Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Hải Phòng cảnh báo, trẻ nổi ban, đau bụng... cha mẹ đừng chủ quan. Đó có thể là bệnh Schönlein–Henoch (viêm mạch do IgA) nguy hiểm

Bệnh Schönlein–Henoch (HSP) là gì?

Đây là một dạng viêm mạch máu nhỏ do hệ miễn dịch phản ứng quá mức, khiến kháng thể IgA lắng đọng trong thành mạch và gây viêm. Khi mạch máu bị viêm, chúng trở nên dễ rò rỉ, từ đó xuất hiện các biểu hiện đặc trưng của bệnh: Ban xuất huyết dạng chấm, nốt; Đau bụng kèm nôn ói; Đau hoặc sưng các khớp, nghiêm trọng hơn là tổn thương thận.

Nguyên nhân từ đâu mà ra?

Đến nay, nguyên nhân chính xác chưa hoàn toàn rõ. Tuy nhiên, nhiều yếu tố có thể kích hoạt:

Nhiễm vi khuẩn hoặc vi rút: Liên cầu tan huyết nhóm β, tụ cầu vàng, virus cúm, virus Epstein-Barr, adenovirus, parvovirus và mycoplasma đều được báo cáo là tác nhân kích hoạt cho Schönlein–Henoch.

Thời tiết lạnh: Bệnh phổ biến nhất vào mùa đông và mùa xuân.

Dị ứng thực phẩm hoặc thuốc (hiếm hơn).

Triệu chứng cha mẹ dễ nhận biết nhất

Bệnh HSP thường bắt đầu bằng ban xuất huyết – những nốt đỏ hoặc tím nhỏ xuất hiện ở cẳng chân, bàn chân, đôi khi lan lên cẳng tay, mông, mặt hoặc vành tai. Các nốt này không mất đi khi ấn và thường xuất hiện đối xứng hai bên.

Khoảng 3/4 trẻ có đau hoặc sưng khớp, thường ở gối và cổ chân; trẻ đi lại khó nhưng khớp sẽ tự hồi phục. Hơn một nửa trẻ đau bụng, có thể nôn, tiểu ra máu và hiếm khi bị lồng ruột – cần cấp cứu ngay.

Bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến thận, gây tiểu đỏ hoặc tiểu bọt; nhiều trường hợp chỉ phát hiện qua xét nghiệm, nên theo dõi nước tiểu là rất quan trọng.

Một số triệu chứng hiếm gặp như sưng bìu, sưng mí mắt hoặc tay, và rất hiếm khi có biểu hiện nặng như ho ra máu hay co giật. Bệnh thường kéo dài 3–4 tuần và 1/3 trẻ có thể tái phát.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức?

- Ban xuất huyết lan nhanh hoặc tái phát nhiều lần.

- Trẻ đau bụng, nôn liên tục, ói ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

- Trẻ tiểu ít, tiểu đau, hoặc nước tiểu đổi màu.

- Sốt cao kéo dài.

- Trẻ lờ đờ, mệt nhiều ...

Chẩn đoán như thế nào?

Để chẩn đoán HSP, bác sĩ dựa vào lâm sàng và xét nghiệm. Tiêu chuẩn quan trọng nhất là ban xuất huyết sẩn (nổi gồ trên da), kèm ít nhất một trong bốn dấu hiệu sau:

- Đau bụng lan tỏa

- Viêm khớp hoặc đau khớp, thường ở gối và cổ chân.

- Tổn thương thận, thể hiện qua tiểu máu hoặc tiểu đạm.

- Sinh thiết ở bất cứ cơ quan nào, cho thấy lắng đọng IgA.

Ngoài thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng để chẩn đoán phân biệt với các nguyên nhân xuất huyết khác và theo dõi mức độ tổn thương cơ quan.

Điều trị ra sao?

Hầu hết trẻ chỉ cần:

- Thuốc giảm đau - chống viêm nhẹ (Paracetamol, Ibuprofen).

- Nghỉ ngơi, uống đủ nước, nâng cao chân/tay khi sưng.

- Khi triệu chứng nặng hơn (đau bụng nhiều, sưng nhiều, nôn ói,…) bác sĩ có thể dùng:

- Corticosteroid để giảm viêm nhanh.

- Thuốc ức chế miễn dịch nếu bệnh nặng hoặc có tổn thương thận.

Cha mẹ có thể phòng ngừa HSP không?

Dù không thể phòng ngừa hoàn toàn, phụ huynh có thể giảm nguy cơ bùng phát bằng cách:

- Điều trị tốt các bệnh viêm đường hô hấp

- Tránh lạm dụng kháng sinh và thuốc giảm đau

- Giữ ấm cơ thể khi trời lạnh

- Theo dõi trẻ kỹ sau các đợt sốt hoặc nhiễm trùng

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Ngày hội toàn dân phấn khởi đi bầu cử