Chiếc mặt nạ nghi lễ hiếm hoi của đế chế Aztec này được chạm khắc từ gỗ cách đây hơn 500 năm để đại diện cho Mictlantecuhtli - thần chết và chúa tể của thế giới ngầm Mictlan. Vị thần này luôn được miêu tả với khuôn mặt hình đầu lâu. Thần Mictlantecuhtli dẫn lối cho linh hồn của những người chết anh dũng trong các trận chiến, lễ tế hoặc khi sinh nở, giúp họ vượt qua 9 tầng của thế giới ngầm để tới cõi vĩnh hằng.

Theo Bảo tàng Nghệ thuật Walters ở Baltimore - nơi lưu giữ chiếc mặt nạ Mictlantecuhtli trong bộ sưu tập, hiện vật bằng gỗ được chạm khắc tinh xảo có kích thước 17,2 x 14 cm. Đôi mắt trũng sâu với con ngươi đen và chiếc mũi hình tam giác tạo khiến chiếc mặt nạ có vẻ ngoài giống hộp sọ người. Răng của thần Mictlantecuhtli được vẽ bằng những đường kẻ đen dọc và cả hai tai dường như đều được xỏ khuyên bởi vì vị thần này thường được miêu tả đeo đôi khuyên tai làm bằng xương người.

Mặt nạ là một phần quan trọng trong tôn giáo của người Aztec thời cổ đại. Trong một số nghi lễ, người ta sẽ đeo mặt nạ của các vị thần quan trọng, bao gồm cả những chiếc đầu lâu được chạm khắc tượng trưng cho cái chết, để biến mình thành những nhân vật siêu nhiên.

Theo Bảo tàng Nghệ thuật Walters, mặt nạ Mictlantecuhtli không có lỗ nào để đeo nên có lẽ được gắn vào cột hoặc tượng. Điều này khiến hiện vật trở thành một mặt nạ điêu khắc bằng gỗ hiếm hoi của người Aztec.

Mictlantecuhtli là một vị thần hùng mạnh trong đời sống tôn giáo của người Aztec. Vị thần này thường được mô tả cao ít nhất 1,8m và đeo một chiếc vòng cổ làm bằng nhãn cầu của người. Thần Mictlantecuhtli sẵn sàng xé xác những người chết bước vào thế giới ngầm Mictlan - nơi ông ngự trị. Theo nhà khảo cổ học danh dự Michael E. Smith tại Đại học bang Arizona, những người thờ phụng thần Mictlantecuhtli thậm chí còn thực hành tục ăn thịt người theo nghi lễ tại đền thờ của ông trong một số dịp đặc biệt.

Nhà khảo cổ học danh dự Karl Taube thuộc Đại học California, Riverside chia sẻ một trong những giai thoại liên quan đến thần Mictlantecuhtli là về sự xuất hiện của con người trên thế giới. Tương truyền, Quetzalcoatl - vị thần của người Aztec cai quản đất, nước và gió, phải xuống địa ngục để lấy lại hài cốt của tất cả tổ tiên đã khuất - những người đã bị biến thành cá bởi một trận lụt lớn. Thần Mictlantecuhtli đồng ý giao lại những thi hài đó nếu Quetzalcoatl có thể thổi một chiếc kèn làm từ vỏ ốc xà cừ khi ở thế giới ngầm.

Sau đó, thần Mictlantecuhtli đã đưa cho Quetzalcoatl một chiếc vỏ sò không có lỗ nhằm làm khó vị thần này. Tuy nhiên, Quetzalcoatl nhanh chóng chế tác vỏ sò đó thành một chiếc kèn và hoàn thành nhiệm vụ mà Mictlantecuhtli yêu cầu. Dù vô cùng tức giận nhưng Mictlantecuhtli vẫn phải làm theo lời hứa, trả lại thi hài của tổ tiên cho Quetzalcoatl.

Thần Quetzalcoatl mang những thi hài đó đến chỗ Cihuacoatl - nữ thần sinh sản. Tại đây, thần Cihuacoatl nghiền nát những bộ xương và đặt chúng vào một chiếc bình linh thiêng. Tất cả các vị thần Aztec tụ tập quanh chiếc bình và cho máu của họ vào bên trong rồi nhào nặn ra con người.

Truyền thuyết trên cho thấy thần Mictlantecuhtli không chỉ cai trị thế giới của người chết mà còn có mối liên hệ với sự tái sinh và phục sinh.