Trong nhiều thập niên, hình ảnh quen thuộc về khủng long là những sinh vật khổng lồ với lớp da vảy màu xám hoặc xanh. Nhưng các hóa thạch được bảo tồn đặc biệt tốt, nhất là ở Trung Quốc, đã thay đổi hoàn toàn bức tranh ấy. Một số khủng long chân thú không chỉ có lông vũ mà còn sở hữu hoa văn và màu sắc cực kỳ đa dạng.
Ảnh: nationalgeographicbrasil
Một trong những ứng viên nổi bật nhất là Caihong juji – cái tên có nghĩa là “cầu vồng”. Loài khủng long nhỏ sống vào cuối kỷ Jura này có những cấu trúc vi mô gọi là melanosome được bảo tồn trong hóa thạch. Hình dạng của chúng cho phép các nhà khoa học suy luận rằng một phần bộ lông của Caihong có ánh kim óng ánh, đặc biệt quanh vùng đầu và cổ. Màu sắc chính xác không thể phục dựng hoàn toàn, nhưng hiệu ứng lấp lánh có thể tương tự lông của một số loài chim hiện đại.
Ảnh: jsg.utexas
Nếu Caihong giống một “ngôi sao thời trang” của thế giới khủng long, Microraptor lại giống một con chim săn mồi kỳ dị với bốn cánh. Loài này có lông dài trên cả chi trước và chi sau, tạo thành một cơ thể rất khác thường. Đặc biệt, nghiên cứu melanosome cho thấy lông của Microraptor có màu đen ánh kim xanh lam, khiến nó có vẻ ngoài gần giống một số loài chim đen óng ngày nay.
Anchiornis thậm chí còn gây ấn tượng bởi kiểu phối màu tương phản. Loài khủng long chỉ lớn khoảng một con quạ này có lông ở cả hai chân và cánh tay, đồng thời được phục dựng với những vùng lông sẫm màu cùng phần mào nổi bật. Nó có thể đã leo cây và lướt từ vị trí này sang vị trí khác thay vì bay chủ động như chim hiện đại.
Ảnh: geneticliteracyproject
Còn Sinosauropteryx lại chứng minh rằng khủng long có thể sở hữu những hoa văn rất giống động vật ngày nay. Loài khủng long nhỏ ăn thịt này có lớp lông tơ dạng sợi, cùng chiếc đuôi có các dải màu. Nghiên cứu về màu sắc thậm chí cho thấy nó có một dải màu quanh mắt giống “mặt nạ”, có khả năng đóng vai trò ngụy trang.
Những phát hiện này khiến thế giới khủng long trở nên sống động hơn rất nhiều. Chúng không nhất thiết là những con quái vật màu xám đơn điệu; một số có thể óng ánh, có sọc, có mào và sở hữu bộ lông chẳng khác gì những tác phẩm nghệ thuật của tự nhiên.
Và điều thú vị nhất là: những màu sắc ấy không phải hoàn toàn do trí tưởng tượng của các họa sĩ. Trong một số trường hợp, hóa thạch đã lưu giữ dấu vết ở cấp độ tế bào, cho phép khoa học hé nhìn màu sắc của một thế giới đã biến mất hàng chục triệu năm trước.