BSCKII Phạm Công Khắc, Phó Giám đốc Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, cúm mùa là bệnh nhiễm virus đường hô hấp có khả năng lây lan nhanh. Dù đa số trẻ có thể hồi phục sau vài ngày đến khoảng một tuần nếu được chăm sóc đúng cách, nhưng bệnh không nên bị xem nhẹ.

“Cúm không phải lúc nào cũng là bệnh lành tính. Trẻ mắc cúm có thể gặp nhiều mức độ biểu hiện khác nhau, từ triệu chứng nhẹ đến các biến chứng nghiêm trọng”, bác sĩ Phạm Công Khắc cho biết.

Biến chứng không chỉ xảy ra ở trẻ có bệnh nền mà ở cả trẻ khỏe mạnh

BSCKII Phạm Công Khắc cho biết, trẻ mắc cúm thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, nghẹt hoặc chảy nước mũi, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện đôi khi không điển hình như quấy khóc, bú kém, nôn, tiêu chảy hoặc li bì.

Một số trường hợp, cúm có thể dẫn đến các biến chứng như viêm tai giữa, viêm xoang, mất nước hoặc làm nặng thêm bệnh hen phế quản, các bệnh mạn tính đang mắc. Nặng hơn, trẻ có thể bị viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm não, co giật, tiêu cơ vân, sốc, suy đa cơ quan và cần điều trị hồi sức tích cực, thở máy.

BSCKII Phạm Công Khắc nhấn mạnh, nhóm trẻ có nguy cơ cao gồm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 2 tuổi; trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh, hen phế quản, bệnh phổi mạn tính, bệnh thần kinh, bệnh gan, thận, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa, bệnh máu; trẻ suy giảm miễn dịch, ung thư hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.

Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là trẻ khỏe mạnh cũng không hoàn toàn nằm ngoài nguy cơ.

“Không nên chủ quan chỉ vì trẻ không có bệnh nền. Một số trẻ trước đó hoàn toàn bình thường vẫn có thể mắc cúm nặng và xuất hiện biến chứng”, BSCKII Khắc cảnh báo.

Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu bất thường như khó thở, thở nhanh, tím môi, li bì, khó đánh thức, co giật, bỏ bú, nôn nhiều, mất nước, sốt cao kéo dài hoặc tình trạng sốt, ho nặng trở lại sau khi đã cải thiện.

Tiêm vắc-xin giúp giảm nguy cơ tử vong do cúm ở trẻ

Theo BSCKII. Phạm Công Khắc, tiêm vắc-xin là biện pháp chủ động, hiệu quả nhất để phòng cúm mùa. Dù không thể bảo vệ tuyệt đối do virus cúm liên tục biến đổi, vắc-xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm số lần khám, nhập viện và đặc biệt giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Pediatrics năm 2026, phân tích các trường hợp tử vong do cúm ở trẻ em tại Hoa Kỳ trong giai đoạn 2016-2025, cho thấy trẻ được tiêm vắc-xin đầy đủ có nguy cơ tử vong do cúm thấp hơn khoảng 80% so với nhóm chưa được tiêm chủng đầy đủ.

Đây là bằng chứng cho thấy tiêm phòng không chỉ giúp hạn chế mắc bệnh mà còn có vai trò quan trọng trong giảm hậu quả nghiêm trọng nhất của cúm mùa.

Theo khuyến cáo của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, tất cả trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, nếu không có chống chỉ định, nên được tiêm vắc-xin cúm hằng năm.

Với trẻ từ 6 tháng đến 8 tuổi chưa từng tiêm hoặc chưa hoàn thành liều cơ bản, trẻ có thể cần tiêm 2 mũi trong cùng mùa cúm, cách nhau ít nhất 4 tuần. Trẻ từ 9 tuổi trở lên hoặc đã hoàn thành lịch tiêm cơ bản thường chỉ cần một mũi mỗi năm.

Bác sĩ cũng lưu ý, vắc-xin cúm dạng tiêm bất hoạt không thể gây bệnh cúm. Sau tiêm, trẻ có thể gặp một số phản ứng nhẹ như đau tại chỗ tiêm, mệt hoặc sốt nhẹ trong một đến hai ngày và thường tự hết.

Chủ động phòng bệnh

BSCKII Khắc nhấn mạnh, Virus cúm liên tục thay đổi nên thành phần vắc-xin được cập nhật hằng năm nhằm phù hợp với các chủng virus đang lưu hành. Bên cạnh đó, miễn dịch sau tiêm giảm dần theo thời gian, vì vậy trẻ từng tiêm hoặc từng mắc cúm vẫn cần được bảo vệ trong những mùa tiếp theo.

Sau tiêm khoảng hai tuần, cơ thể mới hình thành lượng kháng thể cần thiết. Vì vậy, phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm trước thời điểm cúm gia tăng khoảng hai tuần.

BSCKII Phạm Công Khắc cảnh báo, cúm mùa không đơn thuần là một đợt sốt hay cảm lạnh thông thường. Tại Việt Nam, cúm có thể xuất hiện quanh năm và thường gia tăng khi thời tiết thay đổi.

Chủ động tiêm vắc-xin, duy trì vệ sinh cá nhân và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường là những biện pháp quan trọng để bảo vệ trẻ và hạn chế lây lan trong cộng đồng.