Loài cây 'hóa thạch sống' được mệnh danh là báu vật của Trung Quốc

Có một loài cây từng bị cả thế giới xem là đã tuyệt chủng hàng triệu năm, cho đến khi một quần thể sống bất ngờ được tìm thấy ở Trung Quốc.

Thủy sam (Metasequoia glyptostroboides) là một trong những câu chuyện ly kỳ nhất của thực vật học thế kỷ XX. Loài thực vật này thuộc

họ Hoàng đàn (Cupressaceae), là loài duy nhất còn sống của chi Metasequoia, và ngày nay vẫn được xem là một “hóa thạch sống”.

Ảnh: wuhootimaru.co

Điều đặc biệt là các nhà khoa học đã biết đến Metasequoia trước khi biết nó vẫn còn sống. Năm 1941, nhà cổ thực vật học người Nhật Shigeru Miki nghiên cứu các hóa thạch lá và nón ở Đông Á, châu Âu và Bắc Mỹ rồi xác lập một chi mới mang tên Metasequoia. Khi ấy, người ta tin rằng những cây này đã biến mất khỏi Trái Đất từ hàng triệu năm trước.

Thế rồi câu chuyện bất ngờ rẽ sang hướng khác.

Năm 1941, một nhà lâm nghiệp Trung Quốc tên Zhan Wang phát hiện một quần thể cây kỳ lạ gần làng Moudao, nay thuộc tỉnh Hồ Bắc. Ban đầu mẫu vật được nhận nhầm là một loài khác, nhưng sau khi được các nhà thực vật học nghiên cứu, họ nhận ra đây chính là Metasequoia – chi mà khoa học chỉ biết qua hóa thạch. Đến năm 1946, phát hiện về một loài cây tưởng đã tuyệt chủng nhưng vẫn đang sinh trưởng được công bố rộng rãi.

Ảnh: gardensonline.com

Thủy sam cũng khá khác thường so với hình dung thông thường về cây lá kim. Nó là cây lá kim rụng lá: những chiếc lá mềm, nhỏ và xếp thành hai hàng trên các cành nhỏ. Mùa xuân và mùa hè, tán cây xanh tươi như nhiều loài cây thông thường; nhưng đến mùa thu, toàn bộ tán chuyển sang màu vàng cam, rồi những chiếc lá rụng xuống.

Cây có dáng hình nón rất đặc trưng, thân thẳng và có thể đạt khoảng 35 m trong điều kiện thích hợp. Nó phát triển khá nhanh, vì vậy từ vài hạt giống được thu thập ở Trung Quốc sau Thế chiến II, cây đã được đưa tới các vườn thực vật và công viên ở nhiều nơi trên thế giới. Nhà nghiên cứu Arnold Arboretum của Harvard từng phân phối hàng trăm gói hạt giống tới các cơ sở nghiên cứu và vườn thực vật, góp phần quan trọng vào việc đưa loài cây này trở lại các bộ sưu tập thực vật toàn cầu.

Ảnh: semena-sveta

Nhưng nghịch lý vẫn còn đó: một loài cây được cứu khỏi “tuyệt chủng” trong phòng thí nghiệm và công viên lại vẫn bị đe dọa trong tự nhiên. Metasequoia glyptostroboides hiện được IUCN xếp loại Nguy cấp (Endangered); quần thể tự nhiên của nó có phạm vi rất hẹp ở miền trung nam Trung Quốc.

Có lẽ vì thế, thủy sam không chỉ là một loài cây hiếm. Nó giống như một bức thư gửi từ quá khứ địa chất: hóa thạch nói rằng nó đã từng tồn tại, còn những thân cây sống ngày nay chứng minh rằng lịch sử đôi khi vẫn giữ lại những điều tưởng như đã biến mất.

Những loài động vật được ví như “ngọn đèn sống” trong thế giới tự nhiên

Trong màn đêm tưởng như tối đen tuyệt đối, nhiều loài động vật lại tự biến cơ thể thành những “ngọn đèn sống” để sinh tồn.

Khả năng tạo ra và phát ánh sáng của sinh vật được gọi là phát quang sinh học (bioluminescence), hình thành nhờ các phản ứng hóa học trong cơ thể. Hiện tượng này đặc biệt phổ biến dưới đại dương. Cơ quan quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) cho biết, khoảng 80% động vật sống ở độ sâu 200–1.000 m có khả năng phát sáng; ánh sáng thường có màu xanh lam vì bước sóng này truyền tốt trong nước.

Con vật nhỏ bé có 'cú đấm' mạnh gấp hàng nghìn lần trọng lượng cơ thể

Chỉ dài vài centimet, một sinh vật biển nhỏ bé lại tung cú đánh tạo lực gấp hàng nghìn lần trọng lượng cơ thể của chính nó.

Nếu xét lực tuyệt đối, những động vật lớn như voi, gấu hay các loài linh trưởng có thể tạo ra lực rất lớn. Nhưng nếu đặt câu hỏi: con vật nào tạo ra cú đánh đáng kinh ngạc nhất so với kích thước cơ thể? thì một ứng viên đặc biệt nổi bật là tôm bọ ngựa, đặc biệt là loài Odontodactylus scyllarus, thường được gọi là tôm bọ ngựa công. Kỷ lục Guinness ghi nhận loài này có cú đánh đạt tốc độ khoảng 23 m/giây, tương đương hơn 80 km/giờ.

AI hồi sinh những cổ vật bị thời gian phá hủy như thế nào?

Một mảnh tượng vỡ, một bức tranh phai màu hay chiếc bình mất một nửa có thể được AI “nhìn thấy” lại theo cách chưa từng có.

Trong nhiều thế kỷ, việc phục dựng cổ vật chủ yếu dựa vào đôi mắt, bàn tay và kinh nghiệm của các nhà khảo cổ, sử học và chuyên gia bảo tồn. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo đang mở thêm một con đường khác: phục dựng kỹ thuật số những gì thời gian đã xóa đi.

Đọc nhiều nhất

Tin mới

Sao Hỏa vừa bước sang 'năm mới'

Sao Hỏa vừa bước sang 'năm mới'

Ngày 30/9, Sao Hỏa bắt đầu năm mới, kéo dài gần 687 ngày Trái Đất, với những đặc điểm thời tiết, mùa và lịch sử đặc biệt của hành tinh đỏ.