Rắn hổ xiên mắt (Pseudoxenodon macrops) thuộc họ Rắn nước (Colubridae), phân bố tại nhiều quốc gia Đông Á và Đông Nam Á như Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Myanmar và một số khu vực lân cận. Dù không phải là loài rắn lớn hay đặc biệt nguy hiểm, nó lại nổi tiếng trong giới yêu động vật hoang dã nhờ đặc điểm ngoại hình rất khác thường: đôi mắt lớn với đồng tử nghiêng tạo cảm giác như đang nhìn xéo hoặc “lườm” mọi thứ xung quanh.
Ảnh: Wikimedia Commons
Tên khoa học của loài cũng phản ánh phần nào đặc điểm này. Từ "macrops" trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là “mắt lớn”. So với nhiều loài rắn khác, mắt của Pseudoxenodon macrops phát triển hơn đáng kể, giúp nó có tầm quan sát tốt trong môi trường rừng rậm nhiều bóng tối. Tuy nhiên, chính hình dạng và góc nghiêng của đồng tử mới là điều khiến loài rắn này trở nên đặc biệt. Nhiều người lần đầu nhìn thấy ảnh của nó thường tưởng rằng đây là sản phẩm chỉnh sửa bằng phần mềm đồ họa.
Ảnh: Wikimedia Commons
Rắn hổ xiên mắt thường sinh sống tại các khu rừng núi, ven suối và những vùng có độ ẩm cao. Chúng hoạt động chủ yếu trên mặt đất nhưng cũng có thể leo lên các bụi cây thấp để tìm kiếm thức ăn. Thực đơn của chúng khá đa dạng, bao gồm ếch nhái, thằn lằn và các động vật nhỏ khác. Nhờ khả năng ngụy trang tốt với màu sắc nâu, xám hoặc vàng nhạt hòa lẫn cùng lá khô và đất rừng, chúng thường rất khó bị phát hiện.
Ảnh: inaturalist
Một đặc điểm thú vị khác là khi bị đe dọa, rắn hổ xiên mắt có thể làm dẹt phần cổ và nâng đầu lên theo tư thế gợi nhớ đến các loài rắn hổ mang. Đây được xem là một chiến thuật phòng vệ nhằm khiến đối thủ nghĩ rằng chúng nguy hiểm hơn thực tế. Mặc dù có các răng nằm phía sau hàm và sở hữu nọc độc yếu dùng để hỗ trợ khống chế con mồi, loài này không được xem là mối đe dọa nghiêm trọng đối với con người.
Tại Việt Nam, rắn hổ xiên mắt được ghi nhận ở nhiều khu vực miền núi và trung du có rừng tự nhiên còn tương đối tốt. Tuy nhiên, giống như nhiều loài bò sát khác, chúng đang chịu áp lực từ sự suy giảm môi trường sống do nạn phá rừng và quá trình đô thị hóa.
Trong thế giới rắn vốn đã đầy những hình dạng và màu sắc kỳ lạ, Pseudoxenodon macrops vẫn nổi bật theo cách riêng của mình. Không cần lớp da sặc sỡ hay kích thước khổng lồ, chỉ với đôi mắt độc đáo như đang nhìn xéo mọi thứ xung quanh, loài rắn này đã trở thành một trong những sinh vật thú vị nhất của các khu rừng châu Á.
