Tìm thấy dấu tích hệ thống bẫy săn cá voi cổ đại dưới đáy biển Na Uy

Một dải đá dài hơn 25m dưới đáy biển Na Uy được xác định là dấu tích hệ thống bẫy săn cá voi cổ đại tồn tại từ khoảng 1.000 năm trước.

Từ thế kỷ XVI, nhiều tài liệu đã nhắc đến một hệ thống cổng chắn bằng gỗ và dây thừng được dựng ở eo biển Grindasundet. Khi cá voi bị lùa vào vịnh, cánh cổng này sẽ được đóng lại để ngăn chúng thoát ra biển. Hình thức săn bắt tương tự cũng được đề cập trong Luật Gulating - bộ luật cổ của Na Uy có từ khoảng thế kỷ X, cho thấy đây từng là một hoạt động quen thuộc của cư dân ven biển.

Dù vậy, trong nhiều thế kỷ, các nhà khảo cổ chỉ biết đến hệ thống này qua các ghi chép lịch sử mà chưa từng tìm thấy dấu tích vật chất dưới đáy biển.

Mọi chuyện chỉ thay đổi khi nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát khu vực Grindasundet bằng thiết bị sonar. Giữa nền cát khá bằng phẳng, họ phát hiện một dải đá lớn chạy ngang eo biển. Các cuộc lặn kiểm chứng sau đó xác nhận đây là một công trình do con người tạo nên, chứ không phải cấu trúc địa chất tự nhiên.

2629007.jpg
Nhà khảo cổ biển Anders Schouw lặn xuống vùng nước tại Grindasundet để khảo sát các cấu trúc đá vừa được phát hiện dưới đáy biển.

Theo kết quả đo đạc, dải đá dài hơn 25m và rộng tới 9m ở một số vị trí. Những tảng đá được xếp chồng lên nhau thành một dải liên tục, cho thấy công trình đã được xây dựng có chủ đích và nhiều khả năng là một phần của hệ thống bẫy cá voi cổ có niên đại ít nhất khoảng 1.000 năm.

2629011.jpg
Eo biển ở Telavåg.

Theo các tài liệu lịch sử, hoạt động săn cá voi tại Telavåg và Skogsvågen không phải công việc của vài người mà huy động cả cộng đồng.

Khi phát hiện cá voi bơi vào khu vực, người dân sẽ nhanh chóng phối hợp dùng thuyền lùa chúng vào vịnh. Hai lối ra của vịnh sau đó được chặn lại bằng hàng rào, lưới hoặc các vật cản để ngăn cá voi thoát ra biển.

2629015.jpg
Mô hình 3D tái tạo các cấu trúc dưới đáy biển. Phía trên là hai cấu trúc được cho là do con người xây dựng. (Ảnh: Christopher F. Kvæstad, mô hình 3D: Beatrice Frabetti/IRMAS)

Sau khi bị mắc kẹt trong vùng nước hẹp, cá voi sẽ bị tấn công bằng nỏ, lao hoặc mũi tên trước khi được kéo vào bờ. Toàn bộ quá trình có thể kéo dài nhiều ngày vì những con vật lớn thường chống trả quyết liệt và rất khó chế ngự.

Một số ghi chép từ cuối thế kỷ XIX cho biết, nhiều cây lao từng bị cá voi bẻ gãy trong lúc vùng vẫy. Có những con bị thương nhưng vẫn sống thêm vài ngày trước khi bị giết.

2629019.jpg
Một người dân săn cá voi bằng nỏ tại Skogsvågen trong bức ảnh lịch sử cuối thế kỷ XIX. (Ảnh: Thư viện Đại học Bergen)

Để ghi lại hiện trạng di tích, nhóm nghiên cứu sử dụng kỹ thuật quang trắc (photogrammetry). Các thợ lặn mang theo hệ thống camera GoPro chụp hàng nghìn bức ảnh từ nhiều góc độ khác nhau, sau đó ghép thành mô hình 3D chi tiết của toàn bộ khu vực dưới đáy biển.

Theo các nhà khảo cổ, phương pháp này đặc biệt hữu ích trong khảo cổ học dưới nước, nơi thời gian lặn luôn bị giới hạn và điều kiện làm việc rất khắc nghiệt. Họ cũng dự kiến sẽ tiếp tục quay trở lại Øygarden để khảo sát thêm các địa điểm săn bắt và bẫy cá ven biển khác.

Nếu giả thuyết hiện nay được xác nhận, phát hiện tại Grindasundet sẽ trở thành bằng chứng khảo cổ học đầu tiên về một hệ thống bẫy cá voi được mô tả trong các văn bản pháp luật Na Uy từ hơn một thiên niên kỷ trước.

Cặp núi lửa song sinh trên đảo Java gây ấn tượng với hình dáng giống nhau

Đứng cách nhau chỉ 12 km trên đảo Java, hai ngọn núi lửa Mount Sundoro và Mount Sumbing khiến nhiều người ngỡ ngàng vì hình dáng gần như phản chiếu qua gương.

Bức ảnh được chụp từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào năm 2021 đã ghi lại một trong những cảnh tượng ấn tượng nhất trên đảo Java (Indonesia): hai núi lửa Mount Sundoro và Mount Sumbing đứng cạnh nhau với hình dáng gần như giống hệt.

Mount Sundoro nằm ở phía tây, cao khoảng 3.149m, trong khi Mount Sumbing ở phía đông nam nhỉnh hơn một chút với độ cao khoảng 3.370m. Hai đỉnh núi chỉ cách nhau khoảng 12 km và đều là núi lửa còn hoạt động.

Bức tường dài 117 km bảo vệ Đế chế La Mã suốt 300 năm

Hadrian's Wall không chỉ là công trình phòng thủ đồ sộ mà còn là biểu tượng cho sức mạnh và tham vọng của Đế chế La Mã tại Anh.

Nhắc đến những công trình phòng thủ nổi tiếng của thế giới, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc. Thế nhưng, ít ai biết rằng Đế chế La Mã cũng từng xây dựng một bức tường khổng lồ để bảo vệ vùng biên giới phía bắc của mình. Đó là Hadrian's Wall, công trình dài khoảng 117 km, được xây dựng từ năm 122 sau Công nguyên dưới thời Hoàng đế Hadrian và tồn tại như tuyến phòng thủ quan trọng của đế chế trong gần 300 năm.

Bức tường kéo dài từ bờ biển phía tây đến bờ biển phía đông của miền bắc nước Anh ngày nay. Công trình này đánh dấu ranh giới cực bắc của Đế chế La Mã tại đảo Anh, đồng thời kiểm soát việc đi lại, hoạt động giao thương và các cuộc xâm nhập từ những bộ tộc sinh sống ở phía bắc, nơi ngày nay thuộc Scotland. Thay vì tạo nên một rào chắn không thể vượt qua, Hadrian's Wall đóng vai trò như một tuyến biên giới được giám sát chặt chẽ.

Bóng đèn lâu đời nhất thế giới đã thắp sáng suốt 125 năm

Một bóng đèn tại Mỹ đã phát sáng gần như liên tục suốt 125 năm. Bí mật đằng sau tuổi thọ đáng kinh ngạc ấy không nằm ở phép màu mà ở chính nguyên lý vật lý.

Khi nhắc đến bóng đèn, hầu hết mọi người đều nghĩ đây là thiết bị có tuổi thọ vài năm rồi phải thay mới. Thế nhưng tại Trạm cứu hỏa số 6 ở thành phố Livermore, bang California (Mỹ), các nhân viên đã hát "Chúc mừng sinh nhật" cho một chiếc bóng đèn đã phát sáng gần như liên tục kể từ năm 1901. Được biết đến với tên gọi Centennial Light, bóng đèn này đã trở thành biểu tượng đặc biệt trong lịch sử ngành điện khi vẫn hoạt động sau hơn 125 năm.

Vậy làm thế nào một bóng đèn được sản xuất từ đầu thế kỷ XX lại có thể bền hơn rất nhiều so với những bóng đèn hiện đại?

Đọc nhiều nhất

Tin mới