3.600 năm trước, con người đã vẽ cả bầu trời lên một chiếc đĩa đồng

Khoảng 3.600 năm trước, con người đã đặt cả Mặt Trời, Mặt Trăng và những vì sao lên một tấm đồng nhỏ.

Thanh Bình (tổng hợp) 02/10/2026 20:00

Có đường kính khoảng 30 cm, Đĩa thiên văn Nebra thoạt nhìn giống một món đồ trang trí màu xanh đồng với những mảnh vàng gắn trên bề mặt. Nhưng khi nhìn kỹ, người ta nhận ra đây có thể là một trong những hình ảnh cổ xưa nhất mà con người từng tạo ra để mô tả bầu trời. UNESCO gọi nó là hình ảnh cụ thể cổ nhất được biết đến về các hiện tượng vũ trụ.

Ảnh: stern

Trên nền đồng là hàng chục chấm vàng. Chúng được cho là những ngôi sao, trong đó một cụm nổi bật chính là Thất Nữ tinh (Pleiades). Bên cạnh đó là một hình tròn lớn và một lưỡi liềm vàng. Chúng có thể biểu thị Mặt Trời và Mặt Trăng, hoặc Mặt Trăng ở hai trạng thái khác nhau. Điều đặc biệt là sự xuất hiện đồng thời của trăng lưỡi liềm và cụm Pleiades có thể liên quan đến việc nhận biết thời điểm cần thêm một tháng để điều chỉnh năm Mặt Trăng với năm Mặt Trời.

Hai dải vàng cong ở hai bên lại khiến chiếc đĩa trở nên thú vị hơn. Chúng có thể biểu thị đường đi của Mặt Trời giữa hai điểm chân trời trong chu kỳ năm. Khi đặt Đĩa Nebra theo một hướng nhất định tại nơi phát hiện, các đầu của dải vàng còn tương ứng với những điểm trên đường chân trời nơi Mặt Trời mọc hoặc lặn vào những thời điểm đặc biệt trong năm.

Ảnh: deutschland

Và rồi có một chi tiết kỳ lạ: một con thuyền vàng nằm ở phía dưới. Các nhà nghiên cứu cho rằng nó có thể tượng trưng cho “con thuyền Mặt Trời” di chuyển qua bầu trời hoặc thế giới bên kia vào ban đêm – một mô-típ thần thoại xuất hiện ở nhiều nền văn hóa cổ đại. Vì thế, Đĩa Nebra không đơn thuần là một “bản đồ sao”. Nó dường như kết hợp quan sát thiên văn, lịch pháp và thế giới quan tôn giáo của cư dân châu Âu thời Đồ đồng.

Điều đáng kinh ngạc là chiếc đĩa không phải một sản phẩm hoàn thành trong một lần. Các dấu vết cho thấy nó đã được sửa đổi qua nhiều giai đoạn: ban đầu có bầu trời với các ngôi sao, Mặt Trăng và Mặt Trời; sau đó các dải chân trời và những chi tiết khác được bổ sung, rồi chiếc đĩa tiếp tục được thay đổi công năng. Cuối cùng, khoảng 1600 trước Công nguyên, nó được chôn cùng kiếm, rìu, vòng tay và một chiếc đục đồng như một vật hiến dâng.

Ảnh: deutschlandfunk

Nhưng câu chuyện về Đĩa Nebra lại bắt đầu rất hiện đại. Năm 1999, nó bị những người săn tìm kho báu khai quật trái phép rồi qua tay nhiều người buôn bán cổ vật. Đến năm 2002, cảnh sát thu hồi được kho báu. Ngày nay, Đĩa Nebra thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Tiền sử bang Sachsen-Anhalt tại Halle và từ năm 2013 được UNESCO ghi vào Memory of the World.

Có lẽ điều hấp dẫn nhất ở chiếc đĩa không nằm ở câu hỏi “người xưa biết thiên văn giỏi đến đâu”, mà ở việc một cộng đồng không để lại văn bản vẫn có thể ghi lại cách họ nhìn vũ trụ bằng kim loại và vàng. Hơn ba thiên niên kỷ sau, chúng ta vẫn đang cố đọc bầu trời mà họ từng nhìn.

#Đĩa Nebra #Thiên văn cổ đại #Chữ tượng hình #Vật cổ châu Âu #Lịch pháp cổ

Bí ẩn mộ cổ bé gái 9 tuổi với dòng chữ 'Kẻ mở quan tài sẽ chết'

Hơn 1.400 năm sau khi một bé gái qua đời, các nhà khảo cổ phát hiện quan tài đá khắc dòng chữ “Kẻ mở quan tài sẽ chết”, cùng nhiều báu vật quý giá.

Ngôi mộ cổ đặc biệt này được phát hiện ở khu vực phía Tây thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc). Sau quá trình khảo sát, các nhà khảo cổ xác định đây là ngôi mộ có niên đại thời nhà Tùy.

Điều đáng chú ý, ngôi mộ vẫn còn khá nguyên vẹn và không có dấu hiệu bị đào trộm trong thời gian dài. Bên trong là một quan tài đá được chế tác tinh xảo với dòng chữ “Kẻ mở quan tài sẽ chết” cùng nhiều đồ tùy táng.

Xem chi tiết

Ngôi mộ cổ hé lộ tục tuẫn táng tàn khốc của nước Tần

Phát hiện khảo cổ tại Thiểm Tây (Trung Quốc) hé lộ tục tuẫn táng quy mô lớn thời Tần, với hàng trăm hài cốt phản ánh nghi lễ mai táng khắc nghiệt.

Một vùng đất ở Thiểm Tây, Trung Quốc, từ lâu được người dân chú ý bởi cảnh quan khô cằn, ít cây cỏ. Khi các nhà nghiên cứu khảo cổ tiến hành khảo sát khu vực, những dấu tích dưới lòng đất dần hé lộ một hệ thống mộ táng có quy mô lớn của nước Tần thời Xuân Thu - Chiến Quốc.

Các chuyên gia mô tả phát hiện này bằng những từ ngữ mạnh như “quá tàn nhẫn”, đồng thời cho rằng đây là mộ của Tần Mục Công, vị quân chủ nổi tiếng từng mở rộng thế lực nước Tần. Tuy nhiên, đối chiếu tư liệu khảo cổ cho thấy câu chuyện phức tạp hơn. Chi tiết 166 người bị tuẫn táng và 20 hài cốt được dùng làm “nhân tế” thực tế gắn với mộ Tần Cảnh Công, tức Tần Công nhất hiệu đại mộ tại khu vực Dung Thành, nay thuộc Phượng Tường, Thiểm Tây (Trung Quốc).

Xem chi tiết

Phát hiện mộ cổ giữa sa mạc, hé lộ tấm gấm 2.000 năm tuổi

Giữa sa mạc khô cằn ở Tân Cương (Trung Quốc), các nhà khảo cổ phát hiện tấm gấm cổ ghi 8 chữ, hé lộ nhiều dấu tích lịch sử.

Sa mạc thường được xem là vùng đất khắc nghiệt, khô cằn và ít dấu vết của sự sống. Tuy nhiên, dưới những lớp cát tưởng như vô tận, nhiều nền văn minh cổ từng phát triển rực rỡ đã được bảo tồn qua hàng nghìn năm. Chính tại một khu vực như vậy ở Tây Bắc Trung Quốc, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một hiện vật đặc biệt, trở thành một trong những phát hiện đáng chú ý của giới khảo cổ học Trung Quốc.

Câu chuyện bắt đầu từ các cuộc khảo sát khảo cổ tại di chỉ Niya, thuộc huyện Dân Phong, khu vực Hòa Điền, Tân Cương (Trung Quốc). Đây từng là một trung tâm quan trọng trên tuyến Nam của Con đường Tơ lụa, nơi diễn ra sự giao lưu giữa các cộng đồng ở Trung Nguyên và khu vực Trung Á. Trong thập niên 1990, đoàn khảo sát khảo cổ Trung Quốc - Nhật Bản tiến hành nghiên cứu và khai quật tại đây, qua đó phát hiện nhiều ngôi mộ cổ cùng số lượng lớn đồ dệt, đồ gỗ, đồ gốm và các vật tùy táng.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Dự đoán ngày mới 2/10/2026 cho 12 con giáp: Tuổi Sửu, Tỵ có nhiều thuận lợi

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay có nhiều điểm đáng chú ý. Tuổi Sửu, Tỵ đón tín hiệu tích cực, còn tuổi Mão cần đi chậm và chắc.

Cụ Huỳnh Thúc Kháng và trách nhiệm của trí thức với vận mệnh đất nước

Có những con người không xem việc nước là chuyện của riêng triều đình hay chính khách, mà coi đó là món nợ của mỗi người trước cộng đồng và lịch sử.

Lăng mộ hoàng tử nhà Minh hé lộ hơn 400 cổ vật quý

Cuộc khai quật lăng mộ Dĩnh Tĩnh vương Chu Đống ở Hồ Bắc (Trung Quốc) phát hiện 400 hiện vật, nổi bật là hai bình sứ Thanh Hoa thời Nguyên có giá trị đặc biệt.

Chiếc móng giò 2.000 năm tuổi dưới tháp canh cổ

Loại thực phẩm hơn 2.000 năm tuổi được phát hiện trong di tích Trung Quốc hé lộ những dấu vết đời sống bình dị, bất ngờ của người xưa.

Tử vi 12 cung hoàng đạo 2/10/2026: Cự Giải lo gia đình, Thiên Bình vận tốt

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 2/10/2026, Thiên Bình lợi thế trong công việc, Cự Giải hướng nhiều hơn về gia đình, các cung khác cần cân bằng cảm xúc và lý trí.

Loại rau thanh mát, giàu chất xơ, tốt tim mạch và làn da, làm gỏi cực ngon

Loại rau này giúp hỗ trợ tiêu hóa, duy trì hệ đường ruột khỏe mạnh, vitamin C có tác dụng chống oxy hóa, hỗ trợ tăng cường sức đề kháng.

Hôn phối khác loài 50.000 năm trước đã để lại điều gì trong cơ thể chúng ta?

Khoảng 50.000 năm trước, hai loài người khác nhau từng gặp nhau ở châu Á, rồi để lại dấu vết trong chính bộ gene của nhân loại ngày nay.

Dự đoán ngày mới 3/10/2026 cho 12 con giáp: Mão thuận lợi trong công việc

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, tuổi Mão có tín hiệu thuận lợi, tuổi Thìn, Dậu và Mùi nên thận trọng hơn trong công việc, tiền bạc.

Ngôi mộ cổ bị đào trộm suốt 1.800 năm, kho báu vẫn nguyên vẹn

Trải qua nhiều lần bị đào trộm suốt hàng nghìn năm, ngôi mộ cổ vẫn bảo toàn nhiều di vật nhờ hệ thống chống trộm đặc biệt với mộ giả, cát chảy và đá.

Kỳ diệu hóa thạch 245 triệu năm còn nguyên nội tạng cực quý

Mẫu vật của Austronaga minuta, một loài bò sát biển cổ dài khoảng 60 cm, bảo tồn không chỉ bộ xương gần như hoàn chỉnh mà còn cả những dấu tích rõ ràng của dạ dày, gan và ruột.