Hoạt động đấu thầu mua sắm công, đặc biệt là các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, luôn đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí cốt lõi: Cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Trong những năm gần đây, việc tổ chức đấu thầu qua mạng đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực, giúp công khai hóa quá trình lựa chọn nhà thầu.

Tuy nhiên, tại không ít gói thầu, việc các nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu với mức giá thấp hơn hàng trăm triệu đồng nhưng lại bất ngờ "ngã ngựa" ở bước đánh giá kỹ thuật, tạo điều kiện cho nhà thầu bỏ giá cao sát trần trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm mang tính chất "nhỏ giọt" vẫn thường xuyên diễn ra.

Câu chuyện tại Gói thầu số 07: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Đường giao thông nông thôn liên ấp Bắc Sa Ma - Xóm Giữa - Cả Chương do Phòng Kinh tế xã Phong Thạnh làm chủ đầu tư là một ví dụ điển hình.

Theo các tài liệu pháp lý và dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, ngày 09/3/2026, UBND xã Phong Thạnh đã ký Quyết định số 500/QĐ-UBND phê duyệt dự án Đường giao thông nông thôn liên ấp Bắc Sa Ma - Xóm Giữa - Cả Chương với tổng mức đầu tư 8.500.000.000 đồng từ nguồn vốn ngân sách xã.

Tiếp đó, vào ngày 19/03/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Phong Thạnh đã ký Quyết định số 03/QĐ-PKT phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án này. Trong đó, Gói thầu số 07 có giá dự toán được duyệt là 7.286.137.091 đồng, được áp dụng hình thức "Chào hàng cạnh tranh qua mạng" theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ.

Quá trình mời thầu (Mã thông báo mời thầu: IB2600120752) đã thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp xây lắp. Tuy nhiên, một diễn biến đáng chú ý đã xảy ra trước thời điểm đóng thầu. Cụ thể, vào ngày 06/4/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Phong Thạnh đã ký Quyết định số 32/QĐ-PKT về việc sửa đổi hồ sơ mời thầu (E-HSMT). Nội dung sửa đổi tập trung vào tiêu chí "Tổ chức mặt bằng công trường", thay đổi từ các yêu cầu chi tiết ban đầu sang một yêu cầu mới về giải pháp kỹ thuật, bao gồm: kho bãi tập kết thiết bị thi công, kho bãi tập kết vật liệu, lán trại, giải pháp cấp điện, nước và thông tin liên lạc. Quyết định sửa đổi này được ban hành chỉ cách thời điểm đóng thầu (ngày 10/04/2026) 4 ngày.

Theo Biên bản mở thầu ghi nhận lúc 15h00 ngày 10/04/2026, có 03 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu (E-HSDT) với mức giá cạnh tranh khá khốc liệt. Trong đó, Công ty TNHH vật liệu xây dựng Ba Vũ là đơn vị thể hiện rõ lợi thế về giá khi dự thầu ở mức 6.837.287.100 đồng (giảm giá tới gần 449 triệu đồng so với giá gói thầu). Đứng thứ hai là Liên danh Hợp tác xã xây dựng Thái Hùng và Công ty TNHH MTV Trung Đặng với mức giá đề xuất là 6.953.511.455 đồng (giảm hơn 332 triệu đồng). Trong khi đó, Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Hòa Lợi là đơn vị bỏ giá cao nhất ở mức 7.280.000.000 đồng.

Tưởng chừng cuộc cạnh tranh về giá này sẽ mang lại lợi ích lớn cho ngân sách nhà nước, nhưng cục diện đã thay đổi hoàn toàn ở bước đánh giá hồ sơ. Báo cáo đánh giá E-HSDT do đơn vị tư vấn là Công ty TNHH MTV thương mại dịch vụ xây dựng Ý Nguyên lập đã chỉ ra rằng, cả hai nhà thầu nộp giá thấp là Công ty TNHH vật liệu xây dựng Ba Vũ và Liên danh Thái Hùng - Trung Đặng đều bị đánh giá "Không đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật". Việc các đối thủ cạnh tranh có giá thấp đồng loạt trượt thầu vì rào cản kỹ thuật đã trải thảm đỏ cho Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Hòa Lợi trở thành nhà thầu duy nhất vượt qua và trúng thầu.

Ngày 06/5/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Phong Thạnh chính thức ký Quyết định số 45/QĐ-PKT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Hòa Lợi được xướng tên trúng thầu với giá 7.280.000.000 đồng, loại hợp đồng trọn gói, thời gian thực hiện 300 ngày. Qua đối chiếu, số tiền ngân sách xã Phong Thạnh tiết kiệm được qua khâu đấu thầu tại dự án hơn 7.200.000.000 đồng này là 6.137.091 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm khoảng 0,08%.

Tìm hiểu về năng lực nhà thầu, dữ liệu từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cho thấy Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Hòa Lợi có mã số doanh nghiệp 2100469078, đăng ký địa chỉ trụ sở chính tại xã Hưng Mỹ, Vĩnh Long. Trích xuất dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, đến thời điểm hiện tại Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Hòa Lợi đã tham gia 206 gói thầu, trong đó trúng 93 gói, trượt 109 gói, 1 chưa có kết quả, 3 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 251.529.731.132 đồng.

Nhìn nhận sự việc dưới lăng kính pháp lý, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích, theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật sửa đổi số 90/2025/QH15, việc sửa đổi hồ sơ mời thầu trong quá trình phát hành là quyền của bên mời thầu. Tuy nhiên, quá trình này phải đảm bảo khách quan, công khai và đủ thời gian để nhà thầu chuẩn bị hồ sơ.

Theo điểm k, khoản 6, Điều 16 Luật Đấu thầu 2023 đã nghiêm cấm hành vi nêu điều kiện trong hồ sơ mời thầu nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng. Do đó, các cơ quan thanh tra, kiểm tra cấp trên cần vào cuộc rà soát lại toàn bộ Báo cáo đánh giá E-HSDT của Công ty Ý Nguyên, nhằm làm rõ việc loại 2 nhà thầu bỏ giá thấp có thực sự khách quan, đúng luật hay không", vị chuyên gia trao đổi thêm.

​