Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, sự thống trị của Công ty Phú Lâm tại hàng loạt dự án xây lắp cấp xã thuộc tỉnh Lâm Đồng không chỉ dừng lại ở tỷ lệ tiết kiệm nhỏ giọt. Đi sâu bóc tách các Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) và Biên bản mở thầu của từng dự án cụ thể, một bức tranh chi tiết và nhiều góc khuất hơn về quy trình thẩm định, cũng như năng lực tổ chức lựa chọn nhà thầu đang dần lộ diện.

Bức tranh "Không xếp hạng" và kịch bản giảm giá 0 đồng

Tại 5 gói thầu trọng điểm đã được phân tích ở kỳ trước (Tuyến đường 17 xã Gia Hiệp, Đảng ủy Phường 3 Bảo Lộc, THCS Lộc Sơn, Đường Trịnh Hoài Đức GĐ2, Hẻm 776b Nguyễn Văn Cừ thuộc địa bàn tỉnh Lâm Đồng), một điểm chung pháp lý là biên bản của Tổ chuyên gia đấu thầu đều ghi nhận tình trạng "Không xếp hạng". Nguyên nhân của việc không tiến hành xếp hạng là do Công ty Phú Lâm (hoặc liên danh của doanh nghiệp này) là đơn vị duy nhất nộp E-HSDT và vượt qua bước đánh giá kỹ thuật.

Đáng chú ý, tại 4/5 gói thầu nêu trên, bảng đánh giá tài chính do Tổ chuyên gia lập đã phản ánh chi tiết việc nhà thầu này chào giá với "Giá trị giảm giá bằng 0%". Tức là, doanh nghiệp tự tin đề xuất mức giá thi công bám sát rạt giới hạn tối đa (giá dự toán) mà ngân sách nhà nước cho phép. Không có bất kỳ một động lực nào để đề xuất thư giảm giá hay cắt giảm biên độ lợi nhuận nhằm tăng lợi thế cạnh tranh. Ngoại lệ le lói duy nhất nằm ở gói thầu Trường THCS Lộc Sơn khi nhà thầu có thư giảm giá khoảng 31,2 triệu đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm khiêm tốn 1,16%.

Hành trình vượt qua các bước thẩm định khắt khe của Công ty Phú Lâm tại các gói thầu này cũng diễn ra trơn tru đến mức khó tin. Từ khâu đánh giá tính hợp lệ của hồ sơ, đánh giá năng lực tài chính, kinh nghiệm thực hiện các hợp đồng tương tự, cho đến giải pháp kỹ thuật, nhân sự chủ chốt và thiết bị thi công... tổ chuyên gia đều thống nhất chấm "Đạt" ngay từ lần xem xét đầu tiên. Tuyệt nhiên không có biên bản nào ghi nhận các điểm khiếm khuyết hay yêu cầu nhà thầu phải làm rõ hồ sơ.

Sự trùng hợp của một "ê-kíp" chấm thầu khép kín

Việc các gói thầu có giá trị hàng tỷ đồng được tổ chức dưới hình thức đấu thầu rộng rãi nhưng chỉ thu hút duy nhất một nhà thầu tham dự không chỉ là câu chuyện ngẫu nhiên về thị trường. Khảo sát hồ sơ pháp lý, các quyết định phê duyệt bộc lộ một mạng lưới liên kết chặt chẽ, lặp đi lặp lại có hệ thống tại phân khúc các gói thầu thuộc khu vực tỉnh Lâm Đồng.

Cụ thể, tại 3 trên tổng số 5 gói thầu xây lắp công trọng điểm đã khảo sát, một pháp nhân tư vấn duy nhất đã được các chủ đầu tư giao phó trách nhiệm lập E-HSMT và đánh giá E-HSDT là Công ty TNHH Tư vấn Thương mại Dịch vụ Chính Tiên Cát (địa chỉ trụ sở tại TP HCM, MST: 0318250611).

Sự xuất hiện của pháp nhân này gắn liền với các gói thầu trúng của Phú Lâm và Liên danh Tân Vĩnh Phát - Phú Lâm tại các dự án thuộc Phường 1 Bảo Lộc, Phường 3 Bảo Lộc và xã Gia Hiệp (tỉnh Lâm Đồng). Đặc biệt hơn, thành phần Tổ chuyên gia chấm thầu tại các dự án do cơ quan hành chính khác nhau làm chủ đầu tư lại do một ê-kíp cố định thực hiện, đứng đầu là ông Trịnh Trần Vương Thụy (Tổ trưởng) và ông Nguyễn Tất Lộc (Thành viên).

Việc một đơn vị tư vấn duy nhất, một tổ chuyên gia gồm những gương mặt cố định, chấm thầu cho duy nhất một nhà thầu (Phú Lâm hoặc liên danh) và luôn đưa ra kết luận "Đạt" tuyệt đối ở mọi tiêu chí, đang đặt ra câu hỏi lớn về tính độc lập và khách quan trong công tác thẩm định.

Đánh giá sự việc dưới lăng kính pháp luật chuyên ngành, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Căn cứ theo quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, việc đánh giá E-HSDT bắt buộc phải tuân thủ nguyên tắc minh bạch, khách quan. Khi một hệ sinh thái khép kín từ Đơn vị tư vấn, Tổ chuyên gia cho đến Nhà thầu được lặp đi lặp lại, mũi dùi trách nhiệm đầu tiên phải hướng về phía chủ đầu tư và đơn vị lập E-HSMT. Liệu các yêu cầu về thông số kỹ thuật, năng lực nhân sự chủ chốt trong hồ sơ mời thầu có được thiết lập theo hướng quá chuyên biệt, vô tình hay hữu ý tạo thành 'rào cản kỹ thuật' chặn đứng cơ hội của các doanh nghiệp khác?"

Sự lặp lại có hệ thống của một ê-kíp tư vấn và chấm thầu tại các dự án mà Công ty Phú Lâm (hoặc liên danh) độc diễn đã vô hình trung làm suy giảm tính cạnh tranh sòng phẳng - trụ cột quan trọng nhất của pháp luật về đấu thầu. Khi môi trường đấu thầu bị "xơ cứng", vắng bóng hoàn toàn sự tham gia của các doanh nghiệp độc lập khác, cơ chế thị trường nhằm tối ưu hóa chi phí cho Nhà nước lập tức bị vô hiệu hóa. Hệ lụy nhãn tiền là hàng chục tỷ đồng vốn đầu tư công đã được giải ngân nhưng tỷ lệ tiết kiệm mang lại cho ngân sách chỉ ở mức "nhỏ giọt" dưới 1%, đi ngược lại mục tiêu hiệu quả kinh tế tối thượng mà Luật Đấu thầu đề ra. Bức tranh này đòi hỏi các cơ quan thanh tra, kiểm toán cần phải "giải phẫu" tận gốc quá trình lập và thẩm định hồ sơ mời thầu để làm rõ: Có hay không việc thiết lập các "rào cản kỹ thuật" ngầm để chặn đứng đối thủ, dọn đường cho nhà thầu quen?

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 3] Siết chặt kỷ cương đấu thầu tại Lâm Đồng: Đã đến lúc quy trách nhiệm người đứng đầu

​