Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Công nghiệp Sài Gòn IDC (MSDN: 0104198499) là một doanh nghiệp lớn có trụ sở chính tại TP Hà Nội. Thống kê dữ liệu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, trong quá trình hoạt động, nhà thầu này đã tham gia tổng cộng 270 gói thầu, trong đó trúng 150 gói với tổng giá trị trúng thầu lên tới hơn 1.281 tỷ đồng.

Đáng chú ý, tỷ lệ giá trúng thầu so với giá dự toán trung bình lịch sử của doanh nghiệp này duy trì ở mức 95.89% (tương đương tỷ lệ tiết kiệm trung bình khoảng 4.11%). Thế nhưng, khi bước sang "sân khách" tại Công ty Nhiệt điện Duyên Hải (tỉnh Vĩnh Long) trong giai đoạn đầu năm 2026, bức tranh đấu thầu của Sài Gòn IDC bỗng xuất hiện những diễn biến lạ lùng.

Đầu năm 2026, nhà thầu này dự tối thiểu 10 gói thầu tại đây, trúng 5 gói, trượt 3 gói và 2 gói chờ kết quả. Điều bất thường nằm ở chỗ, biên độ giảm giá tại các gói thầu trúng thầu bỗng nhiên "nhảy múa" với những con số cao kỷ lục.

Biên độ giảm giá "sốc" phá vỡ mọi tiền lệ

Lật mở hồ sơ Gói thầu 01PTV-SXKD-2026 (Cung cấp dịch vụ sửa chữa hệ thống lò hơi, tuabin NMNĐ Duyên Hải 1), những con số trên bàn cân tài chính đã bộc lộ rõ sự chênh lệch. Căn cứ Quyết định số 2172/QĐ-NĐDH ngày 30/12/2025 do Giám đốc Công ty Nhiệt điện Duyên Hải ký phê duyệt, giá dự toán của gói thầu được ấn định ở mức 22.595.961.722 đồng. Gói thầu thu hút sự cạnh tranh của Công ty Cổ phần dịch vụ kỹ thuật PTSC Thanh Hóa với mức giá dự thầu là 20.999.289.289 đồng. Dù đối thủ PTSC Thanh Hóa được đánh giá "Đạt" ở tất cả các vòng kỹ thuật và năng lực, nhưng Sài Gòn IDC vẫn tung ra "cú đấm thép" về giá khi chỉ chào 16.299.429.781 đồng và giành chiến thắng. Đáng nói, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách tại gói thầu này vọt lên mức 27,86% (tiết kiệm hơn 6,2 tỷ đồng).

Kịch bản giảm giá sâu tiếp tục lặp lại ở Gói thầu 08PTV-SXKD-2026 (Vệ sinh bộ sấy không khí APH NMNĐ Duyên Hải 1 & 3). Căn cứ Quyết định số 147/QĐ-NĐDH ngày 02/02/2026, giá dự toán của gói thầu là 3.184.903.654 đồng. Sài Gòn IDC một lần nữa trúng thầu với giá 2.358.720.000 đồng, mang về tỷ lệ tiết kiệm khoảng 25,94% (tương đương 826 triệu đồng).

Đỉnh điểm của biên độ giảm giá phải kể đến Gói thầu 42HH-SXKD-2026 Lô số 3 (Cung cấp vật tư và dịch vụ sửa chữa đường ống). Theo Quyết định phê duyệt dự toán số 612/QĐ-NĐDH ngày 21/04/2026, giá dự toán Lô 3 là 1.929.427.377 đồng. Trải qua quá trình chào hàng cạnh tranh, Sài Gòn IDC đã đánh bại các đối thủ bằng mức giá khó tin: 1.024.093.139 đồng. Với con số này, tỷ lệ tiết kiệm đạt tới 46,9%. Việc giá trúng thầu bị "cắt đôi" so với dự toán ban đầu lập tức đặt ra dấu hỏi cực lớn về tính chính xác, minh bạch trong công tác khảo sát thị trường, thẩm định và lập dự toán của phía Chủ đầu tư.

"Một mình một ngựa" và dấu hỏi về tính kinh tế

Trái ngược với những gói thầu phải đua tranh khốc liệt về giá, Sài Gòn IDC cũng có những chiến thắng vô cùng dễ dàng theo kịch bản độc diễn. Tại Gói thầu 03PTV-SXKD-2026 (Sửa chữa Hệ thống bốc dỡ than nhánh 2), theo Quyết định số 2209/QĐ-NĐDH ngày 31/12/2025, dự toán gói thầu được duyệt là 5.068.923.869 đồng. Biên bản mở thầu ghi nhận tình trạng "một mình một ngựa" khi chỉ duy nhất Sài Gòn IDC nộp hồ sơ dự thầu. Không vấp phải bất kỳ sự cạnh tranh nào, nhà thầu này trúng thầu với giá 4.710.474.076 đồng, tỷ lệ tiết kiệm ở mức 7,07%.

Phân tích về những số liệu này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) đánh giá: "Cần nhìn nhận khách quan rằng, tiết kiệm ngân sách nhà nước luôn là điều được khích lệ. Tuy nhiên, dưới góc độ tài chính và pháp luật đấu thầu, việc một gói thầu có tỷ lệ giảm giá lên tới gần 47% cần được đối chiếu nghiêm ngặt với Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Công văn 5557/BTC-QLĐT. Nó phơi bày hai lăng kính rủi ro. Thứ nhất, nếu dự toán được lập đúng, việc nhà thầu chào giá cắt giảm một nửa sẽ đặt ra nghi vấn nghiêm trọng về sức khỏe tài chính, cũng như nguy cơ bớt xén vật tư. Thứ hai, nếu nhà thầu thi công ở mức giá 1 tỷ đồng vẫn có lãi, thì rõ ràng công tác lập dự toán có dấu hiệu thoát ly thực tế, tạo dư địa lợi nhuận bất thường và đặt ra nghi vấn về tính minh bạch trong quản lý chi phí."

Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Giải mã sự "im lặng" của các đối thủ tại Nhiệt điện Duyên Hải