Đầu tư công thông qua hệ thống mạng lưới đấu thầu quốc gia luôn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là công tác hoàn thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu tại các địa phương. Để đảm bảo nguồn vốn ngân sách nhà nước được sử dụng một cách minh bạch, hiệu quả và tránh thất thoát, pháp luật về đấu thầu đã quy định rất chặt chẽ về các hình thức lựa chọn nhà thầu. Trong đó, đấu thầu rộng rãi qua mạng luôn được xem là hình thức ưu tiên hàng đầu nhằm tối đa hóa tính cạnh tranh. Việc áp dụng hình thức "chỉ định thầu", đặc biệt là quy trình "chỉ định thầu rút gọn" đối với các dự án xây lắp có giá trị hàng tỷ đồng, luôn đòi hỏi một cơ sở pháp lý vững chắc và sự soi chiếu kỹ lưỡng từ các cơ quan quản lý cũng như cộng đồng.
Tại tỉnh Đồng Tháp, trong bối cảnh các địa phương đang nỗ lực hiện đại hóa cơ sở vật chất nông thôn, dự án Xây dựng trụ sở Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã do Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã Trường Xuân làm chủ đầu tư vừa qua đã hoàn tất quá trình lựa chọn nhà thầu.
Căn cứ theo hệ thống dữ liệu hồ sơ công khai, ngày 30/3/2026, Chủ tịch UBND xã Trường Xuân đã ký Quyết định số 286/QĐ-UBND phê duyệt Báo cáo kinh tế kỹ thuật công trình Xây dựng trụ sở Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã. Dự án có tổng mức đầu tư 2.251.195.000 đồng, trong đó chi phí xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1.771.875.000 đồng, sử dụng nguồn vốn xây dựng cơ bản tập trung.
Ngay ngày hôm sau, 31/3/2026, Giám đốc Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã Trường Xuân đã ký Quyết định số 77/QĐ-TTCUDVC phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án này. Điểm nhấn pháp lý đáng chú ý nhất của kế hoạch này là Gói thầu số 01: Xây dựng trụ sở Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã (có giá gói thầu 1.837.642.000 đồng) được chủ đầu tư quyết định áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu là "Chỉ định thầu rút gọn".
Quá trình lựa chọn nhà thầu sau đó diễn ra khá thuận lợi. Đến ngày 05/5/2026, Giám đốc Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã Trường Xuân tiếp tục ký Quyết định số 116/QĐ-TTCUDVC chính thức phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu số 01. Đơn vị được gọi tên trúng thầu là Công ty TNHH Xây dựng Anh Khoa Tháp Mười với giá trúng thầu là 1.745.760.000 đồng. Gói thầu được thực hiện theo loại hình hợp đồng trọn gói, với thời gian thi công là 90 ngày.
Đáng chú ý, khi phân tích bài toán kinh tế của gói thầu thông qua việc đối chiếu giữa giá dự toán được duyệt (1.837.642.000 đồng) và mức giá trúng thầu (1.745.760.000 đồng), phần giá trị giảm thầu được ghi nhận ở mức 91.882.000 đồng. Con số này tương đương với tỷ lệ tiết kiệm vừa tròn trĩnh 5% so với giá gói thầu. Đây là một tỷ lệ "chuẩn xác" đến mức tuyệt đối nếu đối chiếu với các quy định tối thiểu về thương thảo hợp đồng trong chỉ định thầu hiện hành.
Theo dữ liệu từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Công ty TNHH Xây dựng Anh Khoa Tháp Mười (Mã số thuế: 1402227387) được thành lập ngày 18/3/2026 có địa chỉ tại Đường Nguyễn Văn Cừ, Xã Tháp Mười, Đồng Tháp. Trích xuất từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, công ty vừa mới được hệ thống phê duyệt hồ sơ năng lực vào ngày 02/4/2026. Nhìn vào chuỗi thời gian, có thể thấy doanh nghiệp này lên mạng đấu thầu chỉ vài ngày sau khi kế hoạch lựa chọn nhà thầu dự án được phê duyệt (31/3/2026). Tính đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp này mới chỉ tham gia tổng cộng 2 gói thầu trên hệ thống và đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100%. Dữ liệu thể hiện, cả 2 gói thầu mà công ty này trúng đều do Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã Trường Xuân làm bên mời thầu và là chủ đầu tư, đều được thực hiện thông qua hình thức chỉ định thầu rút gọn (gồm Gói 01: Xây dựng trụ sở với giá 1.745.760.000 đồng và Gói 02: Giám sát lắp đặt thiết bị với giá 3.035.000 đồng).
Trao đổi về vấn đề này, Chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt phân tích rõ: "Căn cứ theo điểm m khoản 1 Điều 23 của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), hạn mức áp dụng chỉ định thầu đối với gói thầu xây lắp thông thường được quy định là không quá 01 tỷ đồng. Bất kỳ gói thầu xây lắp nào vượt qua ngưỡng 1 tỷ đồng, về nguyên tắc cơ bản, đều phải tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng nhằm tạo cơ hội bình đẳng cho mọi doanh nghiệp tham gia, từ đó gia tăng tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước".
Tuy nhiên, pháp luật luôn có tính bao quát các tình huống thực tiễn. Chuyên gia Lê Tấn Việt cho biết thêm, theo quy định tại Điều 78 của Nghị định 214/2025/NĐ-CP, chủ đầu tư vẫn được phép áp dụng chỉ định thầu đối với các gói thầu có tính chất đặc thù, yêu cầu cấp bách, khẩn cấp (như khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, hoặc các công trình cần triển khai ngay để tránh gây nguy hại đến tính mạng, tài sản của cộng đồng dân cư).
QUY ĐỊNH VỀ HẠN MỨC CHỈ ĐỊNH THẦU VÀ YÊU CẦU THƯƠNG THẢO GIẢM GIÁ
Để đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, pháp luật hiện hành quy định rất chặt chẽ về các trường hợp và hạn mức được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu, cũng như yêu cầu về tỷ lệ tiết kiệm. Báo Tri thức và Cuộc sống trích dẫn một số quy định cụ thể như sau:
1. Về hạn mức chỉ định thầu thông thường: Căn cứ điểm m khoản 1 Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, hình thức chỉ định thầu được áp dụng đối với:
"Gói thầu thuộc dự toán mua sắm có giá gói thầu trong hạn mức từ trên 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng; gói thầu thuộc dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và dự án đầu tư theo Luật Đầu tư công, bao gồm: gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn có giá gói thầu trong hạn mức không quá 500 triệu đồng, gói thầu phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp có giá gói thầu trong hạn mức không quá 01 tỷ đồng." (Như vậy, đối với gói thầu xây lắp thông thường có giá trị trên 1 tỷ đồng, việc tổ chức đấu thầu rộng rãi là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo cạnh tranh, trừ khi rơi vào các trường hợp đặc biệt hoặc cấp bách).
2. Về các trường hợp chỉ định thầu do yêu cầu cấp bách, khẩn cấp: Căn cứ Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/8/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp được phép áp dụng chỉ định thầu, trong đó bao gồm:
"c) Gói thầu cần triển khai ngay để tránh gây nguy hại đến tính mạng và tài sản của cộng đồng dân cư trên địa bàn hoặc để không ảnh hưởng nghiêm trọng đến công trình liền kề;" "d) Gói thầu cấp bách cần triển khai nhằm mục tiêu bảo vệ chủ quyền quốc gia, biên giới quốc gia, hải đảo;"
3. Về yêu cầu thương thảo giá, đảm bảo tỷ lệ tiết kiệm tối thiểu 5%: Ngay cả khi áp dụng quy trình chỉ định thầu rút gọn, pháp luật vẫn đặt ra yêu cầu về tính hiệu quả kinh tế để bảo vệ ngân sách nhà nước. Cụ thể, tại điểm b khoản 3 Điều 79 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định rõ:
"Trong quá trình hoàn thiện hợp đồng, chủ đầu tư và nhà thầu thương thảo về giá, bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả kinh tế; đối với gói thầu xây lắp thuộc trường hợp chỉ định thầu theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 78 của Nghị định này, chủ đầu tư và nhà thầu thương thảo về giá, bảo đảm tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu."