Trẻ mắc cả zona thần kinh và thủy đậu - hai bệnh đều do cùng 1 virus gây ra

Bệnh viện Da liễu Trung ương vừa ghi nhận một trường hợp hiếm gặp khi một bé trai 4 tuổi đồng thời mắc cả zona thần kinh và thủy đậu - hai bệnh đều do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra nhưng rất hiếm xuất hiện cùng lúc trên một bệnh nhân.

Trẻ nam 4 tuổi, tiền sử khỏe mạnh, phát triển tâm thần và thể chất bình thường. Theo lời kể của mẹ trẻ, cách vào viện 5 ngày, trẻ xuất hiện đau rát nhiều vùng lưng và bụng bên phải, xuất hiện mụn nước, bọng nước tập trung thành chùm trên nền dát đỏ kích thước khoảng 10 x 20 cm ở vùng lưng và bụng bên phải. Sau 3 ngày, trẻ xuất hiện thêm các tổn thương mụn nước riêng rẽ, kích thước 0.5 – 1cm đầu tiên ở vùng đầu và mặt, sau đó rải rác khắp tay chân thân mình, trẻ có sốt 38 -39 độ, mệt mỏi, quấy khóc nhiều. Mẹ đưa trẻ đi khám tại bệnh viện Da liễu Trung ương và có chỉ định nhập viện. Gia đình trẻ có chị gái 8 tuổi có tổn thương zona vùng liên sườn phải, phát bệnh sau bệnh nhân 4 ngày.

Về tiền sử bản thân, trẻ chưa từng mắc bệnh thủy đậu trước đấy, không có bất kỳ tiền sử gợi ý về suy giảm miễn dịch. Trẻ được tiêm chủng đúng lịch theo chương trình tiêm chủng quốc gia và chưa được tiêm phòng vắc-xin thủy đậu. Tuy nhiên, mẹ trẻ có tiền sử mắc thủy đậu khi đang mang thai trẻ lúc 8 tháng, không được dùng thuốc điều trị gì.

Trẻ được chỉ định xét nghiệm tế bào học 2 vị trí: một tại tổn thương mụn nước zona vùng lưng phải, một tại tổn thương mụn nước riêng rẽ vùng mặt. Hai vị trí đều có hình ảnh tế bào gai lệch hình và đa nhân khổng lồ.

Trẻ được chẩn đoán mắc đồng thời zona vùng liên sườn phải và thủy đậu. Các xét nghiệm về chức năng gan thận trong giới hạn bình thường. Ngoài ra, xét nghiệm test nhanh HIV của trẻ cũng âm tính. Bệnh nhân được điều trị bằng acyclovir đường uống và các thuốc điều trị triệu chứng (thuốc giảm đau, hạ sốt, bù dịch và thuốc kháng histamine). Sau 2 ngày điều trị, trẻ hết sốt, vùng ngực lưng phải không đau, toàn trạng ổn định và các tổn thương mụn nước trên da khô dần và không xuất hiện tổn thương mới.

Ca bệnh hiếm gặp trong y văn

Các chuyên gia cho biết, trong y văn thế giới đã có một số trường hợp tương tự được ghi nhận tại Iran, Trung Quốc và Bangladesh, tuy nhiên đây vẫn là hiện tượng rất hiếm. Một giả thuyết được đặt ra là virus có thể đã xâm nhập các hạch thần kinh ngay từ giai đoạn nhiễm ban đầu và kích hoạt đồng thời cả biểu hiện thủy đậu lẫn zona.

Zona thần kinh thường liên quan tình trạng suy giảm miễn dịch. Nguy cơ mắc bệnh tăng cao ở người lớn tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch Tuy nhiên, trường hợp bệnh nhi 4 tuổi này lại không ghi nhận bất kỳ yếu tố nguy cơ nào. Kết quả thăm khám lâm sàng và xét nghiệm đều không cho thấy dấu hiệu suy giảm miễn dịch.

Theo đó, ở trường hợp này, các bác sĩ nhận định việc người mẹ mắc thủy đậu trong thai kỳ có thể liên quan đến quá trình nhiễm virus của trẻ từ trong bào thai. Ban đầu trẻ xuất hiện biểu hiện điển hình của zona thần kinh với đau rát và nổi mụn nước thành chùm ở một bên cơ thể, sau đó mới phát triển thêm các tổn thương lan tỏa đặc trưng của thủy đậu.

Theo THS.BSNT Nguyễn Thị Thảo Nhi - Khoa Điều trị bệnh da tổng hợp, Bệnh viện da liễu Trung ương, bệnh zona thần kinh (Herpes zoster) và bệnh thủy đậu đều do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Sau khi bị thủy đậu, virus này thường tồn tại trong cơ thể ở trạng thái "ngủ đông" trong nhiều năm tại các hạch thần kinh. Khi gặp điều kiện thuận lợi như cao tuổi, cơ thể suy giảm miễn dịch, suy nhược, mắc các bệnh lý ung thư… virus tái hoạt động, gây ra những biểu hiện của bệnh zona thần kinh.

Biểu hiện của thủy đậu là xuất hiện các tổn thương mụn nước nhỏ đơn độc trên nền da đỏ thường mọc đầu tiên ở đầu, mặt sau đó lan ra toàn thân. Toàn trạng bệnh nhân có thể sốt, mệt mỏi. Trong khi đó, dấu hiệu ban đầu của bệnh zona thần kinh là người bệnh có dấu hiệu đau mỏi theo dây thần kinh. Sau đó cơ thể xuất hiện những mụn nước trên nền da đỏ trong vòng 7-10 ngày và đóng vảy, phân bố thành chùm, phân theo dây thần kinh ở một bên cơ thể, không lan tỏa toàn thân như thủy đậu.

Virus Varicella zoster (VZV) gây bệnh thủy đậu chủ yếu ở trẻ em, và một số ít trường hợp người lớn cũng bị thủy đậu. Zona thần kinh chủ yếu xảy ra ở người lớn do sự tái hoạt nội sinh của VZV tiềm ẩn. Cho đến nay, thủy đậu và zona thần kinh hiếm khi được báo cáo đồng thời ở một bệnh nhân.

Theo bác sĩ Thảo Nhi, khởi phát đồng thời zona thần kinh và thủy đậu có thể gặp trên một bệnh nhân. Các báo cáo ca bệnh tương tự cũng được báo cáo trên các tạp chí trên thế giới. Tình trạng này có thể khó kiểm soát nhưng thật may mắn bệnh nhi này đáp ứng tốt với điều trị, không để lại di chứng.

Các bác sĩ Nhi cũng cảnh báo zona thần kinh không chỉ gây đau kéo dài mà còn có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm như tổn thương mắt, giác mạc, mất thính giác, liệt thần kinh sọ, tổn thương da hoặc đau dây thần kinh sau zona.

Trong đó, đau sau zona là biến chứng phổ biến nhất, thường gặp ở người lớn tuổi, phụ nữ, người suy giảm miễn dịch, mắc bệnh tự miễn, hen suyễn, tiểu đường, béo phì hoặc hút thuốc lá.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo phụ huynh cần lưu ý tiêm vắc xin phòng thủy đậu cho trẻ đầy đủ nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan đến virus Varicella Zoster.