Sau khi Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật (KHKT) dành cho học sinh trung học cơ sở (THCS) và học sinh trung học phổ thông (THPT) năm học 2025-2026 (Cuộc thi) kết thúc, xuất hiện một số ý kiến quan tâm liên quan đến việc tổ chức Cuộc thi.

Không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn

Chiều 10/4, Bộ GDĐT cho biết, sau khi có ý kiến phản ánh trên mạng xã hội về dự án đoạt giải Nhất của cuộc thi - dự án của học sinh Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình, Bộ GDĐT đã chỉ đạo đơn vị tham gia Cuộc thi xác minh phản ánh.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ GDĐT, ngày 1/4, Sở GDĐT Ninh Bình đã có báo cáo về việc rà soát nội dung phản ánh liên quan đến dự án đoạt giải Nhất.

Theo báo cáo, Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy đã thực hiện nghiêm túc công tác lựa chọn ý tưởng, phê duyệt kế hoạch và tuyển chọn dự án tham gia cấp tỉnh theo đúng quy chế, hướng dẫn; quy trình, thời gian và đối tượng nghiên cứu thực hiện theo đúng theo các thông tư ban hành Quy chế cuộc thi.

Bên cạnh đó, căn cứ Quy chế cuộc thi, để xác minh làm rõ các nội dung kiến nghị, phản ánh cũng như đảm bảo quyền lợi của học sinh, ngày 3/4, Bộ trưởng Bộ GDĐT đã ban hành Quyết định thành lập Tổ tư vấn đánh giá dự án đoạt giải cuộc thi để tư vấn đánh giá dự án “Phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của 2 học sinh Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy.

Lãnh đạo Bộ GD&ĐT thăm trưng bày dự án tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025–2026. Ảnh: Sở GD&ĐT Hà Nội/ Nguồn phapluatplus

Tổ tư vấn gồm 5 chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên đến từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu có uy tín đã nghiên cứu dự án đoạt giải. Sau khi nghiên cứu, Tổ tư vấn đã tổ chức họp, thống nhất một số nội dung sau:

Thứ nhất, với sự hướng dẫn của giáo viên và người hướng dẫn khoa học, căn cứ hồ sơ dự thi của học sinh, các em học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được dự án này.

Các nội dung liên quan đến việc tổng hợp vật liệu dựa trên những quy trình đã được tối ưu hóa mà giáo viên và người hướng dẫn đưa ra thì học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được.

Thứ hai, với kế hoạch nghiên cứu được đề ra, việc thực hiện các công việc dựa trên những quy trình đã được kiểm chứng và có độ lặp lại cao hoàn toàn khả thi dưới sự hướng dẫn của giáo viên và tư vấn của các nhà khoa học.

Thứ ba, dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn và những công bố, không ghi nhận việc trùng lặp do đạo văn với các công trình đã công bố trước đó.

Thứ tư, đây không phải là nghiên cứu khoa học có tính mới tuyệt đối mà chỉ có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và giá trị trong thực tiễn, phù hợp với năng lực nghiên cứu ở bậc phổ thông.

Thứ năm, đề tài có giá trị ứng dụng cao đồng thời có thể làm cơ sở cho dự án ứng dụng hoặc sáng chế học sinh - sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.

Tổng thể, Bộ GDĐT khẳng định, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đã đề ra. Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer.

Tuy nhiên, đây là các phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai. Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn.

Về tính khả thi, nội dung nghiên cứu đã được giới hạn hợp lí, tập trung vào một số tính chất trọng tâm và sử dụng các vật liệu, thiết bị có thể tiếp cận trong điều kiện phòng thí nghiệm hiện có. Kế hoạch thực hiện theo các giai đoạn rõ ràng cho thấy đề tài hoàn toàn có thể triển khai và hoàn thành trong thời gian đã đề ra.

Các phương pháp nghiên cứu trong các tài liệu tham khảo cũng như của nhóm tác giả học sinh là các phương pháp khoa học, tin cậy, được công nhận và được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực khoa học vật liệu. Các công bố của cộng đồng khoa học cũng sử dụng các phương pháp đó và áp dụng vào các đối tượng nghiên cứu/ứng dụng khác nhau.

Cuộc thi nhằm khuyến khích học sinh nghiên cứu khoa học, kỹ thuật

Từ ngày 20-22/3/2026, Bộ GD&ĐT đã tổ chức Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm học 2025-2026. Cuộc thi có 51 đơn vị đăng ký dự thi (gồm 34/34 tỉnh, thành phố và 17 trường đại học, trường trực thuộc Bộ). Tổng số hồ sơ đăng ký dự thi là 242 dự án, gồm 27 dự án cá nhân, 215 dự án tập thể thuộc 217 trường THPT (405 học sinh) và 25 trường THCS (52 học sinh). Tham gia Cuộc thi có đủ 34/34 tỉnh, thành phố, không còn hiện tượng một số tỉnh không tham gia như một số năm trước.

Căn cứ vào kết quả chấm thi và đề xuất của Hội đồng Ban Giám khảo, Bộ GD&ĐT đã công bố 145 giải (14 Giải Nhất, 29 Giải Nhì, 44 Giải Ba và 54 Giải Tư).

Cuộc thi được Bộ GD&ĐT tổ chức nhằm tích cực triển khai thực hiện chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển khoa học, kỹ thuật, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đồng thời, nhằm khuyến khích học sinh nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn; tạo cơ hội để học sinh giới thiệu kết quả nghiên cứu khoa học, kĩ thuật; tăng cường trao đổi, giao lưu văn hóa, giáo dục giữa các địa phương và hội nhập quốc tế.

Với mục tiêu đó, không chỉ tại Việt Nam, các nước trong khu vực và trên thế giới đã tổ chức Cuộc thi cấp quốc gia và tham gia Hội thi Khoa học kĩ thuật quốc tế (ISEF). Năm 2025, Hội thi Khoa học kĩ thuật quốc tế Regeneron ISEF được tổ chức tại Mĩ, quy tụ gần 1.700 học sinh từ hơn 60 quốc gia với hơn 1.000 dự án.

Tại Hội thi này, Đoàn học sinh Việt Nam đã xuất sắc đoạt 6 giải chính thức (2 giải Nhì, 1 giải Ba, 3 giải Tư) và 4 giải đặc biệt. Đây là thành tích cao nhất từ trước đến nay của Đoàn học sinh Việt Nam. Kết quả này cho thấy Cuộc thi tiếp tục là một sân chơi học thuật có ý nghĩa, góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học của học sinh và tăng cường hội nhập quốc tế.