Không chỉ thuốc lá hay rượu bia, nhiều thực phẩm quen thuộc như thịt chế biến, đồ chiên rán hay nước ngọt cũng có thể âm thầm làm tăng nguy cơ ung thư miệng nếu ăn thường xuyên.

Ung thư miệng có thể phát triển ở bất kỳ vị trí nào trong khoang miệng, chẳng hạn môi, nướu, lưỡi hay vòm miệng. Khởi nguồn của căn bệnh bắt đầu từ những sai sót trong mã di truyền (DNA) của các tế bào vảy, khiến chúng thoát khỏi sự kiểm soát của cơ thể và nhân lên mất kiểm soát.

Bên cạnh những tác nhân kinh điển như thuốc lá hay rượu bia, các nghiên cứu quốc tế từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) và Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về chế độ ăn uống. Một số thực phẩm quen thuộc có khả năng gây kích ứng niêm mạc, kích hoạt các phản ứng viêm mạn tính - "mảnh đất màu mỡ" để tế bào ác tính hình thành. Đáng ngại hơn, quá trình này diễn ra âm thầm thông qua sự tích lũy độc tính qua nhiều năm, khiến người bệnh chủ quan cho đến khi xuất hiện các tổn thương thực thể.

Thịt chế biến sẵn

Theo Eating Well, các loại thịt chế biến sẵn như thịt nguội, thịt xông khói, xúc xích và lạp xưởng nằm trong số những yếu tố nguy cơ gây ung thư được ghi nhận rõ ràng nhất. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phân loại chúng là chất gây ung thư nhóm 1, và nghiên cứu cho thấy việc thường xuyên ăn chúng cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng.

Thịt chế biến sẵn chứa nitrit và nitrat được sử dụng để bảo quản, khi tiêu thụ sẽ chuyển hóa thành các hợp chất gây ung thư. Không chỉ vậy, quá trình hun khói và bảo quản còn tạo ra các chất độc như PAHs, có khả năng gây đột biến DNA.

Rượu bia

Uống nhiều rượu bia có thể ảnh hưởng đến sức khỏe theo nhiều cách - bao gồm cả việc làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Quỹ Sức khỏe Răng miệng Anh cho biết việc uống rượu quá mức có liên quan đến 34% các trường hợp ung thư miệng, khiến nó trở thành một trong những nguyên nhân chính gây ra căn bệnh này.

Theo nghiên cứu năm 2025 được công bố trên tạp chí BMJ, ngay cả lượng rượu tiêu thụ hàng ngày thấp, khoảng 9 ml, cũng làm tăng 50% nguy cơ mắc ung thư miệng. Đặc biệt, khi kết hợp với hút thuốc, nguy cơ có thể tăng lên nhiều lần do rượu làm tăng khả năng hấp thụ chất độc từ thuốc lá qua niêm mạc miệng.

Uống rượu quá mức là yếu tố nguy cơ chính gây ung thư miệng, nhưng nhận thức về vấn đề này vẫn còn thấp đáng báo động. "Nhiều người uống nhiều rượu có thể không nhận ra tác động nghiêm trọng của nó đối với sức khỏe răng miệng của họ", tiến sĩ Nigel Carter, Giám đốc điều hành của Quỹ Sức khỏe Răng miệng Anh, nhận định. "Bằng cách giảm lượng rượu tiêu thụ và khám răng định kỳ, bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư miệng và cải thiện sức khỏe tổng thể".

Đồ nướng, chiên rán

Các món nướng cháy cạnh hoặc chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao tưởng chừng hấp dẫn nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Tiến sĩ Veena Vats, bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng, thành viên của trường Cao đẳng Phẫu thuật Mỹ (FACS), cho biết thực phẩm chiên rán có liên quan trực tiếp đến ung thư dạ dày, trực tràng và đại tràng, và các nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ ung thư vòm họng tăng nhẹ ở nam giới thường xuyên ăn chế độ ăn giàu thực phẩm chiên rán.

Giống thịt nướng và thịt hun khói, chiên ở nhiệt độ cao tạo ra các hợp chất có hại có thể làm tổn thương DNA trong mô miệng. Thực phẩm chiên rán cũng góp phần vào chế độ ăn uống gây viêm, và viêm mạn tính là một trong những điều kiện chính khiến ung thư dễ phát triển theo thời gian.

Ngoài ra, dầu bị đun nóng nhiều lần còn sinh ra các sản phẩm oxy hóa gây hại cho tế bào. Việc tiêu thụ thường xuyên không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ ung thư, trong đó có ung thư miệng.

Thực phẩm quá nóng hoặc quá cay

Ăn nhiều thực phẩm cay, quá nóng và gây kích ứng như ớt, hành tây, tỏi, gừng, mù tạt, nước chanh, giấm... có thể làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Những thực phẩm này dễ gây kích ứng quá mức niêm mạc miệng lặp đi lặp lại và làm tăng nguy cơ tổn thương. Điều này buộc tế bào phải tái tạo liên tục, làm tăng nguy cơ xuất hiện đột biến.

Đồ uống có đường

Theo Health, nghiên cứu được công bố trên tạp chí y học JAMA Otolaryngology-Head & Neck Surgery của nhóm nghiên cứu từ Đại học Washington và Trung tâm Ung thư Fred Hutch (Mỹ) cho thấy việc tiêu thụ một hoặc nhiều đồ uống có đường mỗi ngày làm tăng nguy cơ ung thư miệng ở phụ nữ lên gần gấp 5 lần so với người không uống đồ uống này.

Lý do có thể là việc tiêu thụ quá nhiều siro ngô có hàm lượng fructose cao gây viêm nhiễm trong miệng, phá vỡ sự cân bằng của vi khuẩn trong miệng và làm trầm trọng thêm bệnh nướu răng. Tất cả điều này có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho ung thư phát triển.