Khi nói về người ngoài hành tinh, chúng ta thường hình dung những sinh vật có cơ thể, tế bào và DNA tương tự con người. Nhưng trong ngành sinh vật học vũ trụ, một câu hỏi hấp dẫn hơn được đặt ra: liệu sự sống có nhất thiết phải dựa trên carbon?
Ảnh: geneticliteracyproject
Silicon nhanh chóng trở thành ứng viên đáng chú ý. Nó nằm ngay bên dưới carbon trong bảng tuần hoàn và cũng có khả năng tạo 4 liên kết hóa học. Vì vậy, về mặt lý thuyết, silicon có thể tạo nên những cấu trúc phức tạp, thậm chí hình thành các “bộ khung” phân tử tương tự một số cấu trúc carbon. Một số nghiên cứu về sinh vật học ngoài Trái Đất vì thế vẫn xem silicon là một khả năng đáng để nghiên cứu.
Nếu tồn tại, sinh vật silicon có thể rất khác với mọi thứ trên Trái Đất. Thay vì cơ thể mềm chứa đầy nước và các hợp chất hữu cơ, chúng có thể sử dụng những hóa học khác, sống trong những môi trường mà sự sống carbon khó tồn tại. Các nhà khoa học từng xem xét những dung môi khác ngoài nước, chẳng hạn ammonia hoặc các môi trường giàu sulfuric acid, như những khả năng cho hóa sinh “xa lạ”.
Ảnh: pikabu
Thế nhưng, silicon không phải một phiên bản carbon hoàn hảo. Đây chính là điểm khiến ý tưởng này trở nên thú vị. Silicon có thể tạo nhiều liên kết, nhưng hóa học của nó kém linh hoạt hơn carbon trong nhiều điều kiện. Đặc biệt, trong môi trường giàu nước, silicon rất dễ hình thành silica và các khoáng chất silicate ổn định, khiến nó khó đảm nhiệm vai trò “xương sống” của một hệ thống sinh học phức tạp. Một nghiên cứu tổng quan về hóa sinh silicon thậm chí kết luận rằng sự sống chủ yếu dựa trên silicon khó khả thi trong những môi trường đã được xem xét.
Điều đó không có nghĩa ý tưởng về sinh vật silicon đã bị loại bỏ hoàn toàn. NASA vẫn xem “sự sống mà chúng ta chưa biết” là một vấn đề nghiêm túc của ngành astrobiology. Các nhà khoa học thừa nhận rằng nếu sự sống ngoài Trái Đất sử dụng một hóa học hoàn toàn khác, chúng ta thậm chí có thể không nhận ra nó bằng những phương pháp hiện nay. Cho đến nay, tuy nhiên, chưa có sự sống nào ngoài Trái Đất được phát hiện.
Ảnh: pt.linkedin
Vì thế, “sinh vật silicon” hiện vẫn thuộc vùng giao nhau giữa khoa học và trí tưởng tượng. Có thể chúng không tồn tại ở đâu cả. Cũng có thể, trên một thế giới xa xôi với nhiệt độ, áp suất và dung môi hoàn toàn khác Trái Đất, sự sống đã tìm được một con đường hóa học mà chúng ta chưa từng nghĩ tới.
Và nếu ngày nào đó một tàu thăm dò gặp một “tảng đá” biết chuyển động, trao đổi năng lượng và tự sinh sản, câu hỏi đầu tiên có lẽ sẽ không phải là “Nó trông giống sinh vật không?”, mà là: “Chính xác thì chúng ta định nghĩa sự sống như thế nào?”
![[GALLERY] Volkswagen ID. Tiguan sẽ ra mắt tháng 10 này, chạy tới 600km](https://cdn.kienthuc.net.vn/images/-x20Qq6IwiLBPeYKWA9kmU94Ou9ZiushdVgDz25ndi2jOazC-MtnHb1gN6kWrsOk/6.jpg.avif)
