Không ít người từng giật mình khi phát hiện một chấm đỏ hoặc ánh sáng đỏ xuất hiện cạnh webcam trên laptop, đặc biệt khi không hề tham gia cuộc gọi video nào. Trong bối cảnh các vụ tấn công mạng và xâm phạm quyền riêng tư ngày càng được nhắc đến nhiều, phản ứng đầu tiên của không ít người là lo ngại camera đã bị tin tặc kiểm soát. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dấu hiệu này không phải lúc nào cũng là cảnh báo nguy hiểm. Trên thực tế, nhiều nhà sản xuất đã sử dụng đèn hoặc chấm đỏ như một phần của hệ thống bảo mật và thiết kế nhằm tăng cường quyền riêng tư cho người dùng.

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất đến từ Windows Hello, công nghệ đăng nhập bằng nhận diện khuôn mặt trên máy tính Windows. Để xác thực chính xác trong nhiều điều kiện ánh sáng khác nhau, nhiều mẫu laptop được trang bị thêm cảm biến hồng ngoại (IR) đặt cạnh webcam. Khi khởi động máy hoặc chuẩn bị mở khóa bằng khuôn mặt, cảm biến này sẽ phát ra ánh sáng đỏ hoặc đỏ hồng rất nhẹ để quét các đặc điểm trên khuôn mặt người dùng. Đây là hoạt động hoàn toàn bình thường, chỉ diễn ra trong quá trình xác thực và sẽ tự động kết thúc sau khi đăng nhập thành công. Nói cách khác, ánh sáng đỏ lúc này không đồng nghĩa webcam đang ghi hình hay truyền dữ liệu ra bên ngoài.

Chấm đỏ trên webcam laptop có thể là cảm biến hồng ngoại hoặc màn trập bảo vệ, không phải lúc nào cũng báo hiệu camera đang ghi hình.

Bên cạnh đó, nhiều mẫu laptop hiện nay còn tích hợp màn trập bảo vệ webcam (Privacy Shutter) nhằm giúp người dùng yên tâm hơn về quyền riêng tư. Thay vì phải dán băng keo lên camera như trước đây, chỉ cần gạt một công tắc nhỏ là ống kính sẽ được che kín hoàn toàn. Trên một số dòng máy của Lenovo, Dell hoặc HP, khi màn trập được đóng lại, một chấm đỏ bằng nhựa sẽ hiện ra ngay trước ống kính để người dùng dễ dàng nhận biết camera đã bị khóa vật lý. Chính chi tiết này đôi khi khiến nhiều người nhầm tưởng webcam đang hoạt động, trong khi thực tế nó lại là dấu hiệu cho thấy camera đã được che chắn an toàn và không thể ghi hình.

Người dùng nên kiểm tra quyền truy cập camera trong phần cài đặt quyền riêng tư nếu đèn webcam sáng bất thường.

Dù vậy, người dùng cũng không nên chủ quan trong mọi trường hợp. Một số mẫu laptop sử dụng đèn LED đặt cạnh webcam để thông báo rằng camera đang được một ứng dụng truy cập. Màu sắc của đèn có thể khác nhau tùy từng nhà sản xuất, từ đỏ, trắng cho đến xanh lá cây trên MacBook. Nếu đèn này sáng lên trong khi bạn không mở Zoom, Microsoft Teams, Google Meet hay bất kỳ phần mềm gọi video nào, đây là lúc cần kiểm tra kỹ hệ thống. Trên Windows, người dùng có thể mở Settings > Privacy & security > Camera để xem ứng dụng nào đang sử dụng webcam, đồng thời thu hồi quyền truy cập hoặc gỡ bỏ những phần mềm đáng ngờ. Việc thường xuyên rà soát quyền riêng tư, cập nhật hệ điều hành và chỉ cài đặt ứng dụng từ nguồn tin cậy cũng là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ bị theo dõi trái phép.

Thực tế, nỗi lo về webcam bắt nguồn từ việc nhiều vụ tấn công mạng từng khai thác camera để theo dõi người dùng. Tuy nhiên, không phải mọi dấu hiệu bất thường đều là cảnh báo an ninh. Hiểu rõ ý nghĩa của chấm đỏ trên webcam, phân biệt giữa cảm biến hồng ngoại, màn trập bảo vệ và đèn báo hoạt động sẽ giúp người dùng tránh những lo lắng không cần thiết. Quan trọng hơn, việc chủ động kiểm soát quyền truy cập camera và xây dựng thói quen sử dụng máy tính an toàn vẫn là cách hiệu quả nhất để bảo vệ quyền riêng tư trong thời đại số.