Giảm thính lực vẫn được xem là bệnh của người cao tuổi tuy nhiên tình trạng này đang ngày càng gia tăng đặc biệt ở người trẻ tuổi. Do thói quen, sở thích hay do tính chất công việc, nhiều người thường xuyên đeo tai nghe trong thời gian dài, thậm chí chọn mức âm thanh lớn. Tuy nhiên, việc này có thể làm giảm thính lực, thậm chí mất thính lực về sau.

Nguy cơ bị điếc vì thói quen sử dụng tai nghe sai cách

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn một tỷ người trẻ tuổi đang phải đối mặt với nguy cơ mất thính lực vĩnh viễn do tiếp xúc lâu dài và thường xuyên với âm thanh lớn trong các hoạt động giải trí như nghe nhạc, chơi trò chơi điện tử. Những người trong độ tuổi từ 12 - 35 là những người có nguy cơ cao nhất.

Hiện nay, khoảng 466 triệu người, tương đương 5% dân số toàn cầu, trong đó gồm 34 triệu trẻ em, đã bị mất thính lực, song WHO chưa rõ có bao nhiêu người trong số này mất khả năng nghe do thường xuyên nghe âm lượng quá to. WHO ước tính đến năm 2050, hơn 900 triệu người, hoặc cứ một trong số 10 người trên thế giới, sẽ bị mất thính lực, gây ra thiệt hại toàn cầu lên tới 750 tỷ USD.

WHO cảnh báo rằng âm thanh vượt quá 85 decibel trong thời gian dài có thể gây hại cho thính giác. Trong khi đó, nhiều thiết bị cá nhân hiện nay có thể phát âm thanh lên tới 100–110 decibel, đặc biệt khi sử dụng tai nghe nhét tai trong môi trường ồn ào. Việc “vặn to” âm lượng để át tiếng xung quanh khiến tai phải chịu áp lực âm thanh lớn hơn mức an toàn.

Không chỉ nghe nhạc, chơi trò chơi điện tử với tai nghe cũng là một yếu tố nguy cơ đáng chú ý. Âm thanh trong game thường có nhiều hiệu ứng đột ngột, cường độ cao và kéo dài liên tục, khiến tai không có đủ thời gian nghỉ ngơi. Lâu dần, người sử dụng có thể gặp các dấu hiệu như ù tai, nghe kém, cảm giác tai bị đầy hoặc khó tập trung khi nghe trong môi trường có nhiều tiếng ồn.

Mất thính lực không chỉ là vấn đề y tế mà còn là vấn đề xã hội

Trong kỷ nguyên số, tai nghe đã trở thành vật dụng quen thuộc của giới trẻ. Tuy nhiên, việc sử dụng tai nghe với âm lượng lớn trong thời gian dài đang âm thầm gây tổn thương các tế bào lông trong ốc tai – những cấu trúc không có khả năng tái tạo. Khi tổn thương xảy ra, thính lực suy giảm sẽ không thể phục hồi, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng giao tiếp, học tập, lao động và chất lượng cuộc sống.

Christian Moro, phó giáo sư tại Trường Khoa học Y tế thuộc Đại học Bond (Úc), đã chỉ ra rằng tai có cơ chế tự làm sạch để đẩy ráy tai ra ngoài. Tuy nhiên, việc đeo tai nghe trong thời gian dài sẽ làm tắc ống tai và ngăn ráy tai thải ra ngoài, khiến nó tích tụ, sau đó gây giảm thính lực, ngứa và đau tai.

So với tiếng ồn trong môi trường, tai nghe có thể truyền âm thanh gần hơn và tập trung hơn đến tai, do đó, nếu bạn không chú ý đến âm lượng hoặc sử dụng quá lâu sẽ làm tổn thương các tế bào lông nhạy cảm và dây thần kinh thính giác ở tai trong. Trường hợp nghiêm trọng có thể gây tổn thương thính giác vĩnh viễn.

Theo WHO, mất thính lực không chỉ là vấn đề y tế mà còn là vấn đề xã hội. Người trẻ bị suy giảm thính lực có thể gặp khó khăn trong giao tiếp, giảm khả năng học tập, tăng nguy cơ cô lập xã hội, lo âu và trầm cảm. Nếu không được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

Đặc biệt, trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm dễ bị tổn thương nhất do chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro, trong khi lại có xu hướng sử dụng thiết bị nghe nhìn thường xuyên và kéo dài.

Trước thực trạng này, WHO kêu gọi mỗi cá nhân chủ động bảo vệ đôi tai của mình thông qua những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả:

Người sử dụng tai nghe nên giữ âm lượng ở mức an toàn, không vượt quá 60% công suất tối đa của thiết bị và hạn chế thời gian nghe liên tục. Tai cần được nghỉ ngơi sau mỗi khoảng thời gian sử dụng dài để giảm áp lực âm thanh tích tụ.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn tai nghe có khả năng cách âm tốt giúp người dùng không phải tăng âm lượng quá cao trong môi trường ồn. Kiểm tra thính lực định kỳ cũng là một cách quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.

WHO đặc biệt nhấn mạnh vai trò của cha mẹ và người chăm sóc trong việc hình thành thói quen nghe an toàn cho trẻ em. Việc hướng dẫn trẻ sử dụng tai nghe đúng cách, kiểm soát thời gian tiếp xúc với thiết bị điện tử và nâng cao nhận thức về bảo vệ thính giác cần được thực hiện từ sớm.