Trong Chiến tranh Nam tước lần thứ nhất, Vua John của Anh, người nổi tiếng với việc buộc phải chấp nhận Đại Hiến chương Magna Carta năm 1215 di chuyển giữa Norfolk và Lincolnshire cùng một đoàn tùy tùng khổng lồ. Đoàn hành lý hoàng gia không chỉ chở quần áo và lương thực mà còn có tiền bạc, đồ bạc, vật dụng nghi lễ, thánh tích và những tài sản quý giá của nhà vua.
Ngày 12/10/1216, John rời thị trấn King's Lynn. Ông chọn tuyến đường vòng an toàn hơn qua Wisbech và Spalding, trong khi đoàn xe hành lý đi theo một tuyến ngắn hơn băng qua vùng cửa sông Wellstream, thuộc khu vực The Wash ngày nay. Tuyến đường này chỉ có thể vượt qua trong điều kiện thủy triều thích hợp.
Ảnh: Wikimedia Commons
Nhưng đoàn xe quá chậm. Khi thủy triều dâng, bánh xe và vó ngựa bị mắc trong cát mềm, bùn và vùng đất ngập nước. Những chiếc xe chở hàng lần lượt bị cuốn hoặc chìm xuống. Người, ngựa và hàng hóa biến mất trong dòng nước. Một số biên niên sử thời Trung cổ kể rằng gần như toàn bộ đoàn xe hành lý bị nuốt chửng.
Chính từ đây ra đời câu chuyện nổi tiếng về “kho báu bị mất của vua John”. Người ta thường kể rằng vương miện và toàn bộ châu báu hoàng gia Anh đã nằm dưới lớp bùn của The Wash. Tuy nhiên, các sử liệu không hoàn toàn xác nhận điều này. Các biên niên sử cổ chỉ nói đến kho báu, đồ quý, nhà nguyện của vua, thánh tích và những con ngựa thồ; khái niệm “Báu vật Hoàng gia” theo nghĩa một bộ bảo vật cố định như ngày nay là cách diễn giải về sau.
Ảnh: fineandcountry.co
Điều khiến câu chuyện càng hấp dẫn là quy mô của đoàn hành lý hoàng gia. Nghiên cứu của Đại học Cambridge cho biết một đoàn hành lý của John khi đi cùng quân đội có thể dài hơn hai dặm, trong đó có cả nhà nguyện di động và kho bạc di động. Kho bạc này có khả năng chứa tới 500.000 đồng penny bạc, cho thấy lượng tài sản mà một đoàn xe như vậy có thể vận chuyển lớn đến mức nào.
Sau thảm họa, John tiếp tục đến Swineshead rồi đổ bệnh. Chỉ khoảng một tuần sau, ông qua đời tại Newark. Vì vậy, trong trí tưởng tượng của người đời sau, ba sự kiện gần như nối thành một bi kịch hoàn chỉnh: vị vua mất kho báu, mất quyền lực và chẳng bao lâu sau mất cả mạng sống.
Ảnh: Wikimedia Commons
Ngày nay, khu vực được cho là nơi đoàn xe gặp nạn đã thay đổi rất nhiều. Bờ biển và hệ thống sông ngòi của The Wash đã biến đổi qua nhiều thế kỷ, khiến việc xác định chính xác địa điểm càng khó khăn. Một địa danh mang tên “Bờ đất Vua John” gần Walpole Cross Keys vẫn gợi nhắc đến truyền thuyết ấy.
Có thể kho báu vẫn nằm đâu đó dưới lớp trầm tích của vùng đất từng là cửa biển. Cũng có thể phần lớn nó đã bị cuốn đi, phân tán hoặc được những người sống sót thu hồi từ lâu. Điều chắc chắn là trận thảm họa năm 1216 đã biến một đoàn xe hoàng gia thành một trong những câu chuyện kho báu bí ẩn nhất lịch sử nước Anh.