Năm 1947, một người chăn cừu Bedouin khi tìm kiếm con dê thất lạc đã ném đá vào một hang động gần khu định cư cổ Qumran, phía tây bắc Biển Chết. Thay vì nghe thấy tiếng con vật, anh phát hiện âm thanh của những chiếc bình đất sét vỡ. Bên trong là những cuộn giấy da cổ xưa, phủ đầy bụi thời gian. Phát hiện tưởng như vô tình này sau đó trở thành một trong những khám phá khảo cổ quan trọng nhất thế kỷ 20.
Ảnh: jedynka.polskieradio
Các nhà nghiên cứu gọi chúng là Cuộn giấy Biển Chết (Dead Sea Scrolls). Trong nhiều năm tiếp theo, hàng nghìn mảnh văn bản đã được tìm thấy trong khoảng mười hang động quanh Qumran, tạo thành bộ sưu tập gần 950 bản thảo khác nhau. Chúng được viết chủ yếu bằng tiếng Hebrew, Aramaic và một phần tiếng Hy Lạp, có niên đại khoảng từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên đến thế kỷ thứ 1 sau Công nguyên.
Ảnh: touristisrael
Điều khiến những cuộn giấy này trở nên đặc biệt là chúng chứa những bản sao cổ nhất được biết đến của nhiều sách trong Kinh Thánh Hebrew (Cựu Ước), trong đó nổi tiếng nhất là Cuộn sách Isaiah lớn (Great Isaiah Scroll). Đây là một trong những bản thảo Kinh Thánh hoàn chỉnh cổ xưa nhất từng được tìm thấy, dài khoảng 7 m và được bảo tồn đặc biệt tốt.
Tuy nhiên, Cuộn giấy Biển Chết không chỉ là những văn bản tôn giáo. Chúng còn là “cửa sổ” nhìn vào đời sống tinh thần, xã hội và chính trị của vùng đất Judea trong thời kỳ Đền thờ thứ hai. Các bản thảo bao gồm những lời bình luận Kinh Thánh, quy tắc cộng đồng, các bài cầu nguyện, tài liệu lịch sử và cả những văn bản mô tả cuộc chiến giữa lực lượng thiện và ác theo quan niệm của một cộng đồng Do Thái cổ đại.
Một trong những câu hỏi lớn nhất xoay quanh Cuộn giấy Biển Chết là: Ai đã viết chúng? Nhiều học giả cho rằng một cộng đồng Do Thái khổ hạnh, thường được liên hệ với nhóm Essenes, có thể đã tạo ra hoặc lưu giữ phần lớn các văn bản này. Họ sống tách biệt tại Qumran, tuân thủ những quy tắc nghiêm ngặt và tin rằng mình đang chuẩn bị cho một thời đại cứu thế. Tuy nhiên, danh tính chính xác của những người viết vẫn còn là chủ đề tranh luận trong giới nghiên cứu.
Điều thú vị là những cuộn giấy mong manh này đã tồn tại qua hàng nghìn năm nhờ khí hậu khô nóng của sa mạc Judea. Ngày nay, công nghệ hiện đại như chụp ảnh độ phân giải cao, phân tích vật liệu và trí tuệ nhân tạo đang giúp các nhà khoa học đọc lại những dòng chữ mà mắt thường khó nhận ra, đồng thời tìm hiểu thêm về những người đã tạo ra chúng.
Cuộn giấy Biển Chết không chỉ là những mảnh da cũ phủ đầy ký tự cổ. Chúng là lời nhắn gửi từ những con người đã sống cách chúng ta hơn 2.000 năm, kể lại niềm tin, nỗi lo sợ và hy vọng của một nền văn minh từng tồn tại giữa vùng đất khắc nghiệt nhất Trung Đông.
