Các cuộc chiến pháp lý quốc tế về biển đảo (2)

Kể từ lúc nhận đơn kiện Colombia của Nicaragua, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) đã mất tới 11 năm mới đưa ra phán quyết cuối cùng.

Theo Báo tin tức 19/06/2014 16:00

Colombia và Nicaragua đã vướng vào một cuộc tranh chấp lãnh thổ kéo dài hơn 10 năm quanh chủ quyền của đảo San Andres và Providencia ở biển Caribe và vùng biển xung quanh quần đảo này.

Nguồn gốc tranh chấp

Kể từ khi Nicaragua giành độc lập năm 1821, Colombia đã chiếm quyền sở hữu đảo San Andres và Providencia cùng toàn bộ quần đảo San Andres. Ngoài ra, Colombia cũng tuyên bố chủ quyền với toàn bộ vùng bờ biển Mosquito ở biển Caribe của Nicaragua. Điều này đã bị Nicaragua phản đối ngay từ đầu.

Vị trí các đảo tranh chấp giữa Nicaragua và Colombia trên bản đồ.

Năm 1924, Mỹ chiếm đóng Nicaragua cả về mặt quân sự và chính trị. Lợi dụng điểm này, chính phủ Colombia đã áp dụng chiến thuật mới: Thỏa thuận ngầm với Mỹ để buộc Nicaragua phải từ bỏ chủ quyền. Trong khi đó, Mỹ không những muốn cải thiện quan hệ với Colombia vốn đã bị hủy hoại nghiêm trọng sau sự kiện liên quan đến Panama, mà chính Mỹ cũng có lợi ích kinh tế trong vụ việc. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Andrew Mellon lúc đó đang kêu gọi Colombia gia hạn thỏa thuận nhượng quyền thăm dò dầu khí và thúc đẩy các thỏa thuận khác về đánh bắt cá và hàng hải đang bị trì hoãn. Trong khi đó, ông Mellon không còn hi vọng có thể “xơ múi” được lợi ích kinh tế từ Nicaragua do nước này bảo hộ kinh tế.

Trong bối cảnh đó, Bộ Ngoại giao Mỹ đã đề xuất một giải pháp mà Mỹ cho là “công bằng” để hóa giải tranh chấp giữa Colombia và Nicaragua: bờ biển Mosquito thuộc về Nicaragua và quần đảo San Andres thuộc về Colombia.

Vụ tranh chấp vẫn rơi vào bế tắc cho đến năm 1928, Mỹ đã buộc Nicaragua phải ký một thỏa thuận mà Mỹ đã bàn thảo trước với Colombia. Thỏa thuận này hoàn toàn theo đề xuất của Colombia. Trong tình cảnh bị Mỹ chiếm đóng, Nicaragua không thể làm gì để phản đối Mỹ vi phạm luật pháp và hiến pháp của Nicaragua. Hiệp ước Mỹ đưa ra mang tên Bárcenas Meneses Esguerra, được Nicaragua và Colombia ký ngày 24/3/1928.

Phiên tòa xử vụ tranh chấp Nicaragua và Colombia tại ICJ, Hà Lan.

Cái mà Mỹ gọi là hiệp ước chỉ có hai điều: Colombia công nhận chủ quyền của Nicaragua với bờ biển Mosquito và Nicaragua công nhận chủ quyền của Colombia với đảo San Andres và Providencia cùng các đảo lớn nhỏ quan trọng khác trong quần đảo San Andres.

Dư luận Nicaragua phản đối mạnh mẽ việc ký kết hiệp ước, mạnh đến nỗi Mỹ không thể tìm cách cho hiệp ước thông qua ở Nicaragua. Mãi đến ngày 6/3/1930, hai năm sau đó, hiệp ước mới được thông qua khi Mỹ đe dọa, ép buộc quốc hội và chính phủ Nicaragua.

Tuy nhiên, Colombia vẫn không hài lòng với những gì đạt được trong hiệp ước năm 1928, nên tiếp tục đòi hỏi chủ quyền vùng biển của Nicaragua. Trong bước tiếp theo, Colombia đã đơn phương áp đặt lãnh hải với Nicaragua, tước hầu hết thềm lục địa và vùng biển lân cận của nước này.

Hậu quả của việc Colombia lấn biển của Nicaragua là số vụ va chạm giữa tàu cá Nicaragua và tàu chiến Colombia tăng theo cấp số nhân. Điều này càng khiến dân chúng Nicaragua bất bình với Colombia.

Để phản đối Colombia, chính phủ Nicaragua đã liên tục cấp quyền thăm dò dầu ngoài kinh tuyến thứ 82 - vị trí mà Colombia coi là lãnh hải của Nicaragua - cho các tập đoàn dầu khí Union Oil năm 1964, cho Mobil Oil năm 1966, cho Shell năm 1965 và cho Chevron năm 1967.

Sự cố ngoại giao nghiêm trọng nhất giữa hai nước xảy ra năm 1969. Trong chính sách bành trướng của mình, Colombia đã ký một hiệp ước mới mang tên Saccio Vázquez Carrizosa với Mỹ ngày 8/9/1972. Theo đó, Mỹ nhượng quyền sở hữu đảo Roncador, Serrana và Quitasueno cho Colombia. Hiệp ước này là cú đòn chính trị giáng vào chính phủ độc tài của Tổng thống Somoza lúc bấy giờ vì ông này vốn là đại diện trung thành cho lợi ích của Mỹ ở Nicaragua. Nhờ quá trình vận động hành lang mạnh mẽ ở quốc hội Mỹ, ông Somoza đã tìm cách thuyết phục Thượng viện Mỹ không thông qua hiệp ước này.

Chính lúc này, cuộc cách mạng Sandinistan nổ ra, xóa nhòa cuộc tranh cãi giữa hai nước. Sau cách mạng, năm 1980, Tổng thống Nicaragua Daniel Ortega đã tuyên bố hiệp ước ký với Colombia là không có giá trị, quyết định đưa Colombia ra tòa án ICJ ở La Haye để nhờ phân định tranh chấp các đảo nói trên. Nicaragua đưa ra hai luận điểm: Thứ nhất, đảo San Andres, Providencia, Santa Catalina và toàn bộ quần đảo San Andres thuộc thềm lục địa của Nicaragua; thứ hai, hiệp định với Colombia được ký trong khi Nicaragua bị quân đội nước ngoài chiếm đóng.

Trong khi đó, luận cứ của Colombia là: Hiệp ước được phê chuẩn lần cuối năm 1930, khi đó quân đội Mỹ đã trên đường rút khỏi Nicaragua và do vậy, hiệp ước có giá trị.

11 năm phân xử

Suốt 11 năm, ICJ đã nghiên cứu vụ Nicaragua kiện Colombia. Đến ngày 19/11/2012, tòa mới ra phán quyết, tuyên bố các hòn đảo thuộc chủ quyền Colombia nhưng không công nhận ranh giới lãnh hải mà Colombia từng áp đặt cho Nicaragua.

Phán quyết này có nghĩa là Nicaragua có quyền mở rộng lãnh hải tới 200 hải lý, có chủ quyền với toàn bộ phần biển diện tích 75.000 km2 từng nằm dưới quyền kiểm soát của Colombia. Nhờ vậy, Nicaragua có quyền đánh bắt cá và thăm dò dầu ở khu vực này.

Sau phán quyến, hai hòn đảo nhỏ của Colombia là Quitasueno và Serrana bị cô lập trên vùng biển. Chúng nằm trọn trong vùng biển mới được mở rộng của Nicaragua.

Nicaragua ăn mừng phán quyết bằng cách cử ngay tàu thuyền ra tuần tra vùng biển mới. Tổng thống Daniel Ortega tuyên bố “Hải quân Nicaragua đã xác lập chủ quyền trong toàn bộ vùng lãnh thổ”.

Tuy nhiên, Tổng thống Colombia Juan Manuel Santos không đầu hàng trước phán quyết. Ông từ chối rút hải quân ra khỏi vùng biển đó và cho rằng phán quyết là “sai lầm, bỏ sót, vượt quyền hạn và thiếu nhất quán đến mức không thể chấp nhận”. Ngày 28/11, ông Santos đã tuyên bố rút khỏi hiệp định Bogota được ký kết tại chính thủ đô của Colombia năm 1948, theo đó, các nước châu Mỹ nhất trí giải quyết tranh chấp hòa bình thông qua ICJ.

Mục đích của Tổng thống Santos được cho là nhằm thu hút cử tri trong nước khi ông tìm cách tranh cử thêm một nhiệm kỳ nữa. Ông Santos cho rằng phán quyết đi ngược với hiến pháp Colombia, tuy nhiên, điều này không hợp lý vì không có hiến pháp nào có thể đứng trên luật pháp quốc tế. Công ước Vienna về các hiệp ước nêu rõ rằng điều khoản của hiến pháp không thể là lý do để phớt lờ các nghị quyết quốc tế.

Một lý do nữa khiến ông Santos bác bỏ phán quyết của ICJ là nó vi phạm quyền của những người dân sống trên đảo Quitasueno và Serrana. Tuy nhiên, Tổng thống Nicaragua đã nêu rõ rằng ông sẽ cho phép ngư dân trên hai đảo nói trên của Colombia đánh bắt cá trong vùng biển của Nicaragua để sinh sống. Còn nếu muốn đánh bắt cá quy mô lớn phải xin phép chính phủ Nicaragua.

Phía Nicaragua cho rằng Tổng thống Colombia đã được cố vấn những đường đi nước bước sai lầm và hi vọng ông có thể suy ngẫm và thay đổi quan điểm vì hành động này chỉ làm tổn hại đến Colombia.

Đón đọc kỳ tới: Anh - Mauritius: Cuộc chiến giành giật quần đảo Chagos

#chủ quyền #biển đảo #biển Đông #tranh chấp

Ngắm cây Kơ nia nổi tiếng nhất Tây Nguyên

(Kiến Thức) - Đồng bào dân tộc Tây Nguyên coi cây Kơ nia là nơi trú ngụ của thần thánh, các vong linh người đã khuất nên không bao giờ xâm phạm, chặt phá chúng...

Được coi là biểu tượng của Tây Nguyên, nhưng những cây Kơ nia cổ thụ ở vùng đất này chỉ còn lại rất ít do bị người dân di cư chặt phá. Tại TP Buôn Ma Thuột, nơi được coi là thủ phủ của Tây Nguyên chỉ còn sót lại một cây ở phía sau Nhà Văn hóa Trung tâm. Đây là cây Kơ nia được biết đến nhiều nhất ở Tây Nguyên hiện nay.

Xem chi tiết

Những bằng chứng “thép” về chủ quyền Hoàng Sa - Trường Sa

(Kiến Thức) - Các bản đồ, tư liệu và hiện vật này là bằng chứng lịch sử và pháp lý chứng minh chủ quyền của VN đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Hơn 150 bản đồ và nhiều tư liệu, văn bản, hiện vật, ấn phẩm được trưng bày tại triển lãm “Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam – những bằng chứng lịch sử” tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ở 28A Điện Biên Phủ, Hà Nội. Sau đây là hình ảnh một số hiện vật tiêu biểu.

Mô hình bia chủ quyền do một đơn vị lính bảo an người Việt dựng trên đảo Hoàng Sa vào tháng 6/1938. Trên bia khắc dòng chữ bằng tiếng Pháp, nghĩa là: "Cộng hòa Pháp - Vương quốc An Nam - Quần đảo Hoàng Sa 1816 - Đảo Hoàng Sa 1938".

19 châu bản (văn bản hành chính cấp nhà nước) phản ánh quá trình thực thi chủ quyền của triều đình nhà Nguyễn trên hai quần đảo Hoàng Sa - Trường Sa đã được giới thiệu tại triển lãm. Đây là bằng chứng cho thấy các vua triều Nguyễn luôn quan tâm đến vấn đề thực thi chủ quyền Hoàng Sa - Trường Sa thông qua việc liên tục cử người ra hai quần đảo để khảo sát, cắm mốc, vẽ bản đồ, cứu hộ cứu nạn với thuyền bè Việt Nam và các nước trong khu vực.

Những trang tư liệu về phủ Quảng Ngãi trong bộ sách Đại Nam nhất thống chí do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn, trong đó có phản ánh việc triều đình nhà Nguyễn chiêu mộ dân đảo Lý Sơn bổ sung vào Đội Hoàng Sa kiêm quân Bắc Hải để đưa ra quần đảo Hoàng Sa và Bắc Hải (Trường Sa) khai thác hải sản và xác lập chủ quyền trên 2 quần đảo này.

Các trang trong bộ sách Quốc triều chính biên toát yếu do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn dưới triều Duy Tân (1907 – 1916), miêu tả về hình thế, địa vực, cây cỏ, sử tích trên hai quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa và việc triều Nguyễn sai suất đội thủy quân Phạm Hữu Nhật, người Lý Sơn đem thủy binh ra Hoàng Sa để đo đạc hải giới, cắm mốc chủ quyền và khai thác hải vật dưới triều Minh Mạng.

Đại Nam nhất thống toàn đồ do vua Minh Mạng cho vẽ vào năm 1838 có thể hiện hai địa danh Hoàng Sa và Vạn Lý Trường Sa bằng chữ Hán.

Bản đồ tỉnh Quảng Đông với phần lãnh thổ cực Nam của Trung Quốc chỉ đến đảo Hải Nam, in trong Trung Hoa bưu chính dư đồ, do Trung Hoa Dân Quốc tái bản năm 1933.

Bản đồ An Accurate Map of Asia do Emanuel Bowen thực hiện, xuất bản tại Paris (Pháp) năm 1747.

Bản đồ đế chế Trung Hoa thể hiện phần lãnh thổ cực Nam của Trung Quốc chỉ đến đảo Hải Nam, do Business Atlats, Rand McNally xuất bản tại Chicago (Mỹ), năm 1904.

Các ấn phẩm dư địa chí của Trung Quốc từ đầu thế kỷ 20 trở về trước đều khẳng định cực Nam của lãnh thổ Trung Quốc không vượt quá đảo Hải Nam.

Sự vụ lệnh (lệnh điều động) do chỉ huy hải quân quân đội Sài Gòn điều động quân nhân ra thay quân trấn giữ ở quần đảo Hoàng Sa vào năm 1969, tư liệu của UBND huyện Hoàng Sa.

Ẩn phẩm báo chí Sài Gòn trước 1975 ca ngợi những binh sĩ hải quân đã ngã xuống trong cuộc chiến bảo vệ Hoàng Sa.

Hàng chục ấn phẩm khẳng định chủ quyền biển đảo Việt Nam đã được giới thiệu trong triển lãm "Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam những bằng chứng lịch sử".

Bên cạnh các ấn phẩm của Việt Nam, còn có các công trình nghiên cứu của các chuyên gia quốc tế, phủ nhận sự phi lý trong yêu sách chủ quyền của Trung Quốc.

Triển lãm cũng trưng bày mẫu cát được lấy từ quần đảo thiêng liêng của đất nước.

Các loại ốc quý của Hoàng Sa - Trường Sa như mang hơi thở của các vùng biển đảo máu thịt về giữa Thủ đô Hà Nội.

Những lời tâm huyết của thế hệ trẻ về vấn đề chủ quyền biển đảo của đất nước.

Nhiều hình ảnh về công cuộc xây dựng đời sống văn hóa và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa cũng giới thiệu ở sân của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Xem chi tiết

Các cuộc chiến pháp lý quốc tế về biển đảo (1)

Đây là một số vụ kiện cáo liên quan đến chủ quyền biển đảo trên thế giới đã được giải quyết hoặc đang diễn ra.

Trên thế giới có rất nhiều vụ tranh chấp chủ quyền biển đảo trong đó các quốc gia liên quan lựa chọn hình thức giải quyết hòa bình là đưa nhau ra tòa án quốc tế, thay vì tranh giành bằng vũ lực. Một số vụ đã đạt được kết quả “ngọt ngào” khi hai bên cùng đạt được lợi ích về chủ quyền và kinh tế. Một số vụ vẫn trong quá trình tố tụng, nhưng các bên vẫn thỏa mãn nuôi hy vọng, bởi ít ra họ không phải đau đầu và tốn nguồn lực cho các cuộc gây hấn, xung đột. Dưới đây là một số vụ kiện cáo liên quan đến chủ quyền biển đảo trên thế giới đã được giải quyết hoặc đang diễn ra.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Xét nghiệm ADN hé lộ danh tính 4 thủy thủ chết trong chuyến thám hiểm Bắc Cực

Thông qua xét nghiệm ADN, các chuyên gia xác định được danh tính 4 thủy thủ tử vong trong chuyến thám hiểm Bắc Cực gần 170 năm trước.

Điều thú vị về phi hành đoàn Artemis 3

NASA mới công bố phi hành đoàn của nhiệm vụ Artemis 3. Trong đó, chỉ huy nhiệm vụ Randy Bresnik từng phục vụ trong Thủy quân Lục chiến Mỹ.

Rắn độc non có 'vô hại', không thể gây nguy hiểm cho con người?

Một số người cho rằng rắn độc non có kích thước nhỏ, chưa trưởng thành nên nọc độc tiết ra không gây nguy hiểm cho con người. Sự thực có phải vậy?

Cận cảnh hồ băng khổng lồ trên sao Hỏa

Một hồ băng nước khổng lồ đã được phát hiện gần vùng xích đạo sao Hỏa, nó đạt độ sâu 3.218,7m.

Dự đoán ngày mới 13/6/2026 cho 12 con giáp: Tỵ được thưởng 'nóng'

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Tỵ làm việc tháo vát và có thể được cấp trên thưởng "nóng".

Sinh vật miệng rộng hơn một mét, dài bằng xe buýt, ăn thứ ít ai ngờ tới

Dù có kích thước khổng lồ khiến nhiều người choáng ngợp, cá nhám voi lại là một trong những sinh vật hiền lành nhất biển cả.

Loài cây là hiện thân của thần sắc đẹp La Mã, Việt Nam mọc cực nhiều

Giữa những vách đá ẩm ướt và khe suối râm mát, có một thực vật nhỏ bé thu hút mọi ánh nhìn bằng vẻ đẹp thanh nhã gợi liên tưởng đến thần Vệ Nữ.

[INFOGRAPHIC] Những hiện tượng thiên văn kỳ thú bùng nổ trên bầu trời tháng 6

Trong tháng 6, người yêu thiên văn có cơ hội chiêm ngưỡng một số hiện tượng kỳ thú sẽ xuất hiện trên bầu trời bao gồm: mưa sao băng Bootids, "Trăng Dâu"...

Sinh vật huyền bí có thật bên trong hang động kỳ lạ nhất châu Âu

Ẩn sâu trong vùng núi đá vôi của Balkan, có một hang động kỳ lạ đã khiến các nhà khoa học say mê suốt nhiều thế kỷ.

Sự nghiệp như phim của Hoàng Đình Bảo – quyền thần số 1 cuối thời chúa Trịnh

Từ một võ quan không quá nổi bật, Hoàng Đình Bảo đã vươn lên đỉnh cao quyền lực rồi kết thúc cuộc đời trong bi kịch giữa cơn bão chính trị cuối thế kỷ XVIII.