Việc lựa chọn nhà thầu qua hình thức chỉ định thầu đối với các phần khối lượng còn lại sau khi thanh lý hợp đồng cũ luôn là bài toán đòi hỏi tính chuẩn xác về mặt pháp lý lẫn năng lực thực tế của đơn vị kế thừa. Mới đây, phân tích dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia liên quan đến gói thầu xây lắp (phần khối lượng còn lại) thuộc công trình Trạm bơm Đông Sơn (xã Hòa Hiệp, huyện Cư Kuin, nay là xã Dray Bhăng, tỉnh Đắk Lắk) đã mang lại nhiều góc nhìn chuyên sâu về quy trình vận hành và sự chuẩn bị của chủ đầu tư.

Từ quy trình pháp lý chặt chẽ của bên mời thầu...

Theo dòng lịch sử phê duyệt dự án, công trình Trạm bơm Đông Sơn được UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt chủ trương đầu tư tại Quyết định số 2631/QĐ-UBND ngày 17/10/2018, và được UBND huyện Cư Kuin phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật tại Quyết định số 1778/QĐ-UBND ngày 31/10/2018. Đến tháng 6/2022, Chủ tịch UBND huyện Cư Kuin ban hành Quyết định số 816/QĐ-UBND nhằm điều chỉnh dự toán, ấn định tổng mức đầu tư ở con số 14.000.000.000 đồng, trong đó chi phí xây dựng sau thuế điều chỉnh là 7.874.814.000 đồng.

Do tính chất đặc thù của phần khối lượng còn lại sau khi thực hiện thanh lý hợp đồng thi công cũ số 15/2019/HĐ-XD và các phụ lục kèm theo tại Quyết định số 39a/QĐ-BQLEaKar ngày 23/3/2026, ngày 02/04/2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Ea Kar (đơn vị được giao thẩm quyền) đã ban hành Quyết định số 582/QĐ-BQLEAKAR phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Gói thầu xây lắp phần khối lượng còn lại (mã hiệu quản lý hệ thống IB2600180275-00) có giá dự toán được duyệt là 5.939.250.000 đồng, áp dụng hình thức "Chỉ định thầu rút gọn", loại hợp đồng trọn gói với thời gian thực hiện 170 ngày.

Quy trình thương thảo diễn ra khẩn trương nhưng chặt chẽ. Đến ngày 15/04/2026, thay mặt Ban QLDA ĐTXD Ea Kar, Phó Giám đốc Trịnh Hoàng Sơn đã ký ban hành Quyết định số 54/QĐ-BQLEaKar chính thức chỉ định gói thầu xây lắp này cho Liên danh Bắc Hà - Thiên Vương với giá trúng thầu đúng bằng giá dự toán: 5.939.250.000 đồng.

...Đến "bức tranh" năng lực của liên danh được chọn

Đối với một gói thầu có giá trị trên 5 tỷ đồng được thực hiện theo phương thức chỉ định thầu rút gọn, dư luận và các chuyên gia thường đặc biệt quan tâm đến năng lực kinh nghiệm của các thành viên trong liên danh.

Thành viên thứ nhất là Công ty TNHH xây dựng Bắc Hà BMT, có địa chỉ trụ sở tại số 07 Sương Nguyệt Ánh, Phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk do ông Lê Văn Linh làm đại diện pháp luật (chức vụ Giám đốc). Dữ liệu phân tích cho thấy đây là một doanh nghiệp có bề dày kinh nghiệm đáng nể tại địa phương, đã tham gia tổng cộng 38 gói thầu, trong đó trúng tới 30 gói, trượt 8 gói, đạt tỷ lệ trúng thầu lên đến gần 79%. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm cả tư cách độc lập và liên danh) đạt 69.748.516.546 đồng. Trong đó, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập là 25.825.133.546 đồng. Đáng chú ý, tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của doanh nghiệp này sát ngưỡng 99.71%, cho thấy biên độ tiết kiệm cho ngân sách ở các gói thầu cạnh tranh trước đó là rất chặt chẽ.

Thành viên thứ hai là Công ty TNHH tư vấn xây dựng Thiên Vương, có trụ sở tại Số 267/2A Đường Nguyễn Văn Cừ, Phường Tân Lập, Đắk Lắk do ông Trần Mậu Vương làm Giám đốc. Doanh nghiệp này từng tham gia 42 gói thầu, trúng 16 gói, trượt 19 gói. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) đạt 69.447.567.942 đồng, trong đó giá trị trúng thầu với vai trò độc lập là 24.729.820.942 đồng. Một điểm đáng lưu ý từ dữ liệu hệ thống là Thiên Vương có tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán khá cao, khoảng 107.43%, và tại thời điểm kết xuất dữ liệu báo cáo phân tích cũ, tài khoản ghi nhận trạng thái hết hạn nộp phí duy trì trên hệ thống mạng đấu thầu. Tuy nhiên, việc họ bắt tay liên danh với một doanh nghiệp có năng lực đấu thầu tốt như Bắc Hà BMT đã tạo ra một tổ hợp bù trừ về mặt năng lực thi công thực địa.

Góc nhìn của luật sư và chuyên gia đấu thầu

Phân tích dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn luật sư TP HCM) cho biết: “Gói thầu này được triển khai trong bối cảnh hệ thống pháp luật về đấu thầu đã có những bước chuyển dịch quan trọng, đặc biệt là sự điều chỉnh mang tính kế thừa từ Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản sửa đổi bổ sung như Luật số 90/2025/QH15. Đối với hình thức chỉ định thầu rút gọn cho phần khối lượng còn lại của hợp đồng bị chấm dứt (thanh lý do nhà thầu trước không có khả năng thực hiện), điều quan trọng nhất là chủ đầu tư phải xác định rõ ràng phần khối lượng chưa hoàn thành, lập dự toán chuẩn xác và gửi dự thảo hợp đồng đến nhà thầu được đánh giá là có đủ năng lực, kinh nghiệm. Việc Ban QLDA Ea Kar có Công văn số 302/BQLEaKar ngày 15/4/2026 về việc xác định năng lực và gửi dự thảo hợp đồng, tiến hành thương thảo cùng ngày trước khi ký quyết định phê duyệt, về mặt hình thức và trình tự là phù hợp với quy định hiện hành tại các Nghị định hướng dẫn thi hành như Nghị định số 214/2025/NĐ-CP”.

Ở một khía cạnh khác, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: “Nhìn vào giá trị chỉ định thầu là 5.939.250.000 đồng, trùng khít 100% với giá gói thầu được phê duyệt tại phụ lục kế hoạch lựa chọn nhà thầu, có thể thấy đây là đặc trưng của hình thức chỉ định thầu rút gọn – nơi mà yếu tố cạnh tranh về giá bằng hình thức bỏ thầu kín không xuất hiện. Do đó, trách nhiệm chứng minh tính hiệu quả kinh tế và chất lượng công trình đổ dồn lên vai khâu thẩm định năng lực của chủ đầu tư. Bản thân Công ty Bắc Hà BMT là đơn vị có kinh nghiệm trúng thầu nhiều gói tại Đắk Lắk (28 gói sau sáp nhập). Sự kết hợp liên danh này giúp san sẻ khối lượng công việc trong thời gian thi công tương đối áp lực là 170 ngày. Điều dư luận cần giám sát tiếp theo không phải là tỷ lệ tiết kiệm ngân sách lúc mở thầu, mà là chất lượng thi công thực tế của trạm bơm khi đưa vào vận hành, đảm bảo nguồn vốn ngân sách tỉnh được sử dụng hiệu quả, không bị lãng phí hay kéo dài như nhà thầu trước đó”.

Có thể thấy gói thầu IB2600180275-00 là tính công khai về mặt thông tin pháp lý. Dù là gói thầu chỉ định thầu rút gọn, tất cả các căn cứ từ phê duyệt chủ trương, quyết định thanh lý nhà thầu cũ cho đến bước xác định năng lực liên danh đều được minh định cụ thể trong văn bản pháp lý của Ban QLDA Ea Kar. Sự khách quan và minh bạch này chính là cơ sở để các cơ quan quản lý và người dân địa phương cùng giám sát tiến độ thi công của dự án Trạm bơm Đông Sơn trong giai đoạn cao điểm sắp tới.