Một điệp viên hai mang là người cung cấp thông tin cho hai phe đối lập, thường là vừa làm việc cho cơ quan tình báo của một quốc gia vừa bí mật hợp tác với đối phương. Lịch sử từng ghi nhận nhiều trường hợp nổi tiếng, nhưng cũng có những nhân vật mà danh tính thật sự, lòng trung thành và mục đích cuối cùng vẫn nằm trong bóng tối.
Ảnh: morty
Một trong những bí ẩn lớn nhất liên quan đến thời kỳ Chiến tranh Lạnh là những điệp viên được gọi bằng mật danh “The Fourth Man” (Người thứ tư) trong các vụ xâm nhập tình báo. Sau khi nhóm điệp viên Cambridge Five của Anh bị phát hiện, giới tình báo phương Tây từng nghi ngờ còn những nhân vật chưa bị lộ tiếp tục hoạt động cho Liên Xô. Dù nhiều cái tên đã được nghiên cứu, vẫn còn tranh luận về việc liệu có thêm những điệp viên cấp cao nào chưa từng bị phát hiện hay không.
Ảnh: watchthestars.co
Một trường hợp khác gây nhiều tranh cãi là những điệp viên hoạt động trong Thế chiến II nhưng hồ sơ chưa hoàn toàn sáng tỏ. Các cơ quan tình báo của Liên Xô, Mỹ hay Pháp đều từng vận hành mạng lưới bí mật rộng khắp châu Âu. Trong số đó, có những người sử dụng nhiều danh tính giả, hồ sơ bị tiêu hủy hoặc biến mất sau chiến tranh, khiến việc truy tìm trở nên gần như bất khả thi.
Một bí ẩn nổi tiếng khác là câu chuyện về những điệp viên nằm sâu trong các tổ chức đối phương. Họ có thể mất hàng chục năm xây dựng vỏ bọc hoàn hảo, thậm chí được chính kẻ thù tin tưởng tuyệt đối. Khi một số tài liệu được giải mật, các nhà nghiên cứu mới phát hiện rằng có những cá nhân từng giữ vị trí quan trọng trong bộ máy chính trị, quân sự hoặc ngoại giao nhưng chưa bao giờ được xác định chắc chắn là ai đã tuyển mộ họ.
Ảnh: londondaily
Điều khiến các điệp viên hai mang trở nên khó nghiên cứu là bản chất của nghề tình báo: thành công lớn nhất thường là không để lại dấu vết. Một điệp viên bị bắt hoặc bị lộ có thể trở thành nhân vật lịch sử, nhưng một điệp viên hoàn hảo có thể biến mất mãi mãi mà không ai biết họ từng tồn tại.
Ngày nay, việc giải mã các hồ sơ mật, phân tích tài liệu lưu trữ và sử dụng công nghệ số đang giúp các nhà sử học tìm lại những mảnh ghép bị thất lạc. Tuy nhiên, nhiều bí ẩn có thể sẽ không bao giờ được giải đáp.
Trong bóng tối của lịch sử, vẫn có thể tồn tại những con người từng sống hai cuộc đời – những người mà thế giới chỉ biết đến qua vài dòng mật mã, một hồ sơ bị xóa mờ hoặc một cái tên chưa từng được tiết lộ.
