Theo thống kê nhiều năm, hơn 80% ca ngộ độc dịp Tết đến từ những món ăn rất quen thuộc – những món chúng ta vẫn nghĩ là “an toàn”. Nguyên nhân có thể đến từ yếu tố thời tiết, thức ăn để lâu, bảo quản kém, chế biến nhanh, ăn uống tụ tập đông người. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến Tết mất vui, thậm chí phải nhập viện cấp cứu.
Dưới đây là những thực phẩm quen thuộc nhưng nguy cơ gây ngộ độc cao nhất dịp Tết, cùng cách phòng tránh để gia đình ăn Tết ngon, an toàn, trọn vẹn.
Nem chua – nem tai – nem thính
Đây là nhóm nguy cơ cao nhất vì: Lên men thủ công, thiếu kiểm soát khiến vi khuẩn E.coli, Salmonella dễ tồn tại; Tai – bì là nguyên liệu dễ nhiễm khuẩn; Để ở nhiệt độ phòng lâu khiến vi khuẩn nhân lên rất nhanh.
Món ăn này đặc biệt nguy hiểm với: người già, trẻ nhỏ, người bệnh dạ dày cực dễ đau bụng – tiêu chảy sau khi ăn.
Gỏi – nộm – rau sống
Trong món ăn này có các nguy cơ: Rau sống dễ nhiễm: Ký sinh trùng, vi khuẩn từ đất – phân bón – nước tưới, trứng giun, sán.
Vấn đề là gỏi – nộm không qua nhiệt, nên vi khuẩn còn nguyên. Tết nhiều nhà chỉ rửa sơ qua khiến nguy cơ còn cao hơn ngày thường.
Lòng lợn – dồi – các món nội tạng
Nội tạng là ổ chứa vi khuẩn, ký sinh trùng của con vật. Nếu rửa không kỹ, luộc không chín hẳn dễ gây: Đau bụng, tiêu chảy cấp, nhiễm giun, sán. Đặc biệt không nên ăn ngoài hàng quán trong Tết vì khâu vệ sinh – chế biến rất khó kiểm soát.
Pate – thịt hộp – đồ chế biến sẵn
Đây là nhóm nguy cơ ngộ độc botulinum, một loại vi khuẩn có độc tố gây liệt cơ, khó thở và rất nguy hiểm.
Pate hỏng thường có mùi chua, tách nước, dịch nhớt, màu sậm bất thường. Chỉ cần ăn 1 lượng nhỏ cũng có thể gây triệu chứng vài giờ sau.
Hải sản để lâu – nhất là tôm, cua, nghêu, sò
Hải sản để tủ lạnh lâu ngày hoặc rã đông – cấp đông lại dễ bị nhiễm vi khuẩn sinh độc tố không bị phá hủy khi nấu chín. Đây là lý do nhiều ca “ngộ độc hải sản” xảy ra dù nấu kỹ. Dấu hiệu hải sản hỏng: mềm nát, tanh nồng, nhớt nhẹ, đổi màu.
Dưa hành – dưa muối chưa chua kỹ
Dưa chưa đủ độ chua, độ pH còn cao, vi khuẩn gây ngộ độc còn hoạt động. Muối không đủ khiến vi khuẩn sinh độc tố mạnh hơn. Chỉ nên ăn khi dưa chuyển vàng, chua đều, thơm.
Các món “hâm đi hâm lại” nhiều lần
Cơm, canh, bò kho, cá kho… nếu hâm để nguội, hâm lại nhiều lần rất dễ nhiễm Bacillus cereus, loại vi khuẩn sinh độc tố bền nhiệt, nấu sôi lại cũng không phá hủy được. Dấu hiệu ngộ độc B.cereus: nôn nhanh sau ăn 1–5 giờ, đau quặn bụng.
Thịt kho, thịt đông, bánh chưng để ngoài quá lâu
Thức ăn giàu đạm để ở nhiệt độ 20–25°C khiến vi khuẩn nhân lên gấp 5–10 lần. Nếu để ngoài > 4–6 giờ nguy cơ ngộ độc tăng mạnh. Thời tiết nồm ẩm những ngày Tết càng làm thực phẩm dễ hỏng hơn.
Làm sao để Tết an toàn, không ngộ độc?
- Chỉ mua thực phẩm có nguồn gốc, tránh hàng trôi nổi.
- Rửa tay – rửa dụng cụ sạch, tách riêng thớt sống – thớt chín.
- Nấu chín kỹ – ăn chín, không ăn tái – sống.
- Để nguội vừa phải rồi đưa vào tủ lạnh ngay.
- Không để đồ ăn ngoài quá 2 giờ.
- Dọn lại tủ lạnh trước Tết để tránh lẫn sống – chín.
- Tránh hâm đi hâm lại nhiều lần.
- Nếu có triệu chứng: nôn, đau bụng, sốt cần đi kiểm tra ngay
TS Lê Thị Hương Giang (Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8)
