Một quân cờ 3.500 năm tuổi bất ngờ trở thành báu vật tôn giáo

Nhiều thế kỷ sau khi được tạo ra, đầu sư tử bằng thạch anh tím được người Nubia tái sử dụng để tạo nên một mặt dây chuyền bằng vàng.

Một mặt dây chuyền nhỏ bằng vàng và thạch anh tím đang được lưu giữ tại Bảo tàng Nghệ thuật Cleveland, Mỹ có tuổi đời 3.500 năm. Điểm đặc biệt nhất nằm ở phần đầu sư tử màu tím được chạm khắc tinh xảo, vốn ra đời sớm hơn nhiều so với phần khung vàng bao quanh. Ban đầu, món đồ này thậm chí không phải trang sức mà là một quân cờ của trò chơi Ai Cập cổ đại.

Mặt dây chuyền cao khoảng 3,5 cm, có một lỗ nhỏ ngay dưới cằm sư tử để luồn dây đeo. Phần đầu sư tử được làm từ thạch anh tím, trong khi phần đế bằng vàng được trang trí bởi 8 con khỉ đầu chó đang ngồi.

gycbicmjbkyyw6oexdkcjs-847-80png.jpg

Theo một nghiên cứu về hiện vật được công bố năm 1996, phần đầu sư tử bằng thạch anh tím có thể có từ thời Tân Vương quốc Ai Cập, khoảng năm 1550-1070 trước Công nguyên. Hình dáng của nó khá giống những quân cờ được sử dụng trong senet, một trò chơi phổ biến ở Ai Cập cổ đại.

Nhưng nhiều thế kỷ sau, phần đầu sư tử này được sử dụng cho một mục đích hoàn toàn khác khi một nghệ nhân ở vùng đất nay thuộc Sudan gắn nó vào một khung vàng mới.

Phần khung vàng được cho là xuất hiện muộn hơn nhiều, có thể vào thời kỳ Napata, khoảng năm 750-300 trước Công nguyên. Napata khi đó là một trung tâm tôn giáo quan trọng của Nubia, khu vực trải dài qua miền nam Ai Cập và miền bắc Sudan ngày nay. Các nhà nghiên cứu cho rằng, chính trong giai đoạn này, viên đá cổ của Ai Cập được tái sử dụng để tạo thành một món đồ mang ý nghĩa tôn giáo.

Việc người Nubia tái sử dụng những món đồ cổ không phải điều hiếm gặp. Vào đầu thiên niên kỷ I trước Công nguyên, các vị vua Nubia coi mình là hậu duệ của pharaoh Ramesses II, người trị vì Ai Cập từ năm 1279 đến 1213 trước Công nguyên. Những món đá quý và đồ chạm khắc có nguồn gốc Ai Cập vì thế được tận dụng, gắn vào những khung vàng mới như một cách thể hiện mối liên hệ với Ai Cập.

Tập tục này tiếp tục dưới thời các vị vua Kush, khoảng năm 712- 664 trước Công nguyên. Khi đó, các nhà cai trị Kush đưa nhiều phong tục và biểu tượng của Ai Cập vào văn hóa của mình.

Trong mặt dây chuyền này, cả sư tử và khỉ đầu chó đều mang ý nghĩa đặc biệt trong tín ngưỡng của người Kush. Sư tử gắn với thần Amun, vị thần được xem là người bảo vệ nhà nước. Về sau, Amun hợp nhất với thần Mặt Trời Ra và trở thành Amun-Ra, một vị thần sáng tạo quyền năng.

Khỉ đầu chó cũng có mối liên hệ với Mặt Trời và Mặt Trăng trong tín ngưỡng cổ đại. Chúng thường được thể hiện với hai tay giơ lên cao. Trên mặt dây chuyền, 8 con khỉ đầu chó được tạo hình như đang nâng đỡ phần đầu sư tử, qua đó tạo nên một món đồ vừa mang giá trị trang sức vừa chứa đựng ý nghĩa tôn giáo.

Điều này cũng giải thích vì sao người Nubia không đơn giản gắn phần đầu sư tử cũ vào một món đồ trang sức bất kỳ. Họ đã kết hợp một hình tượng có nguồn gốc Ai Cập với những biểu tượng quan trọng trong tín ngưỡng Kush để tạo ra một vật phẩm mới phù hợp với văn hóa của mình.

Mặt dây chuyền sau đó được sử dụng khi người đeo còn sống chứ không phải làm đồ tùy táng cho người chết. Năm 1987, Bảo tàng Nghệ thuật Cleveland mua lại mặt dây chuyền này.

Người Neanderthal và sự tinh tế trong chế tác công cụ pha lê đá

Phát hiện công cụ pha lê đá tinh xảo chứng minh người Neanderthal không hề thô kệch, mà sở hữu "con mắt thẩm mỹ" tinh tế từ hàng vạn năm trước.

Khi nhắc đến người Neanderthal, hình ảnh quen thuộc trong tâm trí nhiều người thường là những sinh vật vượn người hoang dã, thô kệch và kém thông minh. Tuy nhiên, những định kiến này đang dần bị thay đổi nhờ các phát hiện khảo cổ học về những công cụ bằng pha lê đá được khai quật tại Pháp.

Năm 1924, tại di tích khảo cổ Abri Des Merveilles thuộc vùng Dordogne miền tây nam nước Pháp, các nhà khoa học từ Trường Nghiên cứu Tiền sử Mỹ (nay thuộc Đại học Harvard) dưới sự dẫn dắt của George MacCurdy đã tìm thấy kho báu gồm 7 công cụ bằng pha lê đá do người Neanderthal chế tác. Ngày nay, bộ sưu tập độc nhất vô nhị ấy đang được lưu giữ tại Bảo tàng Khảo cổ học Quốc gia Pháp.

Khám phá bữa ăn thường ngày của người Địa Trung Hải cổ đại

Ngày nay, khi nhắc đến “chế độ ăn Địa Trung Hải”, nhiều người nghĩ ngay đến rau xanh, dầu ô liu, cá... Tuy nhiên, nền tảng bữa ăn của cư dân Địa Trung Hải thời cổ đại lại là bánh mì và ngũ cốc.

Với Hoàng đế La Mã Julian (332-363), bánh mì giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong bữa ăn. Ông từng mô tả đây là loại thực phẩm được người La Mã xem là bổ dưỡng nhất. Thực tế, tại nhiều vùng Địa Trung Hải cổ đại, ngũ cốc cung cấp phần lớn năng lượng hằng ngày, kết hợp với các loại đậu, dầu, rượu vang cùng những thực phẩm theo mùa.

ancient-relief-depicting-wheat-harvest-1682x2048jpg.jpg
Lúa mì giữ vai trò quan trọng trong đời sống của người cổ đại.

Vũ khí cổ nhất thế giới được làm từ gì?

Một số vũ khí cổ xưa được phát hiện có niên đại từ 200.000 đến 500.000 năm, hé lộ cách con người cổ đại săn bắt và tự vệ.

Để xác định đâu là vũ khí cổ nhất thế giới, các nhà khảo cổ không chỉ nhìn vào việc một vật có thể gây thương tích hay không, mà còn phải xem xét cách nó được chế tạo, dấu vết sử dụng và hoàn cảnh được tìm thấy. Dựa trên những tiêu chí này, ba phát hiện thường được nhắc đến gồm giáo Clacton, các loại giáo và gậy ném ở Schöningen và những mũi giáo đá tại Kathu Pan 1.

Mảnh giáo gỗ hơn 400.000 năm tuổi

Đọc nhiều nhất

Tin mới