Mặt nạ vàng khổng lồ và bí mật về vị thần của người Lambayeque cổ đại

Khoảng một thiên niên kỷ trước, nghệ nhân nền văn minh Lambayeque cổ đại đã biến những tấm kim loại mỏng thành gương mặt quyền lực của thế giới bên kia.

Thanh Bình (tổng hợp) 01/10/2026 19:22

Ở vùng duyên hải phía bắc Peru, nền văn hóa Lambayeque, còn gọi là Sicán, từng phát triển mạnh khoảng thế kỷ IX–XIV. Trong số những di sản nổi bật nhất của họ là những chiếc mặt nạ tang lễ bằng vàng, với gương mặt bí ẩn, đôi mắt hình hạnh nhân kéo dài và những đường nét gần như siêu nhiên. Một trong những chiếc mặt nạ nổi tiếng hiện được lưu giữ tại The Metropolitan Museum of Art có niên đại khoảng 900–1100, tức đã hơn 900 năm tuổi.

Ảnh: Pinterest

Thoạt nhìn, đây giống một chiếc mặt nạ vàng nguyên khối. Nhưng thực tế, nghệ nhân Lambayeque thường sử dụng những tấm kim loại rất mỏng, sau đó đập, dát và tạo hình bằng kỹ thuật gia công kim loại tinh vi. Một chiếc mặt nạ lớn trong bộ sưu tập của Met cao khoảng 41 cm và rộng tới 73 cm, thuộc nhóm những hiện vật kim loại quý lớn nhất từng được biết đến ở châu Mỹ cổ đại.

Điều đáng ngạc nhiên là một số mặt nạ được phủ chu sa (cinnabar) màu đỏ, đồng thời từng được trang trí bằng lông vũ, đá quý, các chi tiết bạc và những vật trang sức nhỏ có thể chuyển động khi người ta di chuyển quan tài. Một chiếc mặt nạ được bảo tồn tốt thậm chí còn lưu lại những dấu vết của lớp sơn đỏ trên trán và má.

Ảnh: universalcompendium

Đặc biệt, những chiếc mặt nạ này không được thiết kế để người sống đeo. Chúng thường không có lỗ cho mắt hoặc mũi, bởi mục đích của chúng là phủ lên khuôn mặt người chết. Trong một số ngôi mộ thuộc tầng lớp quyền lực cao, các nhà khảo cổ tìm thấy tới năm chiếc mặt nạ: một chiếc đặt trên đầu người chết, những chiếc khác được xếp dưới chân.

Đôi mắt kỳ lạ chính là một trong những đặc điểm dễ nhận biết nhất. Những đôi mắt hình bầu dục với phần đuôi nhọn được các học giả liên hệ với hình tượng Sicán Deity, một nhân vật thần linh quan trọng trong nghệ thuật Lambayeque. Theo cách diễn giải của các nhà nghiên cứu, người được chôn cùng chiếc mặt nạ có thể được xem như đã tiếp nhận một phần quyền năng của vị thần và biến đổi thành một tổ tiên được cộng đồng tôn kính sau khi chết.

Ảnh: bidsquare

Vì vậy, chiếc mặt nạ không đơn giản là món đồ thể hiện sự giàu có. Vàng ở đây trở thành vật liệu để biến đổi danh tính của người chết. Người đã khuất không còn được nhìn nhận đơn thuần như một con người, mà trở thành một nhân vật thiêng liêng có khả năng tiếp tục bảo hộ cộng đồng.

Và đó có lẽ là điều khiến mặt nạ Lambayeque đặc biệt: thứ chúng ta nhìn thấy hôm nay chỉ còn là một phần của diện mạo ban đầu. Hàng trăm chiếc lông vũ, đá màu và những vật trang trí từng khiến gương mặt vàng trở nên sống động đã biến mất theo thời gian. Nhưng sau gần một thiên niên kỷ, đôi mắt của vị thần vẫn còn nhìn thẳng vào chúng ta.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước

#Văn minh Lambayeque #Mặt nạ vàng cổ đại #Nghệ thuật kim loại #Di sản Peru #Thần linh Sicán

Bí ẩn mộ cổ bé gái 9 tuổi với dòng chữ 'Kẻ mở quan tài sẽ chết'

Hơn 1.400 năm sau khi một bé gái qua đời, các nhà khảo cổ phát hiện quan tài đá khắc dòng chữ “Kẻ mở quan tài sẽ chết”, cùng nhiều báu vật quý giá.

Ngôi mộ cổ đặc biệt này được phát hiện ở khu vực phía Tây thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc). Sau quá trình khảo sát, các nhà khảo cổ xác định đây là ngôi mộ có niên đại thời nhà Tùy.

Điều đáng chú ý, ngôi mộ vẫn còn khá nguyên vẹn và không có dấu hiệu bị đào trộm trong thời gian dài. Bên trong là một quan tài đá được chế tác tinh xảo với dòng chữ “Kẻ mở quan tài sẽ chết” cùng nhiều đồ tùy táng.

Xem chi tiết

Ngôi mộ cổ hé lộ tục tuẫn táng tàn khốc của nước Tần

Phát hiện khảo cổ tại Thiểm Tây (Trung Quốc) hé lộ tục tuẫn táng quy mô lớn thời Tần, với hàng trăm hài cốt phản ánh nghi lễ mai táng khắc nghiệt.

Một vùng đất ở Thiểm Tây, Trung Quốc, từ lâu được người dân chú ý bởi cảnh quan khô cằn, ít cây cỏ. Khi các nhà nghiên cứu khảo cổ tiến hành khảo sát khu vực, những dấu tích dưới lòng đất dần hé lộ một hệ thống mộ táng có quy mô lớn của nước Tần thời Xuân Thu - Chiến Quốc.

Các chuyên gia mô tả phát hiện này bằng những từ ngữ mạnh như “quá tàn nhẫn”, đồng thời cho rằng đây là mộ của Tần Mục Công, vị quân chủ nổi tiếng từng mở rộng thế lực nước Tần. Tuy nhiên, đối chiếu tư liệu khảo cổ cho thấy câu chuyện phức tạp hơn. Chi tiết 166 người bị tuẫn táng và 20 hài cốt được dùng làm “nhân tế” thực tế gắn với mộ Tần Cảnh Công, tức Tần Công nhất hiệu đại mộ tại khu vực Dung Thành, nay thuộc Phượng Tường, Thiểm Tây (Trung Quốc).

Xem chi tiết

Phát hiện mộ cổ giữa sa mạc, hé lộ tấm gấm 2.000 năm tuổi

Giữa sa mạc khô cằn ở Tân Cương (Trung Quốc), các nhà khảo cổ phát hiện tấm gấm cổ ghi 8 chữ, hé lộ nhiều dấu tích lịch sử.

Sa mạc thường được xem là vùng đất khắc nghiệt, khô cằn và ít dấu vết của sự sống. Tuy nhiên, dưới những lớp cát tưởng như vô tận, nhiều nền văn minh cổ từng phát triển rực rỡ đã được bảo tồn qua hàng nghìn năm. Chính tại một khu vực như vậy ở Tây Bắc Trung Quốc, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một hiện vật đặc biệt, trở thành một trong những phát hiện đáng chú ý của giới khảo cổ học Trung Quốc.

Câu chuyện bắt đầu từ các cuộc khảo sát khảo cổ tại di chỉ Niya, thuộc huyện Dân Phong, khu vực Hòa Điền, Tân Cương (Trung Quốc). Đây từng là một trung tâm quan trọng trên tuyến Nam của Con đường Tơ lụa, nơi diễn ra sự giao lưu giữa các cộng đồng ở Trung Nguyên và khu vực Trung Á. Trong thập niên 1990, đoàn khảo sát khảo cổ Trung Quốc - Nhật Bản tiến hành nghiên cứu và khai quật tại đây, qua đó phát hiện nhiều ngôi mộ cổ cùng số lượng lớn đồ dệt, đồ gỗ, đồ gốm và các vật tùy táng.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Dự đoán ngày mới 1/10/2026 cho 12 con giáp: Thìn, Ngọ, Thân đón cơ hội mới

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, tuổi Thìn, Ngọ, Thân có nhiều tín hiệu thuận lợi, dễ gặp cơ hội trong công việc, tài lộc.

Đào mương phát hiện địa cung cùng 200 viên xá lợi nghìn năm

Người dân đào mương thoát nước tại ngôi chùa cổ ở Giang Tây (Trung Quốc) bất ngờ phát hiện địa cung Bắc Tống, nơi lưu giữ 200 viên xá lợi cùng nhiều di vật quý.

Cụ Huỳnh Thúc Kháng và trách nhiệm của trí thức với vận mệnh đất nước

Có những con người không xem việc nước là chuyện của riêng triều đình hay chính khách, mà coi đó là món nợ của mỗi người trước cộng đồng và lịch sử.

Mộ cổ Nam Kinh hé lộ hơn 200 viên đan hoàn chứa thủy ngân

Một ngôi mộ quý tộc Đông Tấn ở Nam Kinh (Trung Quốc) hé lộ hơn 200 viên đan hoàn, phản ánh niềm tin trường sinh của giới sĩ tộc xưa.

Vì sao bốn pho tượng Tứ Pháp lại được sinh ra từ một cây cổ thụ?

Trong huyền tích Tứ Pháp, cây cổ thụ không chỉ là nơi cất giữ đứa trẻ bí ẩn, mà còn trở thành chiếc cầu nối giữa con người, thần linh và thiên nhiên.

Tử vi 12 cung hoàng đạo 2/10/2026: Cự Giải lo gia đình, Thiên Bình vận tốt

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 2/10/2026, Thiên Bình lợi thế trong công việc, Cự Giải hướng nhiều hơn về gia đình, các cung khác cần cân bằng cảm xúc và lý trí.