Theo AP, USMCA, được ký năm 2020, bao gồm 1 điều khoản mới yêu cầu hiệp định phải được gia hạn 6 năm một lần. Như vậy, thời hạn gia hạn là vào ngày 1/7/2026.

Nếu 3 nước không thống nhất gia hạn hiệp định thêm 16 năm, USMCA sẽ được xem xét hàng năm trong vòng một thập kỷ trước khi tự động hết hiệu lực vào ngày 1/7/2036.

“Mùa hè này sẽ có nhiều biến động”, Diego Marroquín Bitar, một nghiên cứu sinh thuộc chương trình Châu Mỹ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, phát biểu tại một diễn đàn USMCA do Viện Cato tài trợ vào tuần trước.

Gia hạn hay không gia hạn?

Mỹ, Mexico và Canada đã có cuộc thảo luận trực tuyến hôm 1/7 nhưng Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết trong một tuyên bố rằng Washington chưa sẵn sàng gia hạn hiệp định hiện hành thêm 16 năm nữa - tức là đến năm 2042.

Mỹ muốn sửa đổi thỏa thuận để giảm thâm hụt thương mại với Canada và Mexico cũng như giải quyết tranh chấp cụ thể về các vấn đề như việc Canada bảo hộ ngành công nghiệp sữa của nước này.

Hiệp định USMCA vẫn có hiệu lực trong khi 3 quốc gia tiếp tục tìm cách giải quyết những khác biệt; họ có thời hạn đến khi nhiệm kỳ hiện tại kết thúc vào năm 2036 để đạt được thỏa thuận. Nếu không, hiệp định sẽ hết hiệu lực.

Bộ trưởng Kinh tế Mexico Marcelo Ebrard cho biết trong một video đăng tải trên các tài khoản mạng xã hội của mình rằng ông tin tưởng việc xem xét lại hiệp định có thể được hoàn tất "trong một khung thời gian hợp lý".

“Chúng tôi không vội vàng, nhưng cũng không muốn có bất kỳ sự không chắc chắn nào, đó là lý do tại sao chúng tôi cần cố gắng đạt được thỏa thuận về nhiều vấn đề. Mục tiêu của chúng tôi là mỗi năm, cuộc đánh giá đó sẽ có ít vấn đề tồn đọng hơn”, ông nói.

Trong khi đó, bất kỳ quốc gia nào tham gia USMCA đều có thể rút khỏi hiệp định nếu thông báo trước cho hai đối tác của mình 6 tháng - một điều kiện tiên quyết mà Canada và Mexico, vốn phụ thuộc vào thương mại với Mỹ, lo ngại rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể sẽ kích hoạt.

Hồi tháng 6/2026, Tổng thống Trump tuyên bố ông "không có ý định gia hạn" hiệp định thương mại với Canada và Mexico. "Chúng ta không cần bất cứ thứ gì mà họ đang có", ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh.

Canada vẫn đứng ngoài cuộc?

Theo AP, Mỹ và Mexico đã tổ chức các cuộc đàm phán về việc gia hạn thỏa thuận thương mại. Nhưng Canada cho đến nay vẫn đứng ngoài cuộc.

Patrick Childress, một cộng sự tại hãng luật Holland & Knight và là cựu nhà đàm phán thương mại của Mỹ, cho biết: “Mối nguy hiểm đối với Canada là: Chính phủ Mỹ và Mexico đạt được thỏa thuận về những thay đổi đối với các điều khoản cốt lõi của hiệp định, rồi sau đó đến Ottawa và nói: 'Đây là những gì chúng tôi đã thỏa thuận. Các vị có thể chấp nhận hoặc từ chối”.

Đẩy mạnh sản xuất sang Mỹ

Mỹ muốn một hiệp định thương mại mới được sửa đổi để đảm bảo hơn nữa rằng hàng hóa Trung Quốc không thể vào nước này bằng "cửa sau". Nhưng vấn đề gây tranh cãi nhất là việc Mỹ thúc đẩy yêu cầu sản xuất nhiều sản phẩm hơn ở Bắc Mỹ - và cụ thể là ở Mỹ.

Hiệp định USMCA bao gồm điều khoản yêu cầu các linh kiện và phụ tùng ô tô phải được sản xuất tại Bắc Mỹ với tỷ lệ 75%. Mỹ muốn nâng ngưỡng 75% lên cao hơn nữa nhưng điều đó sẽ không dễ dàng. Các nhà sản xuất ô tô đã “điều chỉnh chuỗi cung ứng của họ trong nhiều năm để có thể đạt được mốc 75% đó”, Childress cho biết. Họ sẽ cần thời gian để đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn.

Thủ tướng Canada Mark Carney xác nhận hồi đầu tháng 6 rằng Washington cũng đang hướng tới một yêu cầu hoàn toàn mới: Ô tô sản xuất tại Bắc Mỹ phải có tới 50% linh kiện có xuất xứ từ Mỹ.

Theo Marcos Carias, một nhà kinh tế học tại công ty bảo hiểm tín dụng Coface, các mẫu xe có khả năng bị tăng giá theo kế hoạch này, bao gồm xe bán tải cỡ nhỏ Maverick của Ford, SUV cỡ trung Equinox của Chevrolet và một số mẫu sedan của Nissan - tất cả đều được sản xuất tại Mexico. Tính toán sơ bộ của ông Carias cho thấy giá có thể tăng từ 5% đến 7% đối với các mẫu xe bị ảnh hưởng nhiều nhất.

Có thể thấy, Washington đang đưa ra những yêu cầu có thể buộc Canada và Mexico phải nhượng lại một phần sản xuất ô tô cho Mỹ.

Điều đó có thể mang lại thêm nhiều việc làm trong các nhà máy sản xuất ô tô cho Mỹ nhưng nó cũng sẽ làm đảo lộn các chuỗi cung ứng hiện có và đẩy giá xe mới tại Mỹ lên cao, hiện đang ở mức trung bình gần 50.000 đô la, trong khi người tiêu dùng Mỹ đang cảm thấy lo ngại về chi phí sinh hoạt cao.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Bất đồng thương mại Mỹ - Canada phủ bóng đen lên hiệp định USMCA