Hiện nhiều người nghe theo mách bảo khi chỉ số triglycerid máu tăng cao là dùng Omega-3, thậm chí dùng Omega-3 thay thuốc điều trị mỡ máu... Vậy điều này có đúng.
Không phải cứ uống Omega-3 mỗi ngày là chỉ số triglycerid sẽ giảm
Trao đổi với PV Tri Thức & Cuộc sống về vấn đề này, BS Đinh Minh Trí, Hội tim mạch Việt Nam cho biết, omega-3 có thể giúp giảm triglycerid, nhưng không phải giải pháp thay thế việc điều chỉnh chế độ ăn, kiểm soát bệnh nền và điều trị đúng chỉ định.
BS Trí phân tích, omega-3 là nhóm axit béo không no, trong đó EPA và DHA là hai thành phần được nghiên cứu nhiều về vai trò đối với sức khỏe tim mạch và chuyển hóa lipid.
Đáng chú ý, các chế phẩm Omega-3 kê đơn ở liều điều trị có khả năng làm giảm triglycerid trong máu. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào mức triglycerid ban đầu, loại chế phẩm, liều sử dụng và tình trạng sức khỏe của từng người.
Không phải cứ uống Omega-3 mỗi ngày là chỉ số triglycerid sẽ giảm. Đặc biệt, viên dầu cá hoặc thực phẩm bổ sung Omega-3 thông thường không mặc nhiên có hiệu quả tương đương với thuốc Omega-3 kê đơn.
Do đó, người có triglycerid tăng cao cần được đánh giá tổng thể nguy cơ tim mạch, các bệnh lý đi kèm và nguyên nhân gây rối loạn lipid máu. Việc sử dụng Omega-3, nếu cần thiết, phải đúng sản phẩm, đúng liều và có hướng dẫn chuyên môn.
Triglycerid cao không chỉ do ăn nhiều chất béo
Bác sĩ Trí cảnh báo, khi nhận kết quả xét nghiệm triglycerid tăng cao, không ít người lập tức cắt giảm thịt mỡ, đồ chiên rán và hạn chế tối đa chất béo trong khẩu phần ăn. Tuy nhiên, dù kiêng khem nghiêm ngặt, chỉ số mỡ máu vẫn có thể không cải thiện như mong đợi.
Nguyên nhân là triglycerid không chỉ phụ thuộc vào lượng chất béo được đưa vào cơ thể mà còn liên quan mật thiết đến quá trình chuyển hóa năng lượng. Tiêu thụ quá nhiều đường, tinh bột tinh chế, đồ uống có đường và rượu bia đều có thể góp phần làm tăng triglycerid trong máu.
Đặc biệt, tình trạng kháng insulin khiến cơ thể giảm khả năng kiểm soát đường huyết và rối loạn chuyển hóa chất béo, từ đó làm triglycerid tăng cao. Một số rối loạn chuyển hóa khác cũng có thể khiến chỉ số này khó kiểm soát.
Vì vậy, chỉ tập trung kiêng dầu mỡ mà bỏ qua đường, tinh bột, rượu bia và các yếu tố chuyển hóa là một trong những lý do khiến việc kiểm soát triglycerid không đạt hiệu quả.
Sau tuổi 40, đừng chỉ quan tâm đến mỡ máu
BS Đinh Minh Trí khuyến cáo, bước vào tuổi trung niên, nhiều người bắt đầu đối mặt với những thay đổi về chuyển hóa, tim mạch và sức khỏe tổng thể. Tình trạng thừa cân, ít vận động, chế độ ăn thiếu cân đối và các bệnh lý nền có thể làm gia tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu.
Omega-3 không chỉ được quan tâm vì khả năng hỗ trợ giảm triglycerid. DHA là thành phần quan trọng trong cấu trúc màng tế bào thần kinh và võng mạc, góp phần duy trì chức năng bình thường của não bộ và thị giác. EPA và DHA còn tham gia vào quá trình tạo ra các chất trung gian điều hòa phản ứng viêm.
Một số nghiên cứu ghi nhận Omega-3 có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng ở người mắc viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, không nên xem dưỡng chất này là phương pháp điều trị suy giảm trí nhớ, đau nhức xương khớp hay thay thế các thuốc điều trị bệnh lý.
Kiểm soát triglycerid cần thay đổi từ lối sống
Để cải thiện triglycerid bền vững, theo BS Trí người bệnh cần phối hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ trông chờ vào thực phẩm bổ sung.
Trước hết, cần hạn chế đường bổ sung từ nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo và các loại đồ uống nhiều đường. Đồng thời, kiểm soát khẩu phần tinh bột, ưu tiên thực phẩm ít qua chế biến và hạn chế tinh bột tinh chế.
Rượu bia cũng là yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Ở người có rối loạn mỡ máu, đồ uống có cồn có thể khiến triglycerid tăng thêm. Khi chỉ số tăng cao, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về việc kiêng hoàn toàn rượu bia.
Bên cạnh đó, duy trì vận động thể chất thường xuyên, kiểm soát cân nặng và đường huyết là những yếu tố quan trọng giúp cải thiện chuyển hóa. Người bệnh cần tái khám, xét nghiệm mỡ máu định kỳ và sử dụng thuốc theo đúng chỉ định, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều điều trị.
Bổ sung Omega-3 thế nào cho phù hợp?
BS Trí cho biết, không phải tất cả người trên 40 tuổi đều cần uống viên dầu cá mỗi ngày. Cách ưu tiên vẫn là xây dựng chế độ ăn cân đối, trong đó có thể bổ sung cá hồi, cá mòi, cá trích và các loại cá giàu Omega-3 khoảng 2 bữa mỗi tuần. Hạt chia, hạt lanh và quả óc chó cũng là những nguồn cung cấp Omega-3 từ thực vật.
Với người cần bổ sung dạng viên, thời điểm sử dụng có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu tùy chế phẩm. Dùng trong hoặc sau bữa ăn thường là lựa chọn phù hợp với nhiều sản phẩm. Người sử dụng nên tuân thủ hướng dẫn trên nhãn hoặc chỉ định của bác sĩ.
Dầu cá đôi khi gây ợ tanh, đầy bụng hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Đây không nhất thiết là dấu hiệu sản phẩm kém chất lượng. Tuy nhiên, nếu dầu có mùi ôi bất thường, thay đổi màu sắc hoặc đã quá hạn, không nên tiếp tục sử dụng. Sản phẩm cũng cần được bảo quản theo hướng dẫn, tránh nhiệt độ cao và ánh sáng khi có yêu cầu.
"Kiểm soát triglycerid không đơn thuần là uống thêm Omega-3 hay kiêng chất béo. Điều quan trọng là nhận diện đúng nguyên nhân, điều chỉnh chế độ ăn, vận động hợp lý và điều trị các rối loạn chuyển hóa đi kèm", BS Đinh Minh Trí nhấn mạnh.
Mời quý độc giả theo dõi video: Thực phẩm bốc mùi trong bếp ăn học đường bị trả về sẽ đi đâu?