Nếu chiếc iPhone bất ngờ hiển thị cảnh báo cho biết Apple phát hiện một cuộc tấn công phần mềm gián điệp nhắm mục tiêu, người dùng không nên vuốt bỏ qua như một thông báo thông thường. Trong đợt cảnh báo mới ngày 13/8, Apple cho biết đã gửi thông báo đến những người dùng được đánh giá có khả năng trở thành mục tiêu của các chiến dịch phần mềm gián điệp đánh thuê tại 110 quốc gia. Thông tin này nhanh chóng gây chú ý khi một số người dùng chia sẻ ảnh chụp màn hình lên mạng xã hội và nghi ngờ đây có thể là một hình thức lừa đảo mới. Tuy nhiên, Apple sau đó xác nhận các cảnh báo là chính thức và người nhận nên xem đây là một vấn đề bảo mật nghiêm túc.

Điều quan trọng là không phải mọi người dùng iPhone đều cần lo lắng. Apple mô tả đây là những cảnh báo có độ tin cậy cao, được gửi tới một nhóm người mà công ty tin rằng có thể đang bị nhắm mục tiêu riêng lẻ bởi phần mềm gián điệp tinh vi. Những cuộc tấn công dạng này thường có chi phí rất cao, đòi hỏi năng lực kỹ thuật lớn và không được triển khai đại trà như các chiến dịch phát tán mã độc thông thường. Do đó, việc Apple gửi cảnh báo tại 110 quốc gia không đồng nghĩa hàng loạt iPhone ở những khu vực này đã bị hack. Thay vào đó, cảnh báo cho thấy hệ thống của Apple đã phát hiện dấu hiệu hoặc nguy cơ liên quan đến một mục tiêu cụ thể.

Apple sử dụng Threat Notifications để cảnh báo những người dùng được xác định có nguy cơ trở thành mục tiêu của phần mềm gián điệp tinh vi.

Một vấn đề khiến người dùng dễ nhầm lẫn là hình thức của cảnh báo có thể thay đổi tùy thiết bị và phiên bản phần mềm. Theo Apple, đến năm 2026, người nằm trong diện bị cảnh báo có thể nhận thông báo trực tiếp trên iPhone, đồng thời nhận thông tin qua email từ hệ thống Apple Threat Notifications. Chính sự khác biệt về cách hiển thị khiến một số người nghi ngờ thông báo mới là giả mạo. Trong trường hợp nhận được cảnh báo, người dùng không nên lập tức nhấn vào các liên kết được gửi qua email hoặc làm theo hướng dẫn từ một nguồn chưa xác minh. Cách an toàn hơn là truy cập trực tiếp tài khoản Apple của mình để kiểm tra thông tin và xác nhận cảnh báo.

Sở dĩ Apple đặc biệt nghiêm túc với nhóm mối đe dọa này là bởi phần mềm gián điệp đánh thuê hoạt động rất khác những loại mã độc phổ biến mà người dùng thường gặp. Thay vì gửi một đường link giả mạo với nội dung kiểu “bạn đã trúng thưởng” rồi chờ nạn nhân mắc bẫy, spyware thương mại có thể được phát triển để âm thầm xâm nhập vào thiết bị của một cá nhân cụ thể. Đáng lo hơn, một số chiến dịch có thể sử dụng lỗ hổng bảo mật để thực hiện các cuộc tấn công “zero-click”, tức nạn nhân không nhất thiết phải nhấp vào liên kết, cài ứng dụng hay thực hiện một hành động đáng ngờ nào.

Khi xâm nhập thành công, phần mềm gián điệp có thể tìm cách thu thập dữ liệu nhạy cảm trên thiết bị, bao gồm liên lạc, thông tin cá nhân và dữ liệu được xử lý thông qua các ứng dụng nhắn tin. Chính khả năng hoạt động âm thầm khiến việc phát hiện trở nên khó khăn hơn đáng kể so với những loại malware thông thường. Đây cũng là lý do Apple không gửi cảnh báo kiểu này tới toàn bộ người dùng, mà tập trung vào những trường hợp được hệ thống đánh giá có nguy cơ cao.

Lockdown Mode là chế độ bảo mật đặc biệt dành cho những người có nguy cơ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công tinh vi.

Apple đã triển khai hệ thống Threat Notifications trong nhiều năm. Công ty bắt đầu gửi các cảnh báo về phần mềm gián điệp từ năm 2021 và cho biết đã thông báo tới người dùng tại hơn 150 quốc gia kể từ đó. Tuy nhiên, việc nhận được cảnh báo cũng không đồng nghĩa iPhone chắc chắn đã bị xâm nhập. Apple nhấn mạnh đây là thông báo về nguy cơ hoặc dấu hiệu cho thấy người dùng có thể đang bị nhắm tới, chứ không phải bằng chứng tuyệt đối rằng cuộc tấn công đã thành công.

Nếu nhận được cảnh báo, điều đầu tiên người dùng cần làm là bình tĩnh nhưng tuyệt đối không bỏ qua. Hãy cập nhật iPhone lên phiên bản iOS mới nhất, bởi các bản cập nhật thường bao gồm những bản vá nhằm loại bỏ lỗ hổng có thể bị khai thác. Với những người thuộc nhóm có nguy cơ cao, Apple khuyến nghị kích hoạt Lockdown Mode (Chế độ Khóa). Đây là chế độ bảo mật được thiết kế để hạn chế một số tính năng và đường tấn công mà spyware tinh vi có thể lợi dụng.

Quan trọng hơn, người dùng không nên vội vàng xóa dữ liệu, khôi phục toàn bộ thiết bị hoặc loại bỏ chiếc iPhone nếu nghi ngờ bị xâm nhập, đặc biệt với điện thoại phục vụ công việc nhạy cảm. Việc thay đổi hiện trạng thiết bị quá sớm có thể làm mất những dữ liệu cần thiết cho quá trình điều tra. Trong trường hợp nghi ngờ thực sự có cuộc tấn công, tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia an ninh mạng là lựa chọn phù hợp hơn.

Một cảnh báo từ Apple không phải là thứ nên hoảng loạn, nhưng càng không phải thông báo có thể tùy tiện xóa đi. Với những cuộc tấn công bằng phần mềm gián điệp tinh vi, việc xác minh sớm, cập nhật thiết bị và bảo toàn dữ liệu có thể quyết định khả năng xác định chuyện gì đã xảy ra với chiếc iPhone.