Hội Tăng huyết áp Quốc tế (ISH) vừa công bố Khuyến cáo thực hành toàn cầu về tăng huyết áp năm 2026, đăng trên Journal of Hypertension. Tài liệu đưa ra 10 cập nhật quan trọng, hướng tới phát hiện bệnh sớm hơn, kiểm soát huyết áp chặt chẽ hơn và mở rộng khả năng tiếp cận điều trị.

Nhận diện sớm mức huyết áp bất thường, đo tại nhà là tiêu chuẩn chính

Một thay đổi đáng chú ý là sử dụng thuật ngữ “Elevated BP” – huyết áp tăng – thay cho “tiền tăng huyết áp” ở mức huyết áp phòng khám tâm thu 130–139 mmHg và/hoặc tâm trương 80–89 mmHg. Cách gọi mới nhấn mạnh đây là mức huyết áp bất thường cần được quan tâm, đánh giá nguy cơ và có biện pháp can thiệp phù hợp.

ISH đồng thời yêu cầu chuẩn hóa đo huyết áp tại phòng khám (sOBP) và đo huyết áp tại nhà (sHBPM). Việc đo tùy tiện, không theo quy trình chuẩn có thể khiến kết quả sai lệch, thường là cao hơn thực tế, dẫn đến chẩn đoán và điều trị không chính xác.

Đặc biệt, đo huyết áp tại nhà tiêu chuẩn được đưa lên vị trí phương pháp chính để chẩn đoán và theo dõi tăng huyết áp ở mức chăm sóc tối ưu. Người bệnh cần đo trong 3–7 ngày, vào buổi sáng và buổi tối; mỗi lần đo 2 lượt, cách nhau 1 phút, sau khi nghỉ 5 phút. Tối thiểu cần theo dõi 3 ngày với ít nhất 12 lần đo, loại bỏ kết quả ngày đầu và tính trung bình các lần đo còn lại.

Hạ ngưỡng điều trị, tăng yêu cầu kiểm soát

Khuyến cáo 2026 đề xuất điều trị bằng thuốc cho phần lớn người được xác định có huyết áp tăng ở mức 130–139/80–89 mmHg. Ở mức chăm sóc tối ưu, mục tiêu huyết áp được đặt dưới 130/80 mmHg khi đo tại phòng khám, tại nhà và huyết áp ban ngày qua theo dõi lưu động. Mức chăm sóc thiết yếu hướng tới mục tiêu dưới 140/90 mmHg.

Tuy nhiên, mục tiêu cần cá thể hóa ở người trên 85 tuổi, người trẻ có tình trạng suy yếu, người bị hạ huyết áp tư thế có triệu chứng hoặc có thời gian sống dự kiến hạn chế.

Một điểm mới khác là chính thức coi không tuân thủ thuốc hạ huyết áp là yếu tố nguy cơ tim mạch có thể thay đổi được. Tình trạng này được ước tính gặp ở khoảng 30–50% người bệnh nhưng thường bị bỏ sót. Các giải pháp được đề xuất gồm viên phối hợp liều cố định, dùng thuốc một lần mỗi ngày, ứng dụng nhắc uống thuốc và theo dõi bởi nhóm đa chuyên khoa.

Mở rộng lựa chọn điều trị và mô hình chăm sóc

ISH 2026 bổ sung nhiều nhóm thuốc mới vào sơ đồ điều trị tăng huyết áp kháng trị hoặc khó kiểm soát, gồm thuốc đối kháng thụ thể endothelin như aprocitentan; thuốc đối kháng mineralocorticoid không steroid như esaxerenone; thuốc ức chế tổng hợp aldosterone baxdrostat, lorundrostat và công nghệ RNA can thiệp nhỏ zilebesiran, tác động lên angiotensinogen tại gan, có khả năng duy trì hiệu quả hạ huyết áp ít nhất 6 tháng sau tiêm dưới da.

Khuyến cáo cũng thúc đẩy sử dụng viên phối hợp liều cố định ngay từ đầu cho phần lớn người bệnh có huyết áp phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên. Với mức huyết áp 130–139/80–89 mmHg, đơn trị liệu hoặc phối hợp hai thuốc liều thấp được cân nhắc tùy nguy cơ tim mạch.

Triệt đốt thần kinh thận được cập nhật như lựa chọn tại các trung tâm giàu kinh nghiệm cho người tăng huyết áp kháng trị thực sự hoặc không dung nạp thuốc. Trước khi chỉ định, cần loại trừ không tuân thủ điều trị, hiệu ứng áo choàng trắng và nguyên nhân thứ phát; người bệnh phải có eGFR từ 40 ml/phút trở lên.

Công nghệ số và chăm sóc cộng đồng

Khuyến cáo khuyến khích mô hình chia sẻ nhiệm vụ giữa bác sĩ với điều dưỡng, dược sĩ, trợ lý bác sĩ và nhân viên y tế cộng đồng. Các lực lượng này có thể tham gia đo huyết áp, tư vấn lối sống, theo dõi tuân thủ và chuyển tuyến, góp phần mở rộng chăm sóc tại những khu vực thiếu nhân lực.

Ứng dụng mHealth, khám chữa bệnh từ xa, nền tảng web và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được tích hợp nhằm hỗ trợ tầm soát, theo dõi và thực hành lâm sàng. Tuy nhiên, công nghệ không thay thế việc đo huyết áp đúng chuẩn và đánh giá chuyên môn.

Thông điệp quan trọng: Tăng huyết áp thường diễn biến âm thầm. Đo huyết áp đúng cách, theo dõi thường xuyên và tuân thủ điều trị là những yếu tố thiết yếu giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.

Mời quý độc giả theo dõi video: Làm việc tại nhà vòng xoáy cô lập và trầm cảm đằng sau màn hình