Hẻm núi sông Peruaçu nằm trong Vườn quốc gia Peruaçu, thuộc bang Minas Gerais ở đông nam Brazil. Đây là một trong những khu vực tự nhiên và khảo cổ học đặc biệt nhất Nam Mỹ, nơi hội tụ những vách đá hùng vĩ, hệ thống hang động khổng lồ cùng hàng nghìn tác phẩm nghệ thuật tiền sử. Chính nhờ giá trị nổi bật đó, khu vực này đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2025.
Ảnh: cntraveller
Trung tâm của di sản là dòng sông Peruaçu, con sông đã kiên trì bào mòn các lớp đá vôi trong suốt hàng triệu năm để tạo nên một hẻm núi ngoạn mục. Nhiều đoạn hẻm có vách đá dựng đứng cao hơn 100m, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ vừa bí ẩn. Dọc theo thung lũng là hàng trăm hang động và mái đá tự nhiên, một số trong đó có kích thước khổng lồ đến mức có thể chứa vừa nhiều tòa nhà.
Ảnh: bradshawfoundation
Điều khiến Peruaçu nổi bật trên bản đồ khảo cổ thế giới là sự hiện diện của hàng nghìn bức tranh và hình khắc trên đá. Những tác phẩm này được tạo ra bởi các cộng đồng cư dân tiền sử sinh sống trong khu vực từ hàng nghìn năm trước. Các hình vẽ mô tả con người, động vật, cảnh săn bắn, nghi lễ và nhiều biểu tượng mà đến nay các nhà nghiên cứu vẫn chưa giải mã hoàn toàn.
Ảnh: viagensecaminhos
Một trong những địa điểm nổi tiếng nhất là hang Lapa do Rezar, nơi các bức tranh đỏ, vàng và đen phủ kín những bức tường đá khổng lồ. Một số tác phẩm được cho là có niên đại hơn 10.000 năm, giúp Peruaçu trở thành một trong những kho tư liệu quý giá nhất về lịch sử cư trú của con người tại Nam Mỹ.
Không chỉ có giá trị khảo cổ, Peruaçu còn là thiên đường đa dạng sinh học. Khu vực này nằm ở vùng chuyển tiếp giữa nhiều hệ sinh thái khác nhau của Brazil, từ rừng khô nhiệt đới đến thảo nguyên cerrado. Nhờ đó, nơi đây là môi trường sống của hàng trăm loài chim, thú và thực vật, bao gồm nhiều loài đặc hữu hoặc đang bị đe dọa.
Một trong những cảnh quan ấn tượng nhất của công viên là các cổng đá tự nhiên khổng lồ do quá trình karst tạo thành. Một số mái vòm đá có chiều cao tương đương một tòa nhà nhiều tầng, khiến du khách có cảm giác như đang bước vào một thế giới bị lãng quên từ thời cổ đại.
Ngày nay, Peruaçu được xem là nơi mà lịch sử tự nhiên và lịch sử loài người giao thoa một cách hiếm có. Những bức tranh đá cổ xưa, các hang động đồ sộ và cảnh quan ngoạn mục đã biến nơi đây thành một trong những kho báu văn hóa – thiên nhiên quan trọng nhất của Brazil. Đó là một lời nhắc nhở rằng, từ rất lâu trước khi các thành phố hiện đại xuất hiện, con người đã để lại dấu ấn của mình trên những bức tường đá giữa hẻm núi kỳ vĩ này.