Không phải cứ có gàu là do “nấm da”

BS Nguyễn Thị Thúy Quỳnh, Khoa Da liễu, Trung tâm Da liễu - Dị ứng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, viêm da dầu, còn gọi là viêm da tiết bã, là bệnh viêm da mạn tính, thường diễn tiến theo từng đợt cải thiện rồi tái phát. Bệnh có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh với biểu hiện thường được gọi là “cứt trâu” đến người trưởng thành và cao tuổi với biểu hiện gàu trên da đầu.

Theo BS Nguyễn Thị Thúy Quỳnh, tổn thương điển hình của viêm da dầu là các mảng hoặc nốt đỏ kèm vảy bong, thường xuất hiện tại những vùng có nhiều tuyến bã như da đầu, mặt, sau tai, giữa hai lông mày, rãnh mũi má, ngực và lưng trên.

Phần lớn trường hợp bệnh lành tính, không lây và không gây nguy hiểm trực tiếp. Tuy nhiên, tình trạng ngứa, bong vảy, đỏ da tái đi tái lại có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ, giấc ngủ, sự tự tin và chất lượng cuộc sống.

Cơ chế gây bệnh chưa được xác định hoàn toàn. Các chuyên gia cho rằng bệnh liên quan đến sự phối hợp của hoạt động tuyến bã, nấm men Malassezia, sự suy yếu của hàng rào bảo vệ da và phản ứng miễn dịch của cơ thể.

Malassezia vốn tồn tại tự nhiên trên da của người khỏe mạnh. Ở những người có cơ địa nhạy cảm, sự thay đổi về số lượng hoặc hoạt động chuyển hóa của loại nấm men này có thể góp phần kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến đỏ, ngứa và bong vảy. Vì vậy, viêm da dầu không đơn thuần là một bệnh “nấm da”.

Một số yếu tố có thể khiến bệnh bùng phát hoặc nặng hơn như thời tiết lạnh, khô, căng thẳng, thiếu ngủ, thay đổi nội tiết, suy giảm miễn dịch...

BS Nguyễn Thị Thúy Quỳnh cho biết, chẩn đoán viêm da dầu chủ yếu dựa vào bệnh sử và thăm khám. Tuy nhiên, một số bệnh có biểu hiện tương tự cần được phân biệt như vảy nến da đầu, nấm da đầu hoặc da mặt, viêm da tiếp xúc, trứng cá đỏ và lupus ban đỏ ở da.

Chẳng hạn, vảy nến thường tạo các mảng đỏ ranh giới rõ, vảy trắng khô dày và có thể lan quá đường chân tóc. Nấm da đầu có thể gây rụng tóc. Trong khi đó, viêm da tiếp xúc thường liên quan đến việc sử dụng mỹ phẩm, thuốc nhuộm, dầu gội hoặc sản phẩm chăm sóc tóc.

Khi tổn thương không điển hình, không đáp ứng điều trị hoặc nghi ngờ nhiễm nấm, bác sĩ có thể chỉ định soi tươi, nuôi cấy nấm hoặc sinh thiết da để xác định nguyên nhân.

Điều trị cần kiểm soát lâu dài

Mục tiêu điều trị viêm da dầu là giảm viêm, kiểm soát sự phát triển của Malassezia, loại bỏ vảy và duy trì tình trạng da ổn định, hạn chế các đợt tái phát.

Tùy vị trí và mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng nấm, dầu gội điều trị hoặc thuốc chống viêm tại chỗ. Dầu gội điều trị gàu cũng có thể được sử dụng để kiểm soát tổn thương da đầu theo hướng dẫn của bác sĩ.

Do bệnh có tính chất mạn tính, việc điều trị không nên chỉ dừng lại khi triệu chứng vừa giảm. Một số người bệnh cần duy trì chăm sóc hoặc điều trị dự phòng theo phác đồ được bác sĩ hướng dẫn để hạn chế tái phát. Đặc biệt, người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng corticoid bôi kéo dài.

Theo BS Nguyễn Thị Thúy Quỳnh, bên cạnh thuốc, chăm sóc da hằng ngày đóng vai trò quan trọng. Người bệnh nên rửa mặt nhẹ nhàng khoảng 2 lần/ngày, gội đầu theo nhu cầu và hướng dẫn điều trị; ưu tiên sản phẩm dịu nhẹ, không hương liệu. Sau khi làm sạch, có thể sử dụng kem dưỡng ẩm phù hợp, không gây kích ứng.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Sóng nhiệt khổng lồ trên Thái Bình Dương đe dọa siêu bão và nắng nóng toàn cầu