Trong số những “lão thần” của vũ trụ, nổi tiếng nhất có lẽ là HD 140283, thường được gọi là “ngôi sao Methuselah”. Nó nằm cách Trái Đất khoảng 190 năm ánh sáng, trong vùng lân cận của chúng ta và chuyển động rất nhanh qua quầng của Ngân Hà. Các phép đo bằng kính viễn vọng không gian Hubble từng cho tuổi ước tính khoảng 14,5 tỷ năm, với sai số khoảng 800 triệu năm. Con số này từng gây kinh ngạc vì nó thậm chí lớn hơn tuổi ước tính của vũ trụ, khoảng 13,8 tỷ năm.
Ảnh: livescience
Tuy nhiên, đây không phải nghịch lý về một ngôi sao “ra đời trước vũ trụ”. Những bất định trong khoảng cách, thành phần hóa học và mô hình tiến hóa sao khiến việc xác định tuổi chính xác rất khó. Các nghiên cứu sau đó cho thấy tuổi thực tế của HD 140283 phù hợp với tuổi vũ trụ. Điều đặc biệt là nó chứa cực ít các nguyên tố nặng, dấu hiệu cho thấy nó hình thành vào thời kỳ rất sớm, khi vũ trụ mới chỉ trải qua vài thế hệ sao.
Ảnh: kureansiklopedi
Một ứng viên đáng chú ý khác là SMSS J031300.36−670839.3, thường viết ngắn là SMSS J0313−6708. Ngôi sao này có tuổi ước tính khoảng 13,6 tỷ năm và được cho là hình thành chỉ vài trăm triệu năm sau Big Bang. Thành phần sắt của nó cực kỳ thấp, cho thấy nó sinh ra từ một đám mây khí chỉ mới được làm giàu rất ít bởi các thế hệ sao trước đó.
Điều thú vị nằm ở chỗ những ngôi sao này không phải là những ngôi sao đầu tiên của vũ trụ. Các ngôi sao đầu tiên, được gọi là Population III, được cho là gần như chỉ gồm hydro và heli, không chứa các nguyên tố nặng. Cho đến nay, các nhà thiên văn vẫn chưa quan sát trực tiếp được một ngôi sao Population III.
Ảnh: space
Vì thế, những ngôi sao cực kỳ cổ đại đang tồn tại ngày nay giống như những “hóa thạch vũ trụ”. Chúng không chỉ già hơn Mặt Trời hàng tỷ năm mà còn lưu giữ trong thành phần hóa học những dấu vết của các thế hệ sao đầu tiên. Mỗi photon từ chúng đến Trái Đất cũng mang theo câu chuyện về một vũ trụ rất trẻ, khi Ngân Hà còn chưa hình thành hoàn chỉnh.
Có thể chúng ta chưa tìm thấy ngôi sao già nhất thực sự. Nhưng mỗi phát hiện mới lại đưa con người tiến gần hơn tới thời điểm những ngôi sao đầu tiên thắp sáng bóng tối nguyên thủy của vũ trụ.
