Thiểu sản ngón cái bẩm sinh: Mất đi "một nửa" chức năng của bàn tay

Một bệnh nhi 5 tuổi được đưa đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong tình trạng thiểu sản ngón cái bẩm sinh ở cả hai bàn tay. Dù ngón cái vẫn hiện diện về mặt hình thể, nhưng gần như không có chức năng do thiếu các cấu trúc quan trọng như xương, gân và hệ thống vận động cần thiết.

TS.BS Đào Văn Giang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức cho biết, ngón cái là ngón tay giữ vai trò đặc biệt quan trọng, đảm nhiệm khoảng 40-50% chức năng của bàn tay, nhất là các động tác cầm nắm, đối chiếu và thao tác tinh tế.

Khi ngón cái không hoạt động bình thường, trẻ gặp khó khăn trong nhiều hoạt động hằng ngày như cầm bút viết, sử dụng đũa, cài cúc áo hay tự chăm sóc bản thân. Nếu không được can thiệp phù hợp, tình trạng này có thể ảnh hưởng lâu dài đến học tập, sinh hoạt và sự phát triển toàn diện của trẻ.

TS.BS Đào Văn Giang cho biết: "Trước tình trạng trên, chúng tôi đã quyết định thực hiện phương pháp phẫu thuật cái hóa (pollicization) – kỹ thuật chuyển ngón trỏ sang vị trí ngón cái nhằm thay thế chức năng của ngón cái bị thiểu sản, tái tạo một ngón cái mới có chức năng thực sự".

Trong ca mổ, phần ngón cái không còn chức năng được loại bỏ. Ngón trỏ được bảo tồn toàn bộ hệ thống xương, gân, cơ, mạch máu và thần kinh trước khi được chuyển sang vị trí mới và tạo hình phù hợp với vai trò của ngón cái.

Mục tiêu của phẫu thuật không chỉ là cải thiện hình thể mà quan trọng hơn là khôi phục chức năng cầm nắm, đối chiếu và vận động của bàn tay.

Theo các bác sĩ, hiện nay phẫu thuật cái hóa được xem là phương pháp tiêu chuẩn vàng trong điều trị các trường hợp thiểu sản ngón cái nặng theo các khuyến cáo quốc tế về phẫu thuật bàn tay trẻ em.

Hành trình phục hồi chức năng cho cả hai bàn tay

Do cả hai bàn tay đều bị dị tật, tháng 7/2025, bệnh nhi được phẫu thuật cái hóa bàn tay phải.

Sau một năm theo dõi, kết quả phục hồi rất khả quan. Trẻ đã có thể cầm nắm đồ vật, tự thực hiện các sinh hoạt cá nhân, sử dụng đũa và tập viết gần như các bạn cùng trang lứa.

Nhận thấy hiệu quả điều trị rõ rệt, dịp hè năm nay, gia đình tiếp tục đưa trẻ trở lại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để thực hiện phẫu thuật cái hóa cho bàn tay còn lại, với mong muốn hoàn thiện chức năng của cả hai bàn tay trước khi bước vào năm học mới.

Trả lời câu hỏi, vì sao ngón trỏ được lựa chọn để tạo ngón cái? TS.BS Đào Văn Giang phân tích, ở những trường hợp thiểu sản ngón cái nặng, dù ngón cái vẫn tồn tại nhưng gần như mất hoàn toàn chức năng vì thiếu hoặc không phát triển đầy đủ hệ thống xương, gân và cơ.

Để tạo ra một ngón cái mới có khả năng hoạt động, cần sử dụng một ngón tay có cấu trúc giải phẫu hoàn chỉnh. Ngón trỏ là lựa chọn tối ưu vì đã có đầy đủ xương, gân, cơ, mạch máu và thần kinh.

Sau khi được chuyển sang vị trí mới và tạo hình thích hợp, ngón trỏ có thể đảm nhiệm vai trò của ngón cái, giúp trẻ thực hiện các động tác đối chiếu, cầm nắm và khép mở bàn tay hiệu quả.

Trong trường hợp này, phương pháp chuyển ngón chân không phù hợp do bàn tay dị tật không có đầy đủ hệ thống gân cơ để tiếp nhận ngón chân ghép. Vì vậy, cái hóa bằng ngón trỏ được đánh giá là giải pháp tối ưu, mang lại khả năng phục hồi chức năng tốt hơn.

Ca phẫu thuật đòi hỏi độ chính xác rất cao

Phẫu thuật cái hóa là một trong những kỹ thuật tạo hình bàn tay phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa nhiều thao tác vi phẫu.

TS.BS Đào Văn Giang chia sẻ: "Trong quá trình mổ, chúng tôi phải bảo tồn toàn bộ hệ thống xương, gân, mạch máu và thần kinh của ngón trỏ. Chỉ một tổn thương nhỏ đối với mạch máu nuôi dưỡng cũng có thể ảnh hưởng đến sự sống còn của ngón tay sau chuyển vị trí".

Không chỉ bảo tồn mạch máu và thần kinh, các bác sĩ còn phải tái tạo lại hệ thống xương, khớp, gân và cơ để ngón tay mới có chiều dài, hình dáng cũng như hướng vận động phù hợp với chức năng của ngón cái. Đây là yếu tố quyết định khả năng cầm nắm và vận động lâu dài sau phẫu thuật.

Theo các bác sĩ, phẫu thuật chỉ là bước khởi đầu của quá trình điều trị. Sau mổ, trẻ cần được tập phục hồi chức năng bài bản để ngón cái mới thích nghi với vai trò mới. Trong giai đoạn đầu, xương được cố định bằng kim Kirschner và thường được rút sau khoảng 4-6 tuần. Sau đó, trẻ bắt đầu các bài tập tăng sức mạnh cầm nắm và cải thiện khả năng phối hợp giữa các ngón tay.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, việc phát hiện và can thiệp sớm giúp trẻ đạt kết quả tốt hơn nhờ khả năng thích nghi cao của não bộ ở lứa tuổi nhỏ. Tuy nhiên, ngay cả khi được chẩn đoán muộn, trẻ vẫn có thể phục hồi chức năng đáng kể nếu được phẫu thuật đúng chỉ định và tập phục hồi chức năng đầy đủ.

Vì vậy, các bác sĩ khuyến cáo: Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa chấn thương chỉnh hình hoặc phẫu thuật bàn tay ngay khi phát hiện bất thường.

Với dị tật thiểu sản ngón cái, điều quan trọng không phải là bàn tay có đủ số lượng ngón hay không, mà là các ngón tay có thực hiện được chức năng hay không. Việc đánh giá và điều trị đúng thời điểm sẽ giúp trẻ có cơ hội phục hồi chức năng tối ưu, tự tin học tập, sinh hoạt và hòa nhập cộng đồng.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Không cho lao động nữ nuôi con nhỏ nghỉ 60 phút mỗi ngày sẽ bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng