Tại thành phố Chung Tường, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc), một cuộc khai quật khảo cổ tại lăng mộ Dĩnh Tĩnh vương Chu Đống đã đem lại nhiều phát hiện đáng chú ý.

Vốn dĩ, khu vực Chung Tường từ lâu được biết đến là nơi có nhiều di tích liên quan đến các thành viên hoàng tộc nhà Minh. Tại một ngôi làng ở khu vực Tam Xá Hà, từng lưu truyền câu chuyện về một lăng mộ của thân vương được cho là chứa nhiều đồ tùy táng quý giá. Những câu chuyện dân gian này khiến khu vực trở thành địa điểm được quan tâm, nhưng giá trị thực sự của di tích chỉ có thể được xác định thông qua công tác khảo cổ ngoài thực địa.

Lăng mộ được xác định là nơi an táng Dĩnh Tĩnh vương Chu Đống, con trai của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, cùng vương phi Quách thị. Chu Đống được phong vương dưới thời Minh Thái Tổ và qua đời khi còn khá trẻ. Tư liệu về cuộc khai quật cho biết, khu mộ thuộc loại lăng mộ thân vương thời Minh và có cấu trúc tương đối phức tạp.

Chu Đống được sử liệu mô tả là người quan tâm đến việc cai trị đất đai và đời sống của người dân. Ông khuyến khích khai khẩn đất đai, chú trọng thủy lợi và được cho là có học vấn, yêu thích thơ ca. Ông cũng thường giao lưu với các quan lại trong vùng thông qua việc làm thơ, đối đáp. Do Chu Đống không có con trai nên nhiều đồ vật quý giá được tích lũy khi còn sống đã được đưa xuống mộ cùng ông.

Cuộc khai quật lăng mộ được tiến hành trong điều kiện khá khó khăn. Theo các tư liệu khảo cổ được công bố, mộ có đường vào chắc chắn, nhiều đá vụn và cửa mộ được bịt bằng những khối đá lớn. Để hạn chế nguy cơ làm hư hại di vật, các nhà khảo cổ phải nhiều lần điều chỉnh phương án khai quật và tiến hành xử lý thận trọng.

Sau quá trình khai quật và làm sạch, hơn 400 hiện vật lần lượt được đưa ra khỏi khu mộ. Trong số này có hơn 100 hiện vật được đánh giá là có giá trị đáng chú ý, gồm đồ vàng, đồ ngọc, đồ sứ và đồ sơn mài. Nhiều hiện vật cho thấy trình độ chế tác tinh xảo, đồng thời phản ánh đời sống vật chất và nghi lễ của tầng lớp quý tộc thời Minh.

Đáng chú ý nhất là hai bình sứ được phát hiện trong lăng mộ. Hai hiện vật đều được xác định là đồ sứ Thanh Hoa thời nhà Nguyên và hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Hồ Bắc.

Chiếc bình sứ Thanh Hoa vẽ rồng có chiều cao khoảng 35,4 cm. Phần vai bình trang trí các dải hoa văn bảo liên và mẫu đơn dây, trong khi thân bình là hình rồng bốn móng giữa những đám mây. Màu xanh dưới men khá đậm, đường nét trang trí mạnh mẽ, thể hiện đặc trưng của dòng gốm Thanh Hoa thời Nguyên.

Chiếc bình còn lại cao khoảng 38,7 cm, được trang trí bằng chủ đề “Tứ ái đồ”. Bốn nhân vật văn hóa nổi tiếng được thể hiện qua những thú vui tao nhã: Vương Hy Chi yêu lan, Đào Uyên Minh yêu cúc, Chu Đôn Di yêu sen và Lâm Hòa Tĩnh yêu mai. Phần vai bình còn có họa tiết phượng xuyên mẫu đơn, tạo nên bố cục trang trí phong phú.

Ngoài hai bình sứ Thanh Hoa, các nhà khảo cổ còn phát hiện nhiều đồ trang sức bằng vàng, đồ ngọc và những vật dụng phục vụ nghi lễ. Một số hiện vật như đồ sứ Thanh Hoa, trâm vàng và hộp phấn vàng từng được xác định sơ bộ là văn vật cấp một của Trung Quốc. Đặc biệt, đồ sứ có họa tiết long – phượng được đánh giá là phát hiện có ý nghĩa đối với khảo cổ học Hồ Bắc.

Một phát hiện khác đáng chú ý là những chiếc rương mục nát trong khu mộ. Các nhà khảo cổ cho rằng bên trong từng chứa đồ dệt may và tranh chữ, nhưng do bị nước xâm nhập, phần lớn những vật liệu hữu cơ này đã bị phân hủy và không còn nguyên vẹn. Điều này cho thấy không phải toàn bộ đồ tùy táng trong lăng mộ đều có thể được bảo tồn đến ngày nay.

Các phát hiện tại lăng mộ Dĩnh Tĩnh vương giúp bổ sung tư liệu về đời sống của tầng lớp thân vương thời Minh, đồng thời cho thấy sự phát triển của nghệ thuật gốm sứ và nghi lễ mai táng hoàng gia.