Đề xuất xóa tiền chậm nộp thuế: Nộp đủ nợ gốc để được hưởng

Bộ Tài chính vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự án Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong quá trình thực hiện Luật Quản lý thuế, đồng thời đáp ứng yêu cầu cấp bách về thực hiện cam kết quốc tế trong trao đổi thông tin theo yêu cầu.

Theo dự thảo nghị quyết ngày 1/11/2026, chính sách được đề xuất áp dụng đối với người nộp thuế được cơ quan thuế xác định ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06) tính đến ngày 21/11/2026.

Dự thảo tập trung vào hai nhóm chính sách là xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài; xóa tiền chậm nộp do cơ quan quản lý thuế quản lý thu, với điều kiện cụ thể.

Cụ thể, tại Điều 4, Bộ Tài chính đề xuất xóa khoản nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 và tiền chậm nộp của khoản lệ phí môn bài được xóa. Đồng thời, xóa tiền chậm nộp lệ phí môn bài còn nợ đến ngày 21/11/2026.

Đối với người nộp thuế có nghĩa vụ khai, nộp lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 nhưng chưa thực hiện khai, nộp và chưa được hạch toán trên Hệ thống thông tin quản lý thuế thì không phải khai, nộp lệ phí môn bài và không bị tính tiền chậm nộp.

Đáng chú ý, người nộp thuế không phải nộp hồ sơ đề nghị xóa nợ. Cơ quan thuế căn cứ dữ liệu quản lý trên Hệ thống thông tin quản lý thuế để thực hiện việc xử lý.

Đối với tiền chậm nộp các khoản thuế do cơ quan quản lý thuế quản lý thu, Điều 5 dự thảo quy định người nộp thuế phải nộp đủ tiền thuế nợ gốc vào ngân sách nhà nước và nộp đầy đủ hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Hồ sơ hợp lệ phải được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất ngày 30/6/2028.

Số tiền chậm nộp được xóa gồm khoản phát sinh đến ngày người nộp thuế nộp đủ tiền thuế nợ gốc vào ngân sách nhà nước, nhưng chậm nhất là ngày 30/6/2028. Trường hợp người nộp thuế không còn tiền thuế nợ gốc đến ngày 21/11/2026 thì được xóa tiền chậm nộp còn nợ.

Tuy nhiên, chính sách không áp dụng đối với khoản tiền thuế nợ liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc khoản tiền thuế nợ liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.

Ngoài ra, dự thảo loại trừ các chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng doanh nghiệp, tổ chức chủ quản vẫn đang hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Người nộp thuế có phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc nghĩa vụ thuế từ hoạt động này trong thời gian không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký hoặc ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế cũng không thuộc diện áp dụng.

Theo dự thảo, nghị quyết sẽ có hiệu lực từ ngày 21/11/2026, các chính sách được áp dụng đến hết ngày 30/6/2028.

Đối với hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế đã được cơ quan thuế tiếp nhận đến ngày 30/6/2028 và người nộp thuế đã nộp đủ tiền thuế nợ gốc đúng thời hạn nhưng cơ quan quản lý thuế chưa hoàn thành việc xử lý xóa tiền chậm nộp hoặc giải quyết thủ tục về mã số thuế thì tiếp tục được giải quyết theo nghị quyết.

Trường hợp phải chờ kết luận, quyết định hoặc văn bản của cơ quan có thẩm quyền để xác định khoản nợ có thuộc diện loại trừ hay không, cơ quan quản lý thuế tiếp tục xem xét, giải quyết sau ngày 30/6/2028 khi có đủ căn cứ xác định khoản nợ không thuộc trường hợp loại trừ.

Hơn 2,5 triệu người nộp thuế còn tồn đọng mã số thuế

Lý giải về việc xây dựng chính sách đặc thù, theo tờ trình của Bộ Tài chính, tình trạng người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 tồn đọng qua nhiều thời kỳ, xuất phát từ những vướng mắc về thủ tục, nghĩa vụ tài chính, khả năng tuân thủ, tổ chức thực hiện và dữ liệu quản lý.

Trong đó, thủ tục rút khỏi thị trường đòi hỏi người nộp thuế phải hoàn thành nghĩa vụ thuế và hồ sơ theo quy định. Hồ sơ khai thuế còn thiếu, tiền phạt, tiền chậm nộp, nợ thuế gốc và lệ phí môn bài tích lũy qua nhiều năm làm tăng chi phí tuân thủ, vượt khả năng thực hiện của một bộ phận người nộp thuế đã ngừng hoạt động.

Một số người nộp thuế tự ngừng hoạt động, bỏ địa chỉ đăng ký mà không thông báo, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ hoặc thiếu phối hợp với cơ quan thuế. Khi quay lại giải quyết thủ tục, nhiều trường hợp không còn sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ hoặc chữ ký số; người đại diện đã chết, mất tích, xuất cảnh hoặc không thể liên hệ.

Theo dữ liệu trên Hệ thống thông tin quản lý thuế, tính đến ngày 20/8/2026, cả nước có hơn 2,8 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03, 06. Đến ngày 23/10/2026, con số này giảm xuống còn hơn 2,5 triệu trường hợp.

Trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã giải quyết chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 777.835 trường hợp, gồm 143.786 doanh nghiệp, tổ chức và 634.049 hộ, cá nhân kinh doanh. Tuy nhiên, số lượng tồn đọng vẫn còn lớn.

Về lệ phí môn bài, theo số liệu đến ngày 31/12/2025, khoảng 710.000 người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 còn nợ khoản này khoảng 1.250 tỷ đồng tiền gốc. Đây là số nợ đã được hạch toán, theo dõi trên Hệ thống thông tin quản lý thuế trước khi người nộp thuế chuyển sang hai trạng thái trên.

Bộ Tài chính cũng ước tính, nếu tiếp tục hạch toán nghĩa vụ lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động đối với gần 2 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 thì số tiền lệ phí môn bài có thể phát sinh khoảng 15.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây là khoản nợ rất khó thu hồi do được tính trên thời gian người nộp thuế đã ngừng hoạt động.

Đối với tiền thuế nợ, tính đến tháng 9/2026, tổng số tiền thuế nợ của người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 do cơ quan thuế quản lý khoảng 27.805 tỷ đồng. Trong đó, tiền thuế nợ gốc khoảng 18.090 tỷ đồng, chiếm 65%; tiền chậm nộp khoảng 9.715 tỷ đồng, chiếm 35%.

Bộ Tài chính cho rằng, chính sách xóa tiền chậm nộp có điều kiện sẽ tạo động lực để người nộp thuế nộp nợ gốc, qua đó có thể chuyển một phần nợ khó thu thành số thu thực tế, đồng thời giảm chi phí quản lý nợ.