Chiều 3/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Tham gia thảo luận tại Tổ 2 có Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP HCM Trần Lưu Quang cùng các đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn ĐBQH TP HCM.

Khẩn trương tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ

Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao quyết tâm chính trị của Chính phủ và tỉnh An Giang trong công tác chuẩn bị tổ chức Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, Việt Nam đã tổ chức thành công Hội nghị cấp cao APEC năm 2006 tại Hà Nội và năm 2017 tại Đà Nẵng. Hiện nhiều địa phương trong cả nước đã có điều kiện tổ chức các sự kiện quốc tế quy mô lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM, Khánh Hòa...

Việc lựa chọn Phú Quốc là địa điểm tổ chức Hội nghị cấp cao APEC 2027 không chỉ phục vụ một sự kiện đối ngoại quan trọng mà còn tạo cơ hội thu hút đầu tư, nâng cấp kết cấu hạ tầng, phát triển du lịch và tạo động lực phát triển lâu dài cho địa phương.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Phú Quốc là đảo lớn, có tiềm năng du lịch rất lớn, lượng khách trong nước và quốc tế ngày càng tăng. Mặc dù đã có sân bay quốc tế với nhiều chuyến bay mỗi ngày, song hệ thống kết cấu hạ tầng hiện nay vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu tổ chức một sự kiện quốc tế quy mô lớn.

Do đó, việc mở rộng sân bay, xây dựng thêm đường cất hạ cánh để các loại máy bay cỡ lớn có thể hoạt động là hết sức cần thiết. Trong khi thời gian từ nay đến Hội nghị cấp cao APEC 2027 không còn nhiều, các dự án, công trình phải được triển khai với tinh thần khẩn trương, quyết liệt và hiệu quả.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, ban đầu Chính phủ dự kiến xử lý các vấn đề phát sinh trong phạm vi thẩm quyền của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai đã xuất hiện một số khó khăn, vướng mắc cần Quốc hội cho phép áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ.

Việc ban hành nghị quyết không chỉ nhằm bảo đảm tiến độ các công trình phục vụ APEC 2027 mà còn góp phần tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho Phú Quốc sau khi sự kiện kết thúc.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các khó khăn, vướng mắc phải được xem xét, giải quyết với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, bảo đảm cơ chế đặc thù thực sự hiệu quả và đúng pháp luật.

"Việc gì có đủ cơ sở pháp lý, đúng thẩm quyền và thực sự cần thiết thì chúng ta hỗ trợ mạnh mẽ; việc có rủi ro thì phải thiết kế cơ chế kiểm soát; việc gì chưa đủ cơ sở thì tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội phải được Quốc hội xem xét, quyết định. Đối với các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thì cần có cơ chế chủ động xử lý, đáp ứng kịp thời, không để ảnh hưởng đến tiến độ các công trình.

Theo kế hoạch, Hội nghị cấp cao APEC sẽ được tổ chức tại Phú Quốc vào cuối năm 2027. Trước đó, nhiều hội nghị liên quan sẽ diễn ra tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Khánh Hòa và một số địa phương khác.

Vì vậy, dự thảo nghị quyết cần xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan; làm rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành trong chỉ đạo, hướng dẫn, xử lý kịp thời các vấn đề thuộc thẩm quyền, đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương và tỉnh An Giang.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, tỉnh An Giang là địa phương trực tiếp tổ chức thực hiện, nhưng khi Quốc hội ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù thì Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội cũng phải tăng cường giám sát quá trình triển khai.

Chính phủ đã phân công Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ trực tiếp chỉ đạo công tác chuẩn bị. Trong bốn tháng qua, Phó Thủ tướng đã hai lần trực tiếp đến Phú Quốc kiểm tra tiến độ. Theo báo cáo, các công trình đang được triển khai tích cực và có khả năng hoàn thành trước thời hạn phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027. Chủ tịch Quốc hội đánh giá đây là tín hiệu đáng mừng.

Không hạ tiêu chuẩn, chất lượng công trình

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu kiểm soát chặt chẽ từng công trình, dự án được áp dụng cơ chế đặc thù, không để phát sinh tâm lý lợi dụng việc chuẩn bị cho APEC để triển khai những công trình không thực sự cần thiết hoặc sai mục tiêu.

"Các dự án áp dụng cơ chế đặc thù phải đúng đối tượng, đúng phạm vi, đúng mục tiêu và được kiểm soát chặt chẽ; không được lợi dụng cơ chế đặc thù, không hạ tiêu chuẩn, chất lượng công trình, quy trình thi công và các yêu cầu trong quản lý tài sản, ngân sách nhà nước", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đối với các dự án chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục xây dựng, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần làm rõ cơ chế thay thế để kiểm soát chất lượng và an toàn công trình trong trường hợp một số thủ tục chưa hoàn tất trước khi triển khai.

Dự thảo nghị quyết cũng cần tiếp tục làm rõ các quy định về điều chỉnh dự án; xác định cụ thể cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm thẩm định, quyết định và xử lý các rủi ro phát sinh trong quá trình thi công, nghiệm thu, khai thác, sử dụng công trình.

Bên cạnh đó, cần quy định rõ thẩm quyền, căn cứ và trình tự xem xét, chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài hoặc tiêu chuẩn quốc tế, bảo đảm tính khả thi nhưng vẫn kiểm soát được chất lượng, an toàn và hiệu quả của công trình.

Kiểm soát chặt việc sử dụng đất thanh toán cho nhà đầu tư

Một nội dung được Chủ tịch Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội đặc biệt quan tâm là việc sử dụng đất để thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện các dự án theo phương thức xây dựng - chuyển giao (BT).

Theo Chủ tịch Quốc hội, về lâu dài cần nghiên cứu quy định cơ chế này trong luật để áp dụng thống nhất đối với các địa phương có nhu cầu và đủ điều kiện, thay vì mỗi dự án hoặc mỗi địa phương lại phải ban hành một nghị quyết hoặc cơ chế riêng.

Cơ chế sử dụng đất có thể tạo thêm nguồn lực để phát triển kết cấu hạ tầng tại các thành phố lớn, đô thị đặc biệt và những địa phương có nhu cầu. Tuy nhiên, quy định phải hết sức chặt chẽ, công khai, minh bạch, bảo đảm xác định đúng giá trị đất đai, giá trị công trình và không để thất thoát tài sản nhà nước.

Đối với các nội dung liên quan đến nghiệm thu, bàn giao, thanh toán và quyết toán công trình, dự thảo nghị quyết và các văn bản hướng dẫn thi hành cần quy định phương án xử lý cụ thể. Mục tiêu là vừa bảo đảm tiến độ dự án, vừa giữ vững các nguyên tắc quản lý, không vì yêu cầu khẩn trương mà buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát.

"Tinh thần chung là phải hỗ trợ mạnh mẽ việc triển khai các công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, nhưng phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định, không để xảy ra sai phạm", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Tạo động lực phát triển lâu dài cho Phú Quốc

Chủ tịch Quốc hội khẳng định Hội nghị cấp cao APEC 2027 là sự kiện đối ngoại đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Hiện nay, nhiều quốc gia, đối tác và đại biểu đã bắt đầu tìm hiểu, đăng ký khách sạn và địa điểm lưu trú tại Phú Quốc. Từ nay đến thời điểm diễn ra sự kiện, hệ thống hạ tầng, cơ sở lưu trú và các dịch vụ sẽ tiếp tục được đầu tư, hoàn thiện.

Chủ tịch Quốc hội kỳ vọng sau Hội nghị cấp cao APEC 2027, Phú Quốc sẽ tiếp tục thu hút nhiều nhà đầu tư và khách du lịch, qua đó tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho Đặc khu Phú Quốc và tỉnh An Giang.

Nhấn mạnh du lịch là ngành kinh tế tổng hợp có sức lan tỏa lớn, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu cần quan tâm đầu tư đồng bộ, khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế của Phú Quốc, vừa phục vụ thành công Hội nghị cấp cao APEC 2027, vừa tạo nền tảng phát triển bền vững, lâu dài cho địa phương.