiêu cốt lõi của việc tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng là nhằm tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, qua đó lựa chọn được đơn vị thi công có năng lực tốt nhất với chi phí tiết kiệm nhất cho ngân sách. Tuy nhiên, tại không ít các gói thầu xây lắp cấp cơ sở, việc chỉ có một nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ dự thầu và trúng thầu sát giá vẫn thường xuyên xuất hiện, đặt ra nhiều câu hỏi về tính cạnh tranh cũng như hiệu quả kinh tế. Điển hình cho bức tranh này là diễn biến tại Gói thầu số 01: Thi công xây dựng, thuộc công trình Xây dựng công trình thủy lợi sau UBND xã Rô Men (cũ), do Văn phòng HĐND và UBND xã Đam Rông 2 (tỉnh Lâm Đồng) làm chủ đầu tư.

Cụ thể, vào ngày 14/04/2026, Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Đam Rông 2 đã ký Quyết định số 29/QĐ-VP về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho gói thầu xây lắp nêu trên. Theo nội dung quyết định, đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH An Hòa (Mã số thuế: 5800601520). Đáng chú ý, gói thầu có giá dự toán được duyệt là 2.612.456.139 đồng. Dù được tổ chức đấu thầu rộng rãi, giá trúng thầu của Công ty TNHH An Hòa được phê duyệt ở mức 2.612.000.000 đồng.

Một phép tính cơ bản cho thấy, thông qua toàn bộ quy trình tổ chức lựa chọn nhà thầu qua hệ thống mạng quốc gia, ngân sách nhà nước chỉ tiết kiệm được vỏn vẹn 456.139 đồng cho một gói thầu có quy mô hơn 2,6 tỷ đồng. Tỷ lệ tiết kiệm này đạt mức xấp xỉ 0,017%, một con số siêu thấp, mang tính chất "nhỏ giọt" và có phần tượng trưng nhiều hơn là phản ánh thực chất hiệu quả của bài toán tối ưu hóa nguồn vốn trong đấu thầu đầu tư công.

Lần lại hồ sơ pháp lý của dự án, có thể thấy các bước thủ tục đầu tư đã được tiến hành khá nhanh chóng và nhịp nhàng. Ngày 01/04/2026, Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2 ký Quyết định số 334/QĐ-UBND phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật công trình. Ngay ngày hôm sau, 02/04/2026, Quyết định số 339/QĐ-UBND phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu tiếp tục được ban hành. Đến ngày 03/04/2026, Quyết định số 23/QĐ-VP phê duyệt E-HSMT ra đời, mở đường cho việc thông báo mời thầu rộng rãi.

Theo Biên bản mở thầu (Mã TBMT: IB2600131812) được công bố vào lúc 10 giờ 10 phút ngày 12/04/2026, với phương thức "Một giai đoạn một túi hồ sơ", mặc dù thời gian mời thầu đủ dài để thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp, nhưng đến thời điểm đóng thầu, Gói thầu số 01 chỉ ghi nhận duy nhất một đơn vị nộp hồ sơ là Công ty TNHH An Hòa. Việc không có bất kỳ đối thủ nào tham gia cạnh tranh đã giúp doanh nghiệp này thuận lợi vượt qua các bước đánh giá về năng lực, kinh nghiệm cũng như tài chính.

Báo cáo đánh giá E-HSDT số 04/2026/BCĐG-E-HSDT ngày 12/04/2026 do Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH TMDV và TVXD Hoàng Phúc Group lập cho thấy quá trình xét duyệt diễn ra rất suôn sẻ. Do không có nhà thầu thứ hai để tiến hành so sánh, đối chiếu về giá cũng như các giải pháp kỹ thuật, tiến độ ưu việt hơn, Công ty TNHH An Hòa đã được chấm đạt và chính thức được phê duyệt trúng thầu với thời gian thực hiện hợp đồng là 360 ngày.

Về phía nhà thầu, dữ liệu hồ sơ hoạt động trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận Công ty TNHH An Hòa được thành lập ngày 23/12/2008. Lịch sử tham gia đấu thầu của doanh nghiệp này cho thấy bề dày kinh nghiệm đáng kể tại địa phương. Tính đến thời điểm hiện tại, Công ty TNHH An Hòa đã tham gia 22 gói thầu (toàn bộ đều nằm trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng theo địa giới hành chính sau sáp nhập), trong đó trúng thầu 19 gói, chỉ trượt 1 gói, 1 gói chưa có kết quả và 1 gói bị huỷ.

Tổng giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp này đã trúng (bao gồm cả tư cách độc lập và liên danh) đạt 31.599.730.236 đồng. Cụ thể, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập chiếm phần lớn với 21.773.429.310 đồng (trong đó có hơn 3,6 tỷ đồng là các gói chỉ định thầu); tổng giá trị các gói thầu tham gia và trúng thầu với vai trò liên danh là 9.826.300.926 đồng (tổng giá trị của cả liên danh).

Thống kê cũng cho thấy tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của Công ty TNHH An Hòa luôn duy trì ở mức cao, lên tới 97,91%. Trong suốt quá trình hoạt động, doanh nghiệp từng đối đầu với 5 nhà thầu trong 4 gói thầu và có lịch sử liên danh thành công với 3 nhà thầu trong 3 gói thầu khác nhau. Điểm cộng lớn của doanh nghiệp là chưa từng nhận bất kỳ quyết định xử phạt nào do vi phạm quy định về đấu thầu. Việc một nhà thầu uy tín, dày dặn kinh nghiệm trúng thầu là một tín hiệu tốt cho tiến độ công trình, song việc giá trúng thầu gần như bám sát giá trị trần dự toán vẫn để lại những băn khoăn về dư địa giảm giá nhằm tiết kiệm nguồn ngân sách hạn hẹp.

Đánh giá thực trạng chung về các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp tại cơ sở hiện nay dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) định nghĩa đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết, thực hiện hợp đồng nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Trong đó, tiêu chí hiệu quả kinh tế luôn được các cơ quan quản lý nhà nước đặt lên hàng đầu. Khi một gói thầu được tổ chức đấu thầu qua mạng nhưng thường xuyên chỉ thu hút được một hoặc rất ít nhà thầu tham dự, kèm theo tỷ lệ giảm giá không đáng kể, thì dù quy trình thủ tục có tuân thủ đúng định dạng của pháp luật, bản chất của sự cạnh tranh và tính hiệu quả kinh tế đã bị suy giảm phần nào".

Cũng theo góc nhìn chuyên môn, pháp luật hiện hành như Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính đã quy định rất rõ ràng về các biểu mẫu, quy trình đánh giá và đặc biệt là cơ chế khuyến khích đăng tải thông tin minh bạch, loại bỏ các rào cản kỹ thuật để thu hút đông đảo nhà thầu tham gia. Trách nhiệm của các chủ đầu tư là phải nỗ lực xây dựng hồ sơ mời thầu thực sự khách quan, cởi mở, đồng thời cần chủ động đánh giá nguyên nhân vì sao các dự án tại địa phương không hấp dẫn được nhiều đơn vị thi công cùng tham gia cạnh tranh, từ đó có giải pháp báo cáo, điều chỉnh kịp thời.

Việc đầu tư xây dựng công trình thủy lợi tại xã Đam Rông 2 là chủ trương đúng đắn, mang tính cấp thiết nhằm cải thiện hạ tầng tưới tiêu, phục vụ sản xuất nông nghiệp và nâng cao đời sống cho bà con nông dân vùng sâu vùng xa. Nguồn vốn ngân sách dẫu được bố trí từ kế hoạch đầu tư công trung hạn cũng là mồ hôi, công sức và tiền thuế của nhân dân. Do đó, việc quản lý và sử dụng từng đồng vốn nhà nước phải luôn thể hiện được tinh thần chắt chiu, tiết kiệm tối đa.

​