Bài toán tối ưu hóa ngân sách và "điểm sáng" tại cấp cơ sở

Kể từ thời điểm ngày 01/7/2025, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp (cấp tỉnh và cấp xã). Sự thay đổi mang tính lịch sử này đồng nghĩa với việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn cho tuyến cơ sở, đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực quản trị, điều hành của cán bộ cấp xã/phường, đặc biệt là trong khâu quản lý và giải ngân nguồn vốn đầu tư công. Việc tuân thủ nghiêm ngặt Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC không chỉ là ranh giới pháp lý an toàn mà còn là thước đo năng lực tối ưu hóa dòng tiền ngân sách của các chủ đầu tư địa phương.

Giữa bối cảnh nhiều địa phương còn đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trong công tác lựa chọn nhà thầu, thì mới đây, kết quả đấu thầu tại một dự án hạ tầng thuộc xã Diên Lâm (tỉnh Khánh Hòa) đã trở thành một "điểm sáng" vô cùng, đáng ghi nhận. Một gói thầu xây lắp có quy mô vừa phải (hơn 2,5 tỷ đồng) không chỉ thu hút được sự tham gia cạnh tranh sòng phẳng của các doanh nghiệp mà còn mang lại mức tiết kiệm ngân sách lên tới gần 23% - một con số ấn tượng trên thị trường xây dựng cơ bản hiện nay.

Cạnh tranh minh bạch, ngân sách tiết kiệm hơn 573 triệu đồng

Theo các hồ sơ được công bố công khai, minh bạch trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, nhằm khắc phục tình trạng hư hỏng hạ tầng giao thông và đảm bảo an toàn cho người dân trong mùa mưa bão, ngày 10/12/2025, UBND xã Diên Lâm đã ban hành Quyết định số 1037/QĐ-UBND phê duyệt Báo cáo kinh tế kỹ thuật xây dựng công trình: Sạt lở 02 cống tràn thuộc thôn Xuân Tây. Dự án có tổng mức đầu tư 3.000.000.000 đồng, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách tỉnh bổ sung có mục tiêu năm 2025.

Để triển khai dự án thiết thực này, ngày 24/03/2026, UBND xã Diên Lâm tiếp tục ban hành Quyết định số 65/QĐ-UBND phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Trong đó, Gói thầu số 01: Thi công xây dựng công trình đóng vai trò then chốt với giá trị dự toán được phê duyệt là 2.517.371.000 đồng. Nhằm tạo môi trường cạnh tranh tối đa, chủ đầu tư đã quyết định áp dụng hình thức Chào hàng cạnh tranh qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Hồ sơ mời thầu (E-HSMT) sau đó cũng được phê duyệt chặt chẽ bằng Quyết định số 67/QĐ-UBND ngày 31/03/2026.

Môi trường đấu thầu cởi mở đã mang lại kết quả tích cực. Đến thời điểm đóng thầu (09h09 ngày 10/04/2026), Biên bản mở thầu mã IB2600119847 ghi nhận có sự góp mặt của 02 nhà thầu tham gia cạnh tranh, bao gồm: Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân và Công ty TNHH Lương Khánh Phương.

Trải qua quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu nghiêm túc do Công ty TNHH Tư vấn Giao thông Xây dựng thực hiện (Báo cáo đánh giá số 47/GTXD-KT), ngày 08/05/2026, Chủ tịch UBND xã Diên Lâm đã chính thức ký Quyết định số 95/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Căn cứ theo báo cáo đánh giá năng lực và tài chính, Công ty TNHH Lương Khánh Phương xếp hạng thứ 2 và đành chấp nhận dừng bước. Đơn vị xuất sắc giành chiến thắng là Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân (Mã số thuế: 4200284726; có địa chỉ trụ sở tại Thôn Phú Khánh Thượng, xã Diên Lạc, tỉnh Khánh Hòa).

Điểm nhấn làm nên thành công của gói thầu này nằm ở tỷ lệ giảm giá cực kỳ quyết liệt. Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân đã đề xuất mức giá trúng thầu là 1.943.747.000 đồng để thực hiện toàn bộ khối lượng công trình. So với giá dự toán gói thầu ban đầu (2.517.371.000 đồng), mức giá bỏ thầu này đã trực tiếp giúp ngân sách nhà nước tiết kiệm được số tiền lên tới 573.624.000 đồng, tương đương tỷ lệ giảm giá "khủng" 22,78%. Nhà thầu sẽ có thời gian 90 ngày để hoàn thành công trình theo hình thức hợp đồng trọn gói.

Giải mã năng lực của nhà thầu giảm giá sâu

Việc một nhà thầu xây lắp có thể mạnh dạn cắt giảm tới gần 23% chi phí tại một gói thầu thi công hạ tầng giao thông (lĩnh vực vốn có biên độ lợi nhuận mỏng do phụ thuộc nhiều vào giá cả vật liệu xây dựng, nhân công, máy móc) khiến giới chuyên môn đặc biệt chú ý.

Tra cứu hồ sơ năng lực chi tiết của đơn vị trúng thầu, có thể thấy Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân không phải là một "tay mơ" trên thị trường. Được thành lập từ năm 1997 và do ông Đinh Công Tâm làm người đại diện pháp luật, nhà thầu này thực chất là một đơn vị rất lão luyện trong lĩnh vực đấu thầu.

Dữ liệu lịch sử ghi nhận, từ khi tham gia mạng đấu thầu quốc gia, doanh nghiệp này đã từng tham chiến tại 368 gói thầu với quy mô đa dạng trên nhiều địa bàn. Trong đó, nhà thầu đã xuất sắc trúng thầu 173 gói, trượt 173 gói, 15 gói chưa có kết quả và 7 gói đã bị huỷ. Điểm đáng nể nhất là tổng giá trị các gói thầu mà Doanh nghiệp tư nhân xây dựng cơ bản Việt Ngân đã trúng (bao gồm cả tư cách độc lập và liên danh) đạt con số vô cùng ấn tượng khoảng 1.026.891.454.179 đồng (hơn 1.026 tỷ đồng).

Với bề dày kinh nghiệm thi công hàng trăm dự án và tiềm lực tài chính vươn tầm ngàn tỷ, việc nhà thầu này sở hữu một bộ máy vận hành trơn tru, làm chủ nguồn cung cấp vật tư thiết bị tận gốc để có thể đưa ra mức giá dự thầu cạnh tranh, áp đảo đối thủ tại một dự án quy mô hơn 2,5 tỷ đồng ở xã Diên Lâm là điều hoàn toàn có cơ sở khoa học và thực tiễn.

Giám sát chặt chẽ để giá thấp đi đôi với chất lượng cao

Bình luận về hiệu quả kinh tế mà gói thầu này mang lại, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Dưới góc độ của pháp luật đầu tư công và tinh thần của Luật Đấu thầu 2023, việc tổ chức đấu thầu rộng rãi, công khai để lựa chọn được nhà thầu đáp ứng đủ năng lực kỹ thuật với mức giá giảm sâu nhất là kết quả lý tưởng mà mọi chủ đầu tư đều hướng tới. Số tiền tiết kiệm được lên tới hơn 573 triệu đồng tại một địa phương cấp xã như Diên Lâm mang ý nghĩa rất lớn, góp phần gia tăng nguồn lực để tái đầu tư cho các hạng mục an sinh xã hội cấp thiết khác."

Tuy nhiên, song hành với sự biểu dương về hiệu quả kinh tế, chuyên gia pháp lý cũng nhấn mạnh đến tầm quan trọng của công tác hậu kiểm và quản lý hợp đồng. "Luật pháp khuyến khích cạnh tranh về giá, nhưng không bao giờ cho phép sự nhượng bộ về mặt chất lượng. Khi nhà thầu đã tự nguyện trúng thầu với mức giá giảm tới gần 23%, trách nhiệm giám sát của Chủ đầu tư (UBND xã Diên Lâm) và đơn vị Tư vấn giám sát càng phải được nâng cao gấp bội, tuân thủ chặt chẽ Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Công tác giám sát phải diễn ra sát sao từng ngày, kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu nghiệm thu vật liệu đầu vào như sắt, thép, xi măng, đá... đến từng quy trình biện pháp thi công. Phải đảm bảo tuyệt đối rằng nhà thầu thực hiện đúng 100% khối lượng thiết kế được duyệt, không thể vì lý do bỏ giá thấp mà có tư tưởng thi công đối phó, ảnh hưởng đến tuổi thọ của công trình." - Luật sư Nguyễn Thị Hương lưu ý.

​