Phát hiện các tế bào não giúp duy trì động lực

Nghiên cứu do GS Hiroyuki Mizoguchi và giáo sư danh dự Kiyofumi Yamada, Đại học Nagoya dẫn đầu đã xác định được một cơ chế não bộ giúp duy trì động lực.

Mất động lực là hiện tượng phổ biến ở những người trầm cảm, nghiện ngập và ADHD. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn chưa hiểu đầy đủ về các quá trình não bộ góp phần gây ra những khó khăn về động lực này.

human-brain-exercise-strength-dumbbells.jpg
Có những tế bào thần kinh giúp chung ta giữ vững động lực được gọi là Tế bào Orexin.

Các nghiên cứu trước đây cho thấy những tế bào thần kinh orexin cũng có thể ảnh hưởng đến động lực, nhưng hoạt động cụ thể của chúng vẫn chưa được xác định rõ.

Các nhà nghiên cứu của Đại học Nagoyađã xem xét sự thay đổi hoạt động của tế bào thần kinh orexin ảnh hưởng như thế nào đến hành vi tìm kiếm phần thưởng thức ăn của chuột.

Nhóm nghiên cứu đã tạo ra những con chuột biến đổi gen "orexin-Cre" cho phép nhắm mục tiêu và điều khiển một cách có chọn lọc các tế bào thần kinh sản sinh ra orexin.

Những con chuột được kích hoạt các tế bào thần kinh orexin bằng phương pháp hóa di truyền. Sau đó, chúng phải thực hiện số lần chạm ngày càng tăng để nhận được mỗi phần thưởng thức ăn.

Điểm mà tại đó con vật ngừng cố gắng (điểm dừng) được sử dụng như một thước đo sức mạnh động lực. Những con chuột có tế bào thần kinh orexin được kích hoạt đạt được điểm dừng cao hơn, cho thấy chúng sẵn sàng thực hiện nhiều công việc hơn để nhận được phần thưởng.

Ngược lại, ở những con chuột có tế bào thần kinh orexin bị thoái hóa có chọn lọc, chúng đạt đến ngưỡng chịu đựng thấp hơn, cho thấy động lực của chúng đã suy yếu.

Tiếp theo, nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp đo quang sợi để theo dõi hoạt động của tế bào thần kinh orexin trong thời gian thực khi chuột chờ và nhận thức ăn.

Hoạt động của tế bào thần kinh orexin tăng lên khi các con vật dự đoán được phần thưởng, sau đó giảm xuống sau khi thức ăn được cung cấp. Tuy nhiên, khi phần thưởng được mong đợi không xuất hiện, hoạt động của tế bào thần kinh orexin vẫn duy trì ở mức cao.

Phản ứng cũng trở nên mạnh mẽ hơn khi khối lượng công việc cần thiết tăng lên. Theo các nhà nghiên cứu, mô hình này có thể cho thấy cách bộ não kết nối kỳ vọng về phần thưởng với nỗ lực cần thiết để đạt được nó.

531410876-4169441440045621-63775676810003507-n.jpg
Tế bào orexin báo hiệu cho não bộ duy trì sự tỉnh táo và nỗ lực về thể chất hoặc tinh thần khi theo đuổi phần thưởng.

Để xác định xem các tế bào thần kinh orexin có ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi hay không, các nhà khoa học đã sử dụng phương pháp quang di truyền học để điều khiển các tế bào thần kinh vào thời điểm chuột mong đợi phần thưởng.

Khi các nhà nghiên cứu ức chế hoạt động của tế bào thần kinh orexin, chuột mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành các nhiệm vụ đòi hỏi nỗ lực, và điểm dừng của chúng giảm xuống.

Nhóm nghiên cứu cũng đã thử tăng cường hoạt động của tế bào thần kinh orexin cùng lúc bằng cách sử dụng một loại protein kích thích. Mặc dù việc kích thích đã kích hoạt thành công các tế bào, nhưng nó không khiến chuột làm việc chăm chỉ hơn hoặc thể hiện bất kỳ sự gia tăng động lực nào hơn nữa.

Những kết quả này cho thấy các tế bào thần kinh orexin cần thiết để duy trì hành vi có động lực, nhưng việc tăng hoạt động của chúng vượt quá mức bình thường có thể không đủ để tạo ra thêm động lực.

Mizoguchi kết luận: "Nghiên cứu của chúng tôi đã chứng minh những thay đổi đáng kể trong hoạt động của tế bào thần kinh orexin tùy thuộc vào phần thưởng dự kiến ​​và nỗ lực cần thiết, cho thấy một cơ chế tiềm năng để chuyển đổi kỳ vọng thành hành động bền vững."

Lợi ích của việc đi bộ 30 phút mỗi ngày.

Nhật Bản phát triển vitamin K siêu mạnh giúp tái tạo các tế bào thần kinh

Các nhà khoa học Nhật Bản đã tạo ra vitamin K được tăng cường hiệu quả, có thể giúp não bộ tái tạo các tế bào thần kinh đã mất.

Mới đây, các nhà khoa học ở Nhật Bản thông báo đã tạo ra các hợp chất mới mạnh mẽ dựa trên vitamin K có thể giúp não bộ tái tạo các tế bào thần kinh đã mất - một bước đột phá có thể thay đổi cách điều trị các bệnh như Alzheimer và Parkinson trong tương lai. Bằng cách kết hợp vitamin K với các thành phần liên quan đến vitamin A, nhóm nghiên cứu đã phát triển các hợp chất hiệu quả hơn khoảng 3 lần trong việc chuyển đổi tế bào gốc thần kinh (Neural Stem Cells - NSCs) thành tế bào thần kinh (neuron) so với vitamin K tự nhiên đơn thuần.

Các căn bệnh như Alzheimer, Parkinson hay Huntington từ từ làm tổn thương não bộ bằng cách phá hủy các tế bào neuron có nhiệm vụ truyền tải thông tin trong hệ thần kinh. Khi các neuron chết đi, người bệnh có thể gặp các vấn đề về trí nhớ, suy giảm nhận thức và gặp khó khăn trong vận động, thậm chí có trường hợp nghiêm trọng cần được chăm sóc liên tục.

Nói nhiều ngôn ngữ giúp làm chậm quá trình lão hóa não bộ

Học nhiều ngôn ngữ giúp tăng thể tích não, giữ trí nhớ và chống lão hóa, theo nghiên cứu từ hơn 86.000 người trên thế giới.

Để tìm hiểu vì sao một số người lớn tuổi vẫn giữ được sự minh mẫn trong khi những người khác suy giảm trí tuệ nhanh hơn, giới nghiên cứu tập trung phân tích tác động của việc sử dụng đa ngôn ngữ. Khi một người biết từ hai ngôn ngữ trở lên, tất cả các ngôn ngữ đó luôn hoạt động trong não bộ. Mỗi khi muốn giao tiếp, người nói phải liên tục lựa chọn ngôn ngữ phù hợp, ức chế từ vựng khác và điều chỉnh âm thanh hoặc ngữ pháp chỉ trong tích tắc.

anh-man-hinh-2026-08-04-luc-160353.png
(Shutterstock)

Nghiên cứu mới hé lộ cách người tiền sử ăn thịt voi giúp bộ não phát triển

Theo các chuyên gia, người tiền sử đã xẻ thịt và ăn thịt những con voi nặng hàng tấn từ 1,8 triệu năm trước, giúp nuôi dưỡng bộ não lớn.

Trong nhiều thập kỷ, các nhà khảo cổ học đã tranh luận về thời điểm tổ tiên loài người bắt đầu ăn thịt các loài động vật khổng lồ - những động vật nặng hơn 1.000 kg.

Mới đây, nhóm các nhà khảo cổ đã nghiên cứu về sự tiến hóa của tổ tiên loài người ở châu Phi qua đó đã xác định được một trong những trường hợp giết mổ voi sớm nhất. Đó là ở hẻm núi Olduvai ở Tanzania - địa điểm nổi tiếng, nơi lưu giữ một số di tích cổ nhất và được bảo tồn tốt nhất của tổ tiên loài người.

Đọc nhiều nhất

Tin mới