Trao đổi về vấn đề này, ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn, Giảng viên Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia cho biết, đây là tình trạng khá phổ biến ở nhiều người.

Kiêng mỡ, nhưng lại chủ quan với quả ngọt

Mới đây nhất ông mới gặp một bệnh nhân 55 tuổi, đến khám vì thường xuyên mệt mỏi không rõ nguyên nhân. Kết quả xét nghiệm cho thấy gan nhiễm mỡ độ 2, kèm rối loạn mỡ máu mức độ nhẹ.

Khi được tư vấn điều chỉnh chế độ ăn, đặc biệt là hạn chế đường, người bệnh tỏ ra ngạc nhiên vì cho rằng mình ăn rất ít cơm và hầu như không sử dụng bánh kẹo.

Tuy nhiên, qua khai thác tiền sử ăn uống, bác sĩ phát hiện bệnh nhân có thói quen ăn vặt, thường xuyên dùng trái cây ngọt, nước ép và sinh tố. Như vậy, dù ăn ít tinh bột và không sử dụng nhiều thực phẩm nhiều dầu mỡ, họ lại vô tình nạp lượng đường lớn từ đồ uống và trái cây và điều đó cũng có thể khiến gan tích mỡ.

ThS.BS Tuấn phân tích, nhiều người cho rằng gan nhiễm mỡ chỉ liên quan đến việc ăn nhiều chất béo. Tuy nhiên, một yếu tố thường bị bỏ qua là fructose - loại đường có nhiều trong trái cây ngọt, nước ép trái cây và sinh tố.

Khác với glucose, fructose được chuyển hóa chủ yếu tại gan và ít chịu sự điều hòa của insulin. Khi tiêu thụ quá nhiều fructose, gan sẽ tăng tổng hợp acid béo và triglycerid. Lượng chất béo này dần tích tụ trong tế bào gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.

Đáng chú ý, việc uống nước ép hoặc sinh tố có thể khiến cơ thể hấp thu lượng đường lớn hơn nhiều so với ăn trái cây nguyên quả do mất đi phần lớn chất xơ tạo cảm giác no.

Các chuyên gia nhấn mạnh, trái cây vẫn là thực phẩm có lợi cho sức khỏe, song người có gan nhiễm mỡ, rối loạn chuyển hóa hoặc tiền đái tháo đường cần kiểm soát khẩu phần, ưu tiên các loại trái cây ít đường thay vì sử dụng quá nhiều nước ép, sinh tố hoặc trái cây quá ngọt.

Người gầy vẫn có thể bị gan nhiễm mỡ

PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Ngoại khoa – Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Phẫu thuật Tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, nhiều người vẫn lầm tưởng chỉ những người uống nhiều rượu bia hoặc béo phì mới có nguy cơ mắc bệnh. Trên thực tế, không ít người gầy, ăn chay hoặc giảm cân kéo dài vẫn bị gan nhiễm mỡ và các rối loạn chuyển hóa liên quan.

Cơ chế gây bệnh gan nhiễm mỡ ở người gầy chưa được hiểu rõ hoàn toàn. PGS Tuấn cho rằng, một phần nguyên nhân là mất cân bằng giữa việc tiêu thụ và chuyển hóa mỡ trong gan. Bình thường, gan có chức năng chuyển hóa đường để tạo thành năng lượng, nhưng nếu lượng đường (để chuyển hóa) không đủ, buộc gan phải dùng mỡ thay thế. Lượng mỡ dồn nhiều về gan, tích tụ trong các tế bào, về lâu dài sẽ gây gan nhiễm mỡ.

Ngoài ra, nhiều người gầy có chế độ ăn uống không cân đối hoặc tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa, đường, hút thuốc lá và uống nhiều bia rượu, dẫn đến mỡ tích tụ. Một số người khác do di truyền hoặc mắc tiểu đường, trong đó đường huyết cao và sự kháng insulin có thể khiến gan nhiễm mỡ.

Một số bệnh lý gan như viêm gan virus, xơ gan, hoặc việc sử dụng một số loại thuốc như corticosteroid, dẫn xuất của amiodarone, tamoxifen... khả năng gây bệnh.

Ngoài ra, chế độ ăn nghèo dinh dưỡng, ăn kiêng quá mức hoặc giảm cân quá nhanh có thể là nguyên nhân dẫn tới gan nhiễm mỡ ở người gầy.

Nhiều người áp dụng chế độ ăn cực đoan với mục tiêu giảm cân nhanh, cắt gần như hoàn toàn tinh bột hoặc chất béo. Tuy nhiên, việc thiếu hụt dưỡng chất kéo dài không chỉ ảnh hưởng chuyển hóa mà còn khiến gan dễ tổn thương hơn.

Thay đổi lối sống cải thiện gan nhiễm mỡ

PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn cảnh báo, gan nhiễm mỡ không được điều trị có thể gây các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như viêm, xơ, ung thư gan, rối loạn chức năng gan, bệnh tim mạch, tiểu đường và suy yếu miễn dịch.

Đặc biệt, các bệnh này thường phát triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng, hay nhầm lẫn với một số bệnh khác, nên đa số người gầy đều không nghĩ mình có thể mắc bệnh. Do đó, nhóm này cần khám sức khỏe định kỳ giúp tầm soát, phát hiện và điều trị bệnh lý kịp thời. Theo dõi mỡ máu và đường huyết, kiểm soát lượng cholesterol trong máu vì đây là các yếu tố quan trọng gây gan nhiễm mỡ.

Nếu bị thừa cân hoặc béo phì, giảm cân là yếu tố quan trọng để giảm mỡ gan. Tuy nhiên, việc giảm cân cần được thực hiện dưới sự giám sát của chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ.

Hiện nay chưa có thuốc đặc trị gan nhiễm mỡ. Điều trị gan nhiễm mỡ bao gồm các biện pháp thay đổi lối sống và thuốc điều trị. Theo đó, người bệnh cần tăng cường cân bằng dinh dưỡng với chế độ ăn giàu chất xơ, ít chất béo bão hòa và đường, hạn chế đồ uống có cồn. Ăn nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu chất xơ và chất chống oxy hóa. Thực hiện hoạt động thể chất đều đặn như đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội, nâng tạ...

Đồng thời cần kiểm tra sức khỏe định kỳ, theo dõi mỡ máu, đường huyết và chức năng gan để phát hiện sớm các bất thường.

>>> Mời độc giả xem thêm video Ca ngộ độc thực phẩm tăng vọt: