Có những ngôi nhà nhìn vào đã thấy yên. Không phải vì đồ đạc đắt tiền, không phải vì kiến trúc cầu kỳ, mà vì ở một góc nào đó, có một mầm xanh đang thở rất khẽ.
Người xưa bảo, nhà có cây như người có tâm. Cây cảnh lặng lẽ hút lấy bụi bặm, trả lại sự trong lành; lặng lẽ đứng đó, mà giữ cho lòng người khỏi xao động.
Người xưa không tùy tiện gọi một cái cây là "cây bảo vệ gia đình". Phải là cây có khí chất, có cốt cách, có khả năng lặng lẽ điều hòa cả không gian lẫn lòng người.
Dưới đây là ba cây cảnh như thế - ba vị thần hộ mệnh xanh, mà chỉ cần hiện diện, đã khiến ngôi nhà tự có một trọng tâm an lành.
1. Cây cảnh bình an: Người giữ khí, người hòa giải
Cây cảnh bình an, tên khoa học là Cinnamomum cassia, thuộc họ Long não. Dân gian còn gọi là cây quế, bởi thân và lá của nó khi vò nhẹ, sẽ tỏa ra một mùi thơm ấm áp, thanh sạch của vỏ quế.
Vẻ đẹp của cây bình an không phô trương. Nó đẹp một cách điềm đạm. Lá của nó xanh thẫm, bóng mượt như được đánh dầu, mọc san sát nhau thành một tán tròn đầy, sum sê.
Không có chiếc lá nào chìa ra lạc lõng, không có cành nào vươn lên ngạo nghễ. Tất cả cùng hướng về một tâm, tạo nên một khối xanh yên tĩnh, vững chãi. Đặt nó ở góc phòng, cả căn phòng như lắng lại. Ánh sáng đi qua tán lá ấy cũng trở nên mềm hơn.
Bởi người xưa tin rằng, bình an của một nhà không đến từ việc tránh được sóng gió, mà đến từ việc giữ được khí lành. Phong thủy gọi góc Đông Nam của ngôi nhà là cung Tài Lộc, là "túi tiền" của gia đình.
Đặt cây bình an ở đó, tán lá dày như những bàn tay xòe ra, là để hứng lấy, giữ lấy sinh khí và tài vận đang trôi trong không gian, không để thất thoát.
Lại có thuyết đặt ở góc Tây Nam, là cung tình duyên và gia đạo. Khi ấy, cây không còn giữ tiền, mà giữ người.
Giữ cho lời nói bớt sắc, giữ cho cơn giận bớt nồng. Mùi hương quế dịu nhẹ của nó có năng lực kỳ lạ: nó làm sạch không khí tù đọng, làm dịu thần kinh đang căng thẳng.
Người đi làm về mệt mỏi, chỉ cần mở cửa, hít một hơi thở trong lành từ cây, bao nhiêu bực dọc ngoài kia tự khắc buông xuống một nửa. Khi người trong nhà ai cũng dịu lại, gia đình tự khắc hòa thuận.
Cây cảnh bình an bảo vệ gia đình theo cách của một người mẹ hiền: không gươm giáo, không ồn ào, chỉ lặng lẽ làm cho không khí trong nhà trở nên đáng thở, đáng sống. Đó là sự bảo vệ gốc rễ nhất.
2. Cây cảnh vạn tuế: Người quân tử lấy chính khí xua tà
Nếu cây bình an là sự mềm mại, thì cây cảnh vạn tuế lại là sự cương trực.
Cây cảnh vạn tuế (Cycas revoluta), người phương Tây gọi là "cây sắt". Chỉ cái tên thôi đã nói lên cốt cách. Thân của nó xù xì, cứng như sắt nguội, mang trên mình những vết sẹo của năm tháng, mỗi vết sẹo là một tầng lá cũ đã rụng.
Cây cảnh không lớn nhanh. Nó lớn chậm, rất chậm, như một người tu luyện nội công. Phải mất mười mấy năm, thân mới cao thêm một gang tay. Lá của nó thì khác hẳn lá cây bình an.
Lá vạn tuế cứng, nhọn, mọc vươn thẳng lên trời như những lưỡi gươm xanh xếp thành vòng tròn. Nhìn vào nó, ta thấy một sự bất khuất, một chính khí hiên ngang không thể bị bẻ cong.
Vẻ đẹp của cây cảnh vạn tuế là vẻ đẹp của thời gian và ý chí. Người xưa có câu: "Vạn tuế ngàn năm mới nở hoa". Nó hiếm khi ra hoa, và chính vì hiếm, nên mỗi lần nó trổ hoa, người ta coi đó là điềm đại cát.
Hoa của cây cảnh này không rực rỡ, nó vươn lên ở chính giữa ngọn, như một ngọn đuốc trầm mặc, báo hiệu rằng những gì bền bỉ nhất, cuối cùng cũng sẽ đơm hoa kết trái.
Trong quan niệm cổ, tà khí, xui rủi không dám đến gần nơi có chính khí mạnh. Cây vạn tuế với hình dáng như một vị tướng quân cầm gươm đứng gác, chính là hiện thân của chính khí ấy.
Thân sắt, lá thép của nó tạo ra một trường năng lượng vững chãi, xua đuổi những điều lặt vặt, tiêu cực, những lời thị phi, những vận xui vô cớ muốn len vào nhà.
Người làm việc lớn thường đặt một chậu vạn tuế nhỏ trong phòng làm việc. Không phải để khoe mẽ, mà để nhắc mình: làm người phải có gốc, có rễ, có sự kiên định như cây sắt ấy.
Khi lòng mình vững, thì việc mới vững. Khi mình ngay thẳng, thì tà không thể lấn. Đặt nó ở phòng khách, khách đến nhà sẽ tự cảm nhận được sự trang trọng, có gu và có khí phách của gia chủ.
Cây cảnh vạn tuế bảo vệ gia đình theo cách của một người cha, một người quân tử: lấy sự cứng cỏi, ngay thẳng của mình làm thành lũy, che chắn cho những người thân yêu bên trong được yên ổn làm ăn, học hành.
3. Cây cảnh ngọc bích: Nàng tiên xanh gom tụ phúc lành
Cây cảnh ngọc bích (Crassula ovata), còn gọi là cây phỉ thúy, cây tình bBạn. Trong tiếng Anh, người ta gọi nó một cách trìu mến là Jade Plant - cây ngọc.
Nếu vạn tuế là gươm, bình an là hương, thì ngọc bích chính là ngọc.
Vẻ đẹp của nó khiến người ta không nỡ rời mắt. Lá của nó mọng nước, tròn trịa như những đồng tiền cổ, lại như những viên ngọc bích được mài dũa khéo léo. Sờ vào lá, ta có cảm giác mát lạnh, căng tràn sức sống.
Thân cây khi còn non thì mềm mại, khi già đi thì hóa gỗ, uốn lượn thành những dáng thế cổ kính, thanh tao như một cây bonsai thu nhỏ.
Cây cảnh luôn xanh quanh năm, bất kể đông hàn hay hạ nóng, nó vẫn cứ đều đặn lớn lên, đều đặn nảy thêm những chồi non. Đó là một sức sống điềm tĩnh, không vội vã.
Vì sao ngọc bích là cây cảnh bảo vệ gia đình, là cây của sự giàu có?
Người xưa nhìn đời bằng hình tượng. Lá tròn như đồng tiền, mọng nước như chứa đầy tài lộc, thân cây vững chãi như sự tích lũy lâu dài - đó chính là hình ảnh của "tài sản trường tồn, phước lành liên tục".
Trồng cây ngọc bích trong nhà, là trồng một lời nguyện về sự no đủ một cách tao nhã, không tham lam, không phô trương.
Trong phong thủy, cây cảnh ngọc bích thuộc hành Kim, lại mang năng lượng của sự sinh sôi thuộc hành Mộc, là sự kết hợp hài hòa để chiêu tài, giữ lộc.
Người ta thường đặt nó gần cửa ra vào, trên quầy thu ngân, hay trên bậu cửa sổ hướng sáng, để nó như một thỏi nam châm hiền lành, hút những điều may mắn nhỏ bé mỗi ngày vào nhà.
Cây cảnh này cũng rất hiếm khi nở hoa. Khi một cây ngọc bích già nở ra những chùm hoa trắng li ti như sao, người ta tin rằng gia đình ấy sắp có đại hỷ, tài lộc không thể ngăn được.
Ngọc bích bảo vệ gia đình theo cách của một người con gái phúc hậu: không cần nói một lời, chỉ cần sự hiện diện dịu dàng, trong trẻo của nó cũng đủ khiến ngôi nhà trở nên cao quý, khiến lòng người tự khắc muốn sống tử tế, vun vén hơn.
Rốt cuộc, trồng một cái cây trong nhà là trồng cái gì?
Là trồng một mối liên kết. Mỗi sáng thức dậy, ta tưới cho nó một gáo nước, ngắt đi một chiếc lá vàng. Ta nhìn nó lớn lên từng chút một. Trong hành động nhỏ bé lặp đi lặp lại ấy, ta học được sự kiên nhẫn, học được cách chăm sóc một sinh mệnh khác ngoài mình. Lòng ta tự nhiên cũng mềm lại.
Người xưa gọi chúng là cây cảnh bảo vệ gia đình, kỳ thực, chính chúng ta, trong quá trình chăm sóc cây, đã học được cách tự bảo vệ gia đình mình: học cách giữ cho không khí trong lành như cây bình an, học cách sống cương trực, có gốc rễ như cây vạn tuế, và học cách tích lũy phúc lành một cách thanh tao, bền bỉ như cây ngọc bích.
Chúng ta không mê tín. Chúng ta chỉ đang tiếp nối một ước vọng rất người, rất đẹp mà tổ tiên đã truyền lại: mong cho nhà mình được bình an, được vững chãi, và được thịnh vượng. Và đôi khi, một chậu cây xanh, chính là nơi bắt đầu của mọi ước vọng ấy.
* Bài viết mang tính tham khảo, cung cấp kiến thức phong thủy cho bạn đọc